Windrush skandalı gibi... İngiltere'de Ankara Anlaşmalılara ret ve geri gönderme şoku

Birleşik Krallık’ta Ankara Anlaşması kapsamında süresiz oturum izni verilen Türk vatandaşlarının sayısı, yılın ilk altı ayında 3 bin 378’den 745’e geriledi. Türkiye’de kanser tedavisi gören bir kadından üç çocuğuyla birlikte ülkeyi terk etmesi istendi.

Eski Dışişleri Bakanı David Lammy, ailelerin yaşadıklarını Windrush skandalına benzetti. İçişleri Bakanlığı ise başvuruları aynı kurallarla değerlendirdiğini söylüyor.

Paylaş Paylaş WhatsApp Kopyala Kısa Dalga – Türkiye’de bulunduğu sırada kanser teşhisi konulan bir kadın, tedavisini tamamlayıp İngiltere’ye döndükten sonra süresiz oturum başvurusuna ret yanıtı aldı. Doktorları, tedavi sürerken başka bir ülkeye naklin sağlık açısından risk taşıdığını bildirmişti.

İngiltere İçişleri Bakanlığı ise kadının Türkiye’de tedavi görmeyi tercih ettiği sonucuna vardı. Karar, idari incelemede de değişmedi. Ekim ayında kadından ve üç küçük çocuğundan Birleşik Krallık’ı terk etmeleri istendi.

The Guardian'ın haberine göre kadın, son dönemde Ankara Anlaşması kapsamında süresiz oturum başvurusu reddedilen yüzlerce Türk vatandaşından biri. Gazeteye konuşan göç hukuku avukatları, özellikle Eylül 2025’ten itibaren yapılan başvurularda, ülke dışında geçirilen günlerin yanlış hesaplandığı ve işin yürütüldüğünü kanıtlamak için kurallarda yer almayan belgelerin arandığı dosyalarla karşılaştıklarını anlattı.

The Guardian’ın aktardığı İçişleri Bakanlığı verilerine göre 2025’in ilk altı ayında Ankara Anlaşması (ECAA) kapsamında 3 bin 378 Türk vatandaşına süresiz oturum izni verildi. 2026’nın aynı döneminde bu sayı 745’e indi. İki dönem arasındaki fark 2 bin 633 kişi. Yüzde 78’lik düşüş verilen izinlerin sayısını gösteriyor.

Kararların yeniden incelenmesini isteyenlerin sayısında da artış var. Gazetenin bilgi edinme yoluyla ulaştığı verilere göre 2025’in tamamında 145 ECAA dosyası idari incelemeye konu oldu. 2026’da yalnızca ağustos ortasına kadar bu sayı 395’e ulaştı.

Bu yola başvuranlar, dosyalarında karar hatası bulunduğu gerekçesiyle İçişleri Bakanlığından işlemi yeniden değerlendirmesini istiyor.

Ankara Anlaşması kapsamında süresiz oturum için genel kural, beş yıllık ikamet süresince herhangi bir 12 aylık dönemde Birleşik Krallık dışında geçirilen sürenin 180 günü aşmaması. Ancak resmî rehber, kişinin kendisinin ya da yakın bir aile üyesinin hayatını tehdit eden hastalığını, bu hesabın dışında tutulabilecek zorlayıcı nedenler arasında sayıyor.

The Guardian’ın aktardığı bir başka dosyada, Alzheimer hastalığının son evresindeki babasını görmek için Türkiye’ye giden bir kadının başvurusu reddedildi. Bakanlık, babasına yıllar önce teşhis konulduğunu, dolayısıyla durumun öngörülemeyen bir gelişme sayılamayacağını belirtti.

Avukatların gazeteye gösterdiği ayrı bir dosyada ise ülke dışında geçirilen günler hatalı hesaplanmıştı.

İtirazların bir bölümü de başvuru sahiplerinin İngiltere’de kurdukları işi nasıl belgeleyecekleriyle ilgili. Örneğin cam temizliği yapan bir girişimciye işletmesinin neden sosyal medya hesabı olmadığı soruldu. Bir başka ret kararında, işletmenin internet sitesinin bulunmaması ve banka kayıtlarının eksik olduğu iddiası gerekçeler arasındaydı. Banka kayıtlarının eksik olduğu tespiti hatalı çıktı ve karar daha sonra kaldırıldı.

Londra’nın Tottenham bölgesini temsil eden eski Dışişleri Bakanı David Lammy, The Guardian’a, “Bu korkunç hikâyeleri duyduğumda Windrush skandalını hatırlamadan edemiyorum” dedi. Lammy, yıllardır ülkede yaşayan, iş kuran ve kurallara uyan ailelerin hayatlarının verilen kararlarla altüst olduğunu söyledi.

Windrush skandalında, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra başta Karayipler olmak üzere İngiliz Milletler Topluluğu ülkelerinden Birleşik Krallık’a gelen ve ülkede yasal olarak yaşayan kişilerden, onlarca yıl sonra statülerini belgelemeleri istenmişti. Bakanlığın kabul ettiği belgeleri sunamayanlar işlerini, sağlık hizmetlerine ve sosyal yardımlara erişimlerini kaybetmiş, bazıları gözetim altına alınmış ya da sınır dışı edilmişti. Skandala ilişkin bağımsız incelemenin raporu 2020’de yayımlandı.

Ankara Anlaşması sahiplerinin oturum koşulları, haberden altı gün önce Avam Kamarası’nda gündeme geldi. İşçi Partisi’nin Enfield North Milletvekili Feryal Clark, 2 Kasım’da İçişleri Bakanı Shabana Mahmood’a, mevcut ECAA vizesi sahiplerinin hükümetin süresiz oturuma geçişi zorlaştıran reformundan etkilenip etkilenmeyeceğini sordu.

Mahmood, bu kişilerin yeni sistemin “kapsamı dışında” olduğunu söyledi. İngiltere’de yayımlanan T-VINE da bakanın yanıtını, beş yıllık yolun korunacağına ilişkin parlamentoda verilmiş güvence olarak aktardı.

Brexit geçiş döneminin 31 Aralık 2020’de sona ermesiyle Ankara Anlaşması üzerinden ilk kez başvuru yapma yolu kapandı. Daha önce bu statüyü alanlar ise koşulları karşılamaları halinde izinlerini uzatabiliyor ve beş yıllık ikametin ardından süresiz oturuma başvurabiliyor.

Bakanın yanıtı bu süreye açıklık getirdi. Avukatların bugün itiraz ettiği konu ise beş yılı dolduran kişilerin sunduğu sağlık raporlarının, seyahat kayıtlarının ve iş belgelerinin nasıl değerlendirildiği. İçişleri Bakanlığı, The Guardian’a verdiği yanıtta ECAA kapsamındaki süresiz oturum başvurularını değerlendirme biçiminde değişiklik yapılmadığını bildirdi.

Başvurusu sonunda kabul edilenler için de aylarca karar beklemenin sonuçları oldu. BBC Türkçe’den Burak Abatay’a konuşan Seher Özmen Poyraz, 17 Şubat’ta süresiz oturuma başvurduğunu, bir hafta sonra annesini kaybettiğini anlattı.

“Annem öldüğünde valizim hazırdı” diyen Poyraz, başvurusu sonuçlanmadan ülkeden ayrılmanın doğuracağı sonuçlar nedeniyle cenazeye gidemedi. Oturum izni 14 Mayıs’ta çıktı. Annesinin mezarını ancak üç ay sonra ziyaret edebildi.

BBC Türkçe’nin haziranda görüştüğü mimar Ahu Demiroğlu ise o sırada sekiz aydır oturum uzatma başvurusunun sonucunu bekliyordu. Demiroğlu ve benzer durumdaki başvuru sahipleri İçişleri Bakanlığı önünde eylem yaptı. Göçmen hakları örgütü Migrants’ Rights Network’ten Concepta Cassar, başvuranlarla görüşmelerinin ardından durumu “İnsanlar çok üzgün, öfkeli ve kaygılı” sözleriyle anlattı.

Türkiye’nin Londra Büyükelçiliği de 21 Nisan’da yaptığı açıklamada bekleyen dosyalara dikkat çekmişti. Açıklamada, “Başvuruların durumu hakkında yeterli bilgilendirme yapılmaması da belirsizliği artırmaktadır” denildi. BBC Türkçe’nin diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da nisandaki Londra ziyareti sırasında konuyu İngiliz yetkililerle görüştü.

Başvuru sahipleri taleplerini parlamentoya ve sosyal medyaya da taşıdı. Mevcut ECAA vizesi sahipleri için beş yılda süresiz oturuma geçiş hakkının korunmasını isteyen Parlamento dilekçesi, 4 Mayıs’ta kapandığında 10 bin 355 imzaya ulaşmıştı.

Turkish Global Society ise LinkedIn’de, eski Birleşik Krallık Vize ve Göç İdaresi çalışanı ve Point B Legal’in kurucusu Burcu Köroğlu’nun gecikmeler konusunda dava öncesi resmî başvuru sürecini başlattığını duyurdu.

İngiliz hükümeti, gecikmeleri parlamentoya verdiği yanıtlarda kabul etti. İçişleri Bakanlığı adına Lordlar Kamarası’nda 11 Haziran’da yanıt veren Lord Hanson, başvuru hacmine, dosyaların karmaşıklığına ve incelenen belge sayısına işaret etti.

Altı aylık işlem süresi hedefini yakalamak için ek personel ve kaynak ayrıldığını söyledi.

Bakanlık 19 Ekim’de Avam Kamarası’na verdiği yazılı yanıtta, her hafta sonuçlandırılan dosya sayısının yeni başvuru sayısını aştığını ve birikmiş dosyaların azaldığını bildirdi. Ancak sonuçlandırılan dosyalar hakkında kamuya açık veriler sınırlı.

Kaç başvurunun reddedildiği, kaç ret kararının idari incelemede kaldırıldığı ve başvuranların ortalama ne kadar beklediği yayımlanan tablodan görülemiyor. Bu nedenle izin sayısındaki yüzde 78’lik düşüşün ne kadarının gecikmelerden, ne kadarının ret kararlarından kaynaklandığı henüz bilinmiyor.