Statin kullananlarda glokom riski yüzde 15 daha düşük bulundu

Kolesterolü düşürmek ve kalp-damar hastalıkları riskini azaltmak amacıyla kullanılan statinlerin göz sağlığıyla ilişkisine yönelik geniş kapsamlı bir araştırma yayımlandı. British Journal of Ophthalmology dergisinde yer alan çalışmada, statin kullanan kişilerde açık açılı glokom gelişme riskinin, kullanmayanlara kıyasla yaklaşık yüzde 15 daha düşük olduğu belirlendi.

Araştırmada ayrıca glokom tanısı bulunan statin kullanıcılarının lazer tedavisi ve cerrahi müdahaleye daha az ihtiyaç duyduğu görüldü. Bununla birlikte araştırmacılar, gözlemsel çalışmanın statinlerin glokomu önlediğini veya hastalığın ilerlemesini doğrudan yavaşlattığını kanıtlamadığını vurguladı.

421 bin kişiden elde edilen sonuçlar

ABD'deki California Üniversitesi San Diego'dan Robert N. Weinreb'in de aralarında bulunduğu araştırmacılar, TriNetX sağlık veri ağı üzerinden geniş kapsamlı bir analiz gerçekleştirdi.

Çalışmada 40 yaşın üzerindeki kişiler arasından, statin kullanan 210.701 kişi ile statin kullanmayan 210.701 kişi karşılaştırıldı. Gruplar, çeşitli sağlık ve demografik özellikler bakımından eşleştirildi.

Beş yıllık değerlendirmede:

Statin kullanan 210.701 kişinin 4.771'inde açık açılı glokom tanısı kaydedildi. Bu sayı grubun yaklaşık yüzde 2,3'üne karşılık geldi.

Statin kullanmayan 210.701 kişinin ise 5.491'inde glokom tanısı kaydedildi. Bu gruptaki oran yaklaşık yüzde 2,6 oldu.

İki grup arasındaki mutlak fark yaklaşık 0,3 yüzde puanı olarak hesaplandı.

İstatistiksel analizde ise statin kullanımı, beş yıllık dönemde glokom gelişme hızının yaklaşık yüzde 15 daha düşük olmasıyla ilişkilendirildi.

Burada önemli bir ayrım bulunuyor: Yüzde 15'lik sonuç göreli bir ölçüdür. Glokom görülme oranları arasındaki mutlak fark yüzde 15 değil, yaklaşık 0,3 yüzde puanıdır.

On yıllık değerlendirmede de statin kullanımıyla daha düşük glokom riski arasında ilişki saptandı. Ancak göreli fark yaklaşık yüzde 10 düzeyindeydi.

Glokom hastalarında ameliyat ihtiyacı da incelendi

Araştırmanın ikinci bölümünde, glokom tanısı bulunan kişilerde statin kullanımı ile tedavinin yoğunlaştırılması arasındaki ilişki değerlendirildi.

Bu analizde statin kullanan ve kullanmayan grupların her birinde 29.598 kişi yer aldı.

Beş yıllık değerlendirmede statin kullanımı:

Açık glokom ameliyatına geçiş hızının yüzde 36 daha düşük olmasıyla,

Minimal invaziv glokom cerrahisine geçiş hızının yüzde 55 daha düşük olmasıyla,

Selektif lazer trabeküloplasti uygulanma hızının yüzde 60 daha düşük olmasıyla ilişkilendirildi.

Göz içi basıncını düşürücü damla reçetelenme oranlarında da daha düşük bir sonuç görüldü.

Ancak bu oranlar, statinlerin ameliyat ihtiyacını doğrudan bu ölçüde azalttığı anlamına gelmiyor. Tedavi kararları, hastalığın şiddeti, takip koşulları ve başka klinik özelliklerden etkilenebiliyor.

Statinler göz sinirini nasıl etkileyebilir?

Statinler, karaciğerde kolesterol üretimini azaltarak kandaki LDL kolesterol düzeyini düşüren ilaçlardır.

Araştırmacılar, bu ilaçların kolesterol üzerindeki etkilerinin dışında bazı biyolojik özelliklere de sahip olabileceğini değerlendiriyor.

Özellikle iltihabi süreçlerin düzenlenmesi, damar sağlığı ve sinir hücrelerinin korunması üzerinde olası etkiler araştırılıyor.

Glokom, göz ile beyin arasında görme bilgisini taşıyan optik sinirin hasarlanmasıyla ortaya çıkan bir hastalık grubudur. Göz içi basıncının yüksekliği önemli bir risk faktörüdür ancak glokom, göz basıncı normal olan kişilerde de gelişebilir.

Statinlerin olası sinir koruyucu özelliklerinin glokom açısından yararlı olup olmayacağı henüz kesinleşmiş değil.

Bu araştırmada hastaların göz içi basıncı ölçümleri ve cerrahi işlemlerinin klinik ayrıntıları incelenemediği için olası koruyucu etkinin mekanizması da doğrudan gösterilemedi.

Önceki araştırmalar aynı sonuca ulaşmadı

Statinler ile glokom arasındaki ilişki konusunda bilimsel veriler henüz tutarlı değil.

2025 yılında Investigative Ophthalmology & Visual Science dergisinde yayımlanan, Tayvan'ın ulusal sağlık verilerine dayanan başka bir araştırmada farklı sonuçlar elde edildi.

Bu çalışmada statin kullanımı, açık açılı glokom görülme olasılığının daha yüksek olmasıyla ilişkili bulundu.

Araştırmacılar, özellikle bazı statin türleri ve kullanım süreleri açısından farklılıklar bildirdi.

Ancak söz konusu araştırma da gözlemsel nitelikteydi. Dolayısıyla statinlerin glokoma neden olduğu sonucuna varılamadı.

Çalışmalar arasındaki farklılıklar; araştırılan hasta gruplarından, kullanılan ilaçların türlerinden, tedavi sürelerinden ve analiz yöntemlerinden kaynaklanıyor olabilir.

Bu nedenle yeni çalışmadaki olumlu bulgular, statinlerin göz sağlığı açısından kesin koruma sağladığı biçiminde yorumlanmamalı.

Statin kullananların glokom riski ortadan kalkıyor mu?

Hayır. Statin kullanıyor olmak glokom gelişmeyeceği anlamına gelmiyor.

Glokom çoğu zaman erken dönemde belirti vermeden ilerleyebiliyor. Görme kaybı başlangıçta fark edilmeyebiliyor ve zaman içerisinde özellikle çevresel görme alanı etkilenebiliyor.

Ailede glokom öyküsü bulunması ve ileri yaş, hastalık açısından önemli risk faktörleri arasında yer alıyor.

ABD Ulusal Göz Enstitüsüne göre glokomun erken tespit edilmesinde kapsamlı göz muayenesi önemli yer tutuyor.

Glokom tedavisinde göz içi basıncını azaltan damlalar, lazer uygulamaları ve gerektiğinde cerrahi yöntemler kullanılıyor.

Mevcut tedaviler hastalığın neden olduğu görme kaybını geri çeviremese de ilerlemenin yavaşlatılmasına yardımcı olabiliyor.

Kolesterol ilacı glokom tedavisi için kullanılabilir mi?

Mevcut bilimsel kanıtlar, yalnızca glokomu önlemek veya tedavi etmek amacıyla statin başlanmasını desteklemiyor.

2026 tarihli araştırma, statin kullanan kişilerde daha düşük glokom görülme oranlarıyla bir ilişki ortaya koydu. Ancak bu ilişkinin doğrudan ilaçtan kaynaklandığını gösterecek randomize kontrollü klinik çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.

Ayrıca araştırmada kullanılan sağlık kayıtları, hastaların ilaçlarını her gün düzenli biçimde aldığını veya belirli dozların göz sağlığı açısından daha etkili olduğunu kanıtlamıyor.

Dolayısıyla kolesterol tedavisi ile glokom tedavisi birbirinden ayrı değerlendirilmeye devam ediyor.

TIBBİ UYARI

Glokomu önlemek amacıyla hekim önerisi olmadan statin kullanılmamalıdır. Kolesterol için reçete edilen statinler de bu araştırmanın sonuçlarına dayanılarak bırakılmamalı veya dozları değiştirilmemelidir. Glokom hastaları mevcut göz tedavilerini ve düzenli kontrollerini sürdürmelidir.

KAYNAKLAR

1. Lin F, Hong AT, Weinreb RN. Statin Use Is Associated With Lower Risk of Open-Angle Glaucoma Incidence and Treatment Escalation. British Journal of Ophthalmology, 2026.

2. Pan SY ve ark. Association Between Statin Use and Glaucoma Risk: A Population-Based Study. Investigative Ophthalmology & Visual Science, 2025; 66(15):7.

3. National Eye Institute. Glaucoma. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri, göz sağlığı ve glokom bilgilendirme rehberi.