Samsun Üniversitesi'nden dikkat çeken proje: Akciğer kanserinin erken teşhisinde yeni dönem

Akciğer kanserinin erken evrede tespit edilmesine yönelik çalışmalar sürerken Samsun Üniversitesi'nden sağlık alanında önemli bir araştırma geldi. Üniversite bünyesinde TÜBİTAK desteğiyle yürütülen projede, bilgisayarlı tomografi görüntülerini analiz edebilen ve hekimlere teşhis sürecinde yol gösterebilen bir karar destek sistemi geliştiriliyor.

Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Dekan Vekili Prof. Dr. Zafer Cömert'in öncülük ettiği çalışmada, akciğer hastalıklarının farklı alt türlerinin sınıflandırılması amaçlanıyor. Geliştirilecek sistemin, tomografi görüntülerindeki şüpheli alanları belirleyerek doktorların değerlendirmesine sunması planlanıyor.

Yalnızca sonuç vermeyecek, nedenini de gösterecek Projenin öne çıkan özelliklerinden biri, sistemin yaptığı değerlendirmelerin gerekçelerini de ortaya koyabilmesi olacak. Böylece hekimler, bir görüntünün neden normal ya da hastalıklı olarak sınıflandırıldığını inceleyebilecek.

Sistemin tomografi üzerinde dikkat çektiği bölgeler ısı haritaları aracılığıyla gösterilecek. Bu sayede doktorlar, yapay zekanın karar verirken hangi alanları esas aldığını görerek sonuçları kendi klinik değerlendirmeleriyle karşılaştırabilecek.

Doktorlar sistemle konuşarak bilgi alabilecek Çalışmayı benzer uygulamalardan ayırması beklenen yeniliklerden biri de büyük dil modellerinin sisteme entegre edilmesi. Bu entegrasyonla birlikte hekimlerin teknik komutlar kullanmasına gerek kalmadan doğal dil üzerinden sistemle iletişim kurabilmesi hedefleniyor.

Doktorlar tomografi görüntülerini sisteme yükledikten sonra şüpheli lezyonlar, görüntüde dikkat edilmesi gereken bölgeler ve analiz sonuçları hakkında sorular yöneltebilecek. Böylece teknik bir analiz aracının ötesinde, hekimlerin sorularına yanıt verebilen bir karar destek platformu ortaya çıkarılması planlanıyor.

Önlerinde iki yıllık çalışma süreci bulunuyor İlk yılını geride bırakan projede şu ana kadar elde edilen sonuçların umut verici olduğunu belirten Prof. Dr. Zafer Cömert, önümüzdeki iki yılda sistemin geliştirilmesine ağırlık vereceklerini ifade etti.

Bu süreçte algoritmaların daha verimli çalışması için optimizasyon çalışmalarının tamamlanması, maliyetlerin düşürülmesi ve büyük dil modeli entegrasyonunun gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Ardından sistemin klinik uygulamalarda ne ölçüde fayda sağlayabileceği araştırılacak.

Çalışmanın tüm aşamalarının yerli imkanlarla yürütüldüğünü belirten Cömert, veri setlerinin hazırlanmasından algoritmaların geliştirilmesine kadar çalışmaların proje ekibi tarafından gerçekleştirildiğini aktardı.

Hekimlerin yerini değil, yanında yer alacak Projenin temel amacının doktorların yerine karar vermek olmadığının altını çizen Cömert, geliştirilen teknolojinin teşhis sürecinde hekimlere yardımcı olacağını vurguladı. Özellikle yoğun çalışma temposunda gözden kaçabilecek bulguların fark edilmesine katkı sağlaması beklenen sistemin, erken teşhis imkanlarını güçlendirmesi ve sağlık çalışanlarının iş yükünü azaltması amaçlanıyor.

Klinik değerlendirmeler sonucunda başarılı bulunması halinde projenin, akciğer kanserinin teşhisinde hekimlere ikinci bir değerlendirme imkanı sunan yerli bir teknoloji olarak sağlık alanında önemli bir kullanım potansiyeli taşıması bekleniyor.