Peribacası neden çöktü? Kapadokya'daki tehlikenin perde arkası

Türkiye'nin en önemli turizm destinasyonlarından Kapadokya, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı tatilinde acı bir felaketle sarsıldı. Göreme Açık Hava Müzesi'nin girişinde bulunan devasa bir peribacasının çökmesi sonucu bölgede can pazarı yaşandı.

İlk belirlemelere göre ölü ve yaralıların bulunduğu enkaz alanında, AFAD, UMKE, polis, jandarma ve sağlık ekiplerinin arama kurtarma çalışmaları kriz masası koordinasyonunda aralıksız sürdürülüyor. Yaşanan bu trajik hadise, doğanın yıkıcı gücü ile devletin bu tarihi mirası koruma çabaları arasındaki zamana karşı yarışı en çarpıcı haliyle gözler önüne serdi.

Felaket, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kapadokya Alan Başkanlığının tam da bu tür yıkımları önlemek amacıyla yürüttüğü kapsamlı restorasyon çalışmalarının ortasında meydana geldi. ZAMANA KARŞI YARIŞ: İKİ YILDIR SÜREN RESTORASYON SEFERBERLİĞİKapadokya'daki peribacalarının iklim, zaman, çevresel koşullar ve insan etkisiyle giderek kırılganlaştığı gerçeği, bir süredir yetkililerin en önemli gündem maddesiydi.

Kültür ve Turizm Bakanlığının tarihi değerleri korumak amacıyla Göreme beldesinde iki yıl önce başlattığı çalışmalarda, acil onarıma ihtiyaç duyan 5 peribacasının restorasyonunda son aşamaya gelinmişti. Kapadokya Alan Başkanı Aydın Cem Aslanbay, bölgedeki yapıların fiziksel hassasiyetine dikkat çekerek yürütülen çalışmaları şu sözlerle özetlemişti:"Kapadokya'mız çok önemli bir destinasyon ve yapı itibarıyla da çok kırılgan oluşumlar var.

Sayın Bakanımız Mehmet Nuri Ersoy'un talimatlarıyla buradaki deformasyonu engellemek için elimizden gelen çabayı gösteriyoruz. 5 peribacasına müdahale ettik ve birçoğu bitti. Yakında iskeleleri söküp, tehlike arz ettiğini düşündüğümüz diğer peribacalarına önlem olarak müdahale edeceğiz."Aslanbay'ın verilerine göre; yıllık 4,5 milyon ziyaretçi ağırlayan ve 2,5 milyar dolar turizm geliri üreten Kapadokya'da, vadilerin iyileştirilmesi, gece müzeciliği ve inanç rotalarının (kiliselerin) restorasyonu gibi projelerle bölge potansiyelinin korunması hedefleniyordu.

Ancak tehlike arz ettiği bilinen diğer peribacalarına müdahale hazırlıkları sürerken Göreme'de yaşanan bu ani çöküş, doğal erozyon hızının ne denli öngörülemez olduğunu kanıtladı. GEÇMİŞTEKİ VAKALAR VE ÇÖKÜŞÜN BİLİMSEL NEDENLERİGöreme'de yaşanan bu çökme, bölge için ilk değil.

Aralık 2024'te Uçhisar'a bağlı Tekeli Mahallesi'nde yoğun yağış ve kar etkisiyle bir peribacası yıkılmış, 20 Eylül 2025'te ise yine Göreme'de kısmi bir çökme olayı kayıtlara geçmişti. Milyonlarca yıllık bir jeolojik miras olan peribacalarının yıkılmasında tek bir nedenden ziyade, doğanın kendi kuralları ve dış etkenlerin bileşimi rol oynuyor: Su Erozyonu: Yağmur ve kar suları, yumuşak tüf kayayı içten içe eritiyor.

Gözenekli yapıya sızan sular, donma-çözülme döngüleriyle kayaları çatlatıyor. Rüzgar ve Fiziksel Aşınma: Yüzyıllardır süren rüzgar etkisi, kaya yapısını zayıflatarak dayanıklılığını alt noktalara çekiyor. Doğal Döngünün Paradoksu: Peribacaları, doğası gereği erozyon süreciyle şekillenmiş yapılardır.

Yaratıcısı olan aynı erozyon süreci, zamanı geldiğinde bu yapıların ömürlerini tamamlayıp yıkılmalarına neden olmaktadır. Bugün yaşanan ve can kayıplarına yol açan hadise; su, rüzgar ve aşınmanın kaya yapısını nasıl zayıflattığını gösterirken, Kapadokya Alan Başkanlığının yürüttüğü restorasyon ve önlem çalışmalarının bölge için ne kadar acil ve hayati olduğunu acı bir tecrübeyle tescilledi.