Netanyahu seçimi kaybederse Filistin politikası değişir mi?

İsrail’de yaklaşan seçimler, ülkenin Filistinlilere yönelik politikalarının geleceğini yeniden gündeme taşıdı. Ancak Başbakan Binyamin Netanyahu ile başlıca rakibi Gadi Eisenkot’un temel güvenlik ve devlet politikalarındaki benzer tutumları, seçim sonucunun kapsamlı bir değişime yol açma ihtimalini sınırlıyor.
Her iki siyasetçi de bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasına karşı çıkıyor ve Ürdün Nehri ile Akdeniz arasındaki topraklarda İsrail’in güvenlik denetimini sürdürmesini savunuyor. Bu yaklaşım, uluslararası barış görüşmelerinde uzun yıllardır temel alınan iki devletli çözümün geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.
Bununla birlikte, iki isim arasındaki farklılıklar özellikle Batı Şeria’daki yerleşim politikalarında ve kurulabilecek hükümetlerin ortaklarında belirginleşiyor.
Batı Şeria’daki yerleşimler en önemli ayrım noktası
Netanyahu döneminde işgal altındaki Batı Şeria’daki İsrail yerleşimleri hızla genişledi. Filistin Yönetimi’nin sivil idare alanında kalan bazı bölgelerde de yeni yerleşim noktaları oluşturuldu. Bu bölgelerdeki bazı yerleşimler İsrail yasalarına göre de hukuka aykırı kabul ediliyor.
Yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırılarının arttığına dikkat çekilirken eleştirmenler, hükümetin bu şiddeti önlemek için yeterli adım atmadığını savunuyor.
Eisenkot ise yerleşimlere ilke olarak karşı çıkmasa da bunların İsrail yasalarına uygun olması gerektiğini belirtiyor. Yetkisiz yerleşim noktalarının kaldırılmasını ve Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetinin engellenmesini savunuyor.
Eisenkot, Netanyahu hükümetinin Batı Şeria’daki E1 bölgesinde yerleşim inşa etme planına da karşı çıkıyor. Söz konusu projenin Batı Şeria’yı bölerek Doğu Kudüs ile arasındaki bağlantıyı kesebileceği ve bağımsız Filistin devleti ihtimalini zayıflatabileceği değerlendiriliyor.
Gazze’de temel yaklaşım değişmeyebilir
Gazze konusunda Netanyahu ile Eisenkot’un tutumları önemli ölçüde örtüşüyor. İki siyasetçi de Hamas silahsızlandırılmadan İsrail askerlerinin bölgeden çekilmesini desteklemiyor ve bu hedefe ulaşmak için çatışmaların yeniden başlayabileceğini belirtiyor.
ABD arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde Hamas’ın silahsızlandırılması, İsrail askerlerinin çekilmesi ve yeniden inşa sürecinin başlatılması konularında henüz uzlaşma sağlanamadı.
Eisenkot, Hamas yönetiminin Gazze’de varlığını sürdürmesini ciddi bir başarısızlık olarak nitelendiriyor. Göreve gelmesi durumunda 18 ay içinde Hamas yönetiminin sona erdirilmesini hedeflediğini belirten Eisenkot, bunun ABD arabuluculuğunda hazırlanacak bir planla veya askerî güç kullanılarak gerçekleştirilebileceğini ifade ediyor. Bu nedenle Netanyahu’nun seçimleri kaybetmesi, Gazze’de askerî yaklaşımın kısa vadede bütünüyle değişeceği anlamına gelmiyor.
Yeni hükümetin ortakları politikayı etkileyebilir
Netanyahu’nun mevcut koalisyonu, işgal altındaki Filistin topraklarının ilhakını destekleyen aşırı sağcı siyasetçiler Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich’in liderliğindeki grupları da içeriyor. Netanyahu ayrıca askerlik hizmetinden muafiyet isteyen ultra-Ortodoks partilerin desteğine dayanıyor.
Eisenkot’un Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmak için farklı sağ partilerle ve merkez sol çizgideki Demokratlar ile iş birliği yapması gündeme gelebilir. Ancak olası koalisyonun yapısı, yerleşim politikaları ve Filistinlilere yönelik uygulamalar üzerinde etkili olabilir.
İki siyasetçi de ağırlıklı olarak Filistin kökenli İsrail vatandaşlarını temsil eden partilerle hükümet kurmayacaklarını açıkladı.
Demokratlar, İsrail’de iki devletli çözümü açıkça destekleyen önde gelen Yahudi ağırlıklı siyasi parti olarak öne çıkıyor. Bu nedenle olası bir iktidar değişikliğinde koalisyonun bileşimi, Filistin meselesine yaklaşım açısından belirleyici başlıklardan biri olacak.
Seçim sonucu değişse de köklü dönüşüm beklenmiyor
Netanyahu’nun seçimleri kaybetmesi, Batı Şeria’daki bazı uygulamaların sınırlandırılması ve yerleşimci şiddetine karşı daha fazla adım atılması gibi değişikliklerin önünü açabilir. Ancak bağımsız Filistin devletine karşı ortak tutum ve Gazze’de Hamas’ın silahsızlandırılması şartı, politikanın temel yönünün korunabileceğine işaret ediyor. Bu nedenle seçimlerin Filistinlilere yönelik politikalarda yaratabileceği farkın, kapsamlı bir değişimden çok yerleşimlerin denetimi, hükümetin öncelikleri ve uygulama biçimi üzerinde yoğunlaşması bekleniyor.