Doğu Akdeniz’deki Fransız bildirimini uzmanına sorduk: Bildirim yetmez izin gerekli

Fransa’nın Girit-GKRY elektrik kablosu için Türkiye’ye resmî kanallardan yazılı bildirim gönderdiği doğrulandı. Yunanistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Tasos Hacivasiliu, 9 Kasım’da diplomatik notayı doğruladı. Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis ise bunun izin talebi değil, bilgilendirme olduğunu savundu.

Notanın tam metni açıklanmadı. Türkiye’nin araştırmalara muvafakat verdiğine ilişkin de açıklama yok. Konuyu Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi (DEHUKAM) uzmanı Doç. Dr. Ali İbrahim Akkutay’a sorduk. BİLİMSEL ARAŞTIRMAYA İZİN ŞARTDışişleri Bakanlığı, 6 Kasım’da Fransız bayraklı Abeille Marengo gemisinin Türk kıta sahanlığında “izinsiz kablo döşenmesine matuf gayrihukuki bir deniz bilimsel araştırma faaliyeti” planladığını bildirdi.

Yunanistan ve GKRY’nin NAVTEX duyurularının iptal edildiğini, Türkiye’den alınması gereken muvafakat sürecinin tamamlanmadığını açıkladı. Akkutay, Bakanlığın deniz bilimsel araştırma tanımının esas alınması gerektiğini belirterek şunları söyledi:“Benim bugüne kadar karşılaştığım uygulamalarda Türkiye, kendi kıta sahanlığındaki bu tür faaliyetler için izin koşulunu işletiyordu.

Şirketler de Türkiye’den izin talep ediyordu. Yalnızca bildirim yapılmasının yeterli görüldüğü bir uygulamayla karşılaşmadım.”Denizaltı kablosu döşeme serbestliği ile bilimsel araştırmanın farklı hükümlere tabi olduğuna dikkat çeken Akkutay, deniz tabanından karot alınması gibi işlemler için de izin gerektiğini belirtti.

Türkiye’nin Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne taraf olmamasının sonucu değiştirmediğini söyledi.2024’TE BİLDİRİM KRİZİ ÖNLEMEMİŞTİTemmuz 2024’te İtalyan Ievoli Relume gemisi, aynı Great Sea Interconnector (GSI) projesi kapsamında Kaşot-Kerpe çevresinde araştırma yapıyordu. Fransız Nexans adına çalışan gemi, Kathimerini’nin 3 Ağustos tarihli haberine göre Türkiye’den izin istememiş ancak Türk makamlarına bildirim göndermişti.

Ali İbrahim AkkutayBuna rağmen Türk donanması 22 Temmuz’da gemiye müdahale etti. Bölgede Türk ve Yunan savaş gemilerinin karşı karşıya geldiği yaklaşık 40 saatlik gerilim yaşandı. Diplomatik görüşmelerin ardından İtalyan gemisi 24 Temmuz’da bölgeden ayrıldı.

Ancak GSI projesinin planlanan güzergâh araştırmaları tamamlanamadı. Nitekim Yunan basınının 9 Kasım’da aktardığı bilgilere göre güzergâh boyunca deniz araştırmalarının yaklaşık yüzde 60’ı tamamlanmış durumda. Kaşot’un doğusundan Kıbrıs’a uzanan kesimde çalışmalar sürdürülmeyi bekliyor.

Şimdi Fransız Abeille Marengo gemisiyle 2024’te kesintiye uğrayan araştırmaların yeniden başlatılması planlanıyor. İki yıl önce Türk donanmasının müdahalesiyle gündeme gelen deniz yetki alanı anlaşmazlığı, bu kez Fransa’nın diplomatik notası üzerinden yeniden yaşanıyor.