Türkiye’ye Arıcılığı Öğreten Köy: Gürgentepe Tepeköy! Gezginci Arıcılığın Doğduğu Köyün Mirası Kayıt Altına Alınıyor

Ordu’nun Gürgentepe ilçesine bağlı Tepeköy Mahallesi’nde, nesillerdir sürdürülen ve Karadeniz’in ekonomik hafızasında derin izler bırakan arıcılık geleneğinin korunarak gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla "Somut Olmayan Kültürel Miras" envanter çalışması başlatıldı.

Türkiye’de seyyar ve teknik arıcılığın başlangıç noktası olarak gösterilen yerleşimin zengin üretim hafızası, "Yaşayan Bir Kültürel Miras Olarak Tepeköy Arıcılığı: Hafızası, İlkleri, Dönüştürücü Etkisi ve Sonuçları" başlıklı saha araştırmasıyla tescillenerek koruma altına alınıyor.

Kültür Heyeti Sahaya İndi: Sözlü Bellek ve Geleneksel Yöntemler Belgeleniyor

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü koordinesinde yürütülen çalışma kapsamında, bölgede geçimini arıcılıkla sağlayan üreticilerin ve mahalle sakinlerinin katılımıyla geniş kapsamlı bir saha buluşması gerçekleştirildi. Programa Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürü Uğur Toparlak, Kültür Şube Müdürü Mahmut Ali Özcan ve Folklor Araştırmacısı Reyhan Özçelik katıldı.

Toplantıda Tepeköy Muhtarı Sezai Köken ile yöre sakinlerinden Hamdi Yılmaz, köyün arıcılık serüveni, kullanılan geleneksel kovan modelleri, yayla göç güzergâhları ve geçmişten bugüne aktarılan mesleki pratikler hakkında araştırmacılara sözlü tarih bilgileri aktardı. Yürütülen saha derlemeleriyle birlikte; Tepeköy’ün geleneksel üretim teknikleri, arıcılık terminolojisi ve kırsal sosyolojiye kattığı değerler somut belgelerle kayıt altına alınacak.

Türkiye’deki "Gezgin Arıcılık Modeli"nin Temeli: Öncü İsim Dursun Yılmaz

Çalışmanın en dikkat çekici boyutunu, Türkiye'de modern ve seyyar arıcılığın miladı sayılan tarihsel arka plan oluşturuyor. Ordu genelinde ve ülke çapında modern gezginci arıcılık sisteminin filizlendiği ilk merkez olarak kabul edilen Tepeköy, "Türk Gezgin Arıcılık Modeli"nin doğuşuna ev sahipliği yaptı.

Köyün sakinlerinden olan ve Türkiye’nin ilk gezgin (seyyar) arıcıları arasında gösterilen Dursun Yılmaz, tek tip tarıma ve fındığa bağımlı kırsal ekonomiye alternatif olarak arıcılığı bölgeye kazandıran ilk isim oldu. Geliştirdiği seyyar yöntemleri çevre köylülere öğreterek bölgede kitlesel bir arıcılık seferberliği başlatan Yılmaz’ın mirası, Tepeköy’ü Karadeniz’in en önemli bal üretim ve gezginci arıcılık merkezlerinden birine dönüştürdü.

Saha incelemelerinin tamamlanmasıyla hazırlanacak dosya, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü’ne sunularak Türkiye Somut Olmayan Kültürel Miras Ulusal Envanteri’ne dâhil edilecek.

Gürgentepe Tepeköy arıcılığının yalnızca yerel bir değer olarak kalmayıp ulusal ve uluslararası platformlarda da tanıtılmasını hedefleyen proje; geleneksel üretim bilgisinin kaybolmasını önlemenin yanı sıra bölgenin kültürel turizmine ve kırsal kalkınmasına da katkı sağlayacak.