AYM’den Cezaevlerindeki Yayınlara İlişkin Kritik Karar!

Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumlarında mahpuslara ait kitap, gazete, dergi ve çeşitli dokümanların alıkonulması ile dışarıdan gönderilen yayınlara erişimin engellenmesine ilişkin önemli bir karara imza attı. Mahkeme, uygulamaların ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmederek pilot karar usulünün uygulanmasına karar verdi.

Mahpusların dokümanları alıkonuldu

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 19 Şubat 2026 tarihinde Bişar Bilen ve diğerleri başvurusunu karara bağladı.

Başvurucuların çeşitli ceza infaz kurumlarında hükümlü veya tutuklu bulunduğu dönemde kendilerine ait ya da posta ve kargo yoluyla gönderilen kitap, gazete, dergi ve yazılı dokümanlar kurum idarelerince incelendi.

Söz konusu dokümanların; terör örgütü propagandası yaptığı, müstehcen nitelikte olduğu, kurum güvenliğini tehlikeye düşürdüğü veya sakıncalı bulunduğu gerekçeleriyle mahpuslara verilmemesine ve emanete alınmasına karar verildi.

Başvurucuların infaz hâkimliklerine yaptıkları şikâyetler ile bu kararlara yönelik itirazları da reddedildi.

“El koyma yetkisi bulunmuyor”

AYM, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 62. maddesinin ceza infaz kurumlarında süreli ve süresiz yayınlardan yararlanma hakkını düzenlediğine dikkat çekti.

Mahkeme, söz konusu düzenlemenin mahpuslara ait dokümanların ceza infaz kurumlarınca alıkonulmasına veya el konulmasına yönelik bir yetki vermediğini belirtti.

Kararda, 5275 sayılı Kanun’un 35. maddesinde de mahpuslara ait dokümanların ceza infaz kurumlarında bulundurulamayacağına veya bu dokümanların ele geçirilmesi hâlinde nasıl bir yöntem uygulanacağına ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığı ifade edildi.

Bu nedenle AYM, başvurucuların dokümanlarının alıkonulmasına yönelik müdahalelerin kanuni dayanağının bulunmadığı sonucuna vardı.

Yayınlara erişimde yapısal sorun tespit edildi

Mahkeme, cezaevlerinde mahpusların yararlanabileceği süreli ve süresiz yayınların da belirli kriterler çerçevesinde denetlenmesi gerektiğini vurguladı.

AYM’nin daha önce aynı konuda çok sayıda ihlal kararı verdiğine dikkat çekilen kararda, yayınların ceza infaz kurumlarına kabulü konusunda uygulamadan kaynaklanan yapısal sorunun devam ettiği belirtildi.

Mahkeme, yayınların mahpuslara teslimi konusunda yeknesak, hakkaniyete uygun ve AYM’nin belirlediği kriterleri karşılayan etkin bir denetim mekanizmasının oluşturulamadığını değerlendirdi.

“Hükümlüye verilmez” ifadesi yeterli bulunmadı

AYM ayrıca, 5275 sayılı Kanun’un 62. maddesinde yer alan “Hükümlüye verilmez” ifadesinin ceza infaz kurumlarına yayınlara el koyma yetkisi tanımadığını belirtti.

Kararda, yayınların “muhafaza altına alınması”, “alıkonulması”, “emanet deposuna kaldırılması” veya “arşive kaldırılması” gibi farklı uygulamaların hukuki karşılığının açık ve belirli olmadığına işaret edildi.

Mahkeme, düzenlemelerin hem mahpuslar hem de idare açısından açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması gerektiğini vurguladı.

AYM’den pilot karar

Anayasa Mahkemesi, tüm bu gerekçeler doğrultusunda başvurucuların ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi.

Mahkeme ayrıca, ceza infaz kurumlarında yayınlara erişim ve mahpuslara ait dokümanların alıkonulması konusunda devam eden yapısal sorunlar nedeniyle pilot karar usulünün uygulanmasına hükmetti.