Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan Tarihi Savunma Anlaşması!

Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve savunma politikaları açısından önem taşıyan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) ilk aşamayı geçti. AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplanan TBMM Dışişleri Komisyonu, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan anlaşmanın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifini kabul etti.

Görüşmelerde anlaşmanın kapsamı, askeri yükümlülükler ve Türkiye'nin uluslararası ittifaklarıyla ilişkisi ele alındı.

Mekke Anlaşması 7 Ağustos’ta İmzalandı

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma alanında yeni bir iş birliği mekanizması oluşturmayı hedefleyen anlaşma, 7 Ağustos'ta Mekke'de imzalandı.

Anlaşmaya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman imza attı.

Anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi 20 Ekim'de TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklif, 21 Ekim'de Dışişleri Komisyonuna havale edildi. Pakistan ve Suudi Arabistan'ın ise kendi iç onay süreçlerini tamamladığı belirtildi.

Bir Ülkeye Yapılan Saldırı Üç Ülkeye Yapılmış Sayılacak

Toplam 16 maddeden oluşan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın en dikkat çekici düzenlemesi, ortak savunma yükümlülüğünü içeren ikinci maddesi oldu.

Anlaşmaya göre Türkiye, Pakistan veya Suudi Arabistan'dan herhangi birine yönelik silahlı saldırı, anlaşmaya taraf olan bütün ülkelere yapılmış kabul edilecek.

Böyle bir durumda diğer taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkânlar dahil olmak üzere mevcut araçlarla destek sağlayacak.

Ancak ortak savunma hükümleri otomatik olarak uygulanmayacak. Atılacak adımlar, her ülkenin kendi anayasal düzenlemeleri ve ulusal karar alma süreçleri doğrultusunda belirlenecek.

Savunma Sanayisi ve İstihbaratta Yeni Dönem

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, yalnızca olası askeri saldırılara karşı ortak hareket edilmesini değil, savunma ve güvenlik alanlarında kapsamlı iş birliğini de öngörüyor.

Üç ülke arasında savunma sanayisi projelerinin geliştirilmesi, istihbarat paylaşımının artırılması, askeri lojistik desteğin güçlendirilmesi ve terörle mücadelede ortak çalışmalar yürütülmesi hedefleniyor.

Anlaşmayla birlikte taraf ülkelerin askeri kapasitelerinin geliştirilmesi ve bölgesel güvenlik alanında koordinasyonun artırılması amaçlanıyor.

Üç Ülke Ortak Savunma Komitesi Kuracak

Anlaşma kapsamında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının yer alacağı Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi oluşturulacak.

Komite yılda iki kez toplanarak ortak savunma politikalarını ve iş birliği çalışmalarını değerlendirecek.

Komitenin sekretaryası Suudi Arabistan'da bulunacak. İlk genel sekreter ise Pakistan vatandaşı olacak.

Anlaşmanın dikkat çeken hükümlerinden biri de taraf ülkelerin ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek olması.

Dışişleri Bakan Yardımcısı Gümrükçü: “Tamamen Savunma Odaklı”

TBMM Dışişleri Komisyonunda anlaşmanın kapsamına ilişkin bilgi veren Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, düzenlemenin herhangi bir ülkeyi hedef almadığını vurguladı.

Anlaşmanın tamamen savunma amaçlı hazırlandığını belirten Gümrükçü, uluslararası hukuka saygılı bölge ülkelerinin de belirli şartlar altında iş birliğine katılabileceğini ifade etti.

Gümrükçü ayrıca anlaşmanın Türkiye'nin NATO üyeliğinden kaynaklanan yükümlülüklerinin yerine geçmediğini, mevcut uluslararası ittifakları tamamlayıcı nitelikte olduğunu söyledi.

Fuat Oktay: “Üçüncü Ülkelere Karşı Bir Bloklaşma Değil”

Oktay, söz konusu iş birliğinin herhangi bir ülkeye karşı saldırı veya yayılmacılık amacı taşımadığını belirtti.

Anlaşmanın müşterek savunma, terörle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkânların geliştirilmesi olmak üzere üç temel başlık üzerine kurulduğunu ifade eden Oktay, yeni üyelerin katılımının mevcut tarafların onayına bağlı olacağını söyledi.

Ortak savunma mekanizmasının otomatik olarak devreye girmeyeceğini de vurgulayan Oktay, her ülkenin kendi hukuki ve anayasal süreçlerine göre karar vereceğini kaydetti.

Mekke Anlaşması Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edilen Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın Türkiye açısından onay süreci henüz tamamlanmadı.

Kanun teklifinin yasalaşabilmesi için TBMM Genel Kurulunda görüşülerek kabul edilmesi gerekiyor.

Anlaşma, gerekli onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edilmesiyle yürürlüğe girecek.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma ve güvenlik alanında yeni bir dönemin kapısını aralamayı hedefleyen anlaşmanın TBMM Genel Kurulundaki görüşmeleri merakla bekleniyor.