Kim, ne dedi: Emekli maaşları için hangi zam formülleri gündemde?

Emekli maaşlarına yapılacak artış, ekim ayının son haftasında siyasetin ve ekonomi gündeminin öne çıkan başlıklarından biri oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın emeklilerin ekonomik koşullarını iyileştirmek için yeni bir düzenleme hazırladıklarını açıklamasının ardından, hükümetin üzerinde çalıştığı zam formülleri ve muhalefetin talepleri tartışılmaya başlandı.

İktidar cephesinden gelen açıklamalarda, emekli aylıklarına enflasyon artışının üzerinde bir iyileştirme yapılması hedefi öne çıktı. Refah payı ve seyyanen zam seçenekleri değerlendirilirken, en düşük emekli aylığı alanlarla diğer emekliler arasındaki maaş farkının nasıl giderileceği de gündeme geldi.

CHP ise en düşük emekli aylığının 40 bin liraya çıkarılmasını ve diğer emeklilere de yüzde 70 zam yapılmasını önerdi. Ancak hükümetin hazırladığı düzenlemenin oranı, kapsamı ve uygulama yöntemi henüz kesinleşmedi. Erdoğan: Yıl sonuna kadar düzenleme hedefleniyor Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 26 Ekim’deki Kabine Toplantısı’nın ardından yaptığı açıklamada, emeklilerin yaşadığı ekonomik sıkıntıların farkında olduklarını belirtti.

Erdoğan, 2027 bütçesinde emeklilerin durumunu iyileştirmeye yönelik mali imkânlar oluşturduklarını ve gerekli yasal düzenlemenin yıl sonuna kadar Meclis’ten geçirilmesini hedeflediklerini söyledi. Emeklilere yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Erdoğan, “Emeklilerimizin yaşadığı zorlukların farkında olduğumuzu daha önce pek çok defa samimiyetle ifade ettim.

Bu konuda her zaman yapıcı olmaya, şartları zorlama pahasına elimizden geleni yapmaya gayret ettik” dedi. Cumhurbaşkanı’nın açıklaması, ocak ayında yapılacak rutin enflasyon artışının dışında ek bir iyileştirme yapılabileceği beklentisini güçlendirdi.

Ancak Erdoğan, artışın oranına, en düşük emekli aylığının hangi seviyeye çıkarılacağına veya düzenlemenin hangi emekli gruplarını kapsayacağına ilişkin ayrıntı vermedi. Cevdet Yılmaz: Enflasyonun üzerinde artış hedefliyoruz Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 27 Ekim’de TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı açıklamada, 2027 bütçesi hazırlanırken emeklilerin öncelikli başlıklar arasında yer aldığını söyledi.

Yılmaz, emekli aylıklarına enflasyon nedeniyle yapılacak artışın üzerinde bir iyileştirme sağlamayı amaçladıklarını belirterek şöyle konuştu: “Bu 2027 yılı bütçemizde özellikle emeklilerimizi önceliklendirdik. Bütçemizi hazırlarken emeklilerimize enflasyonla gelecek artışın daha üstünde bir imkân sağlamayı esas alarak bir bütçe hazırladık.” Çalışmanın yalnızca en düşük emekli aylığı alanlarla sınırlı olmadığını vurgulayan Yılmaz, “Bu sadece asgari emeklilerle ilgili bir çalışma değil.

Daha genel anlamda emeklilerimize dönük bir çalışma” dedi. Yılmaz, farklı seçenekler üzerinde ilgili kurumlarla teknik çalışmaların sürdüğünü, otomatik enflasyon artışlarının dışında yapılacak bir düzenleme için yasal değişiklik gerektiğini ifade etti.

Düzenlemenin bütçe görüşmelerinin ardından Meclis gündemine getirilmesinin beklendiğini belirtti. Yılmaz’ın açıklamaları, hükümetin daha geniş kapsamlı bir iyileştirme üzerinde durduğunu gösterse de bütün emeklilere aynı oranda zam yapılıp yapılmayacağı henüz netleşmedi.

Vedat Işıkhan: Refah payı da hesaplamaya eklenecek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, emekli aylıklarına yapılacak artış için alternatifli çalışmalar yürütüldüğünü açıkladı. Bakan, teknik değerlendirmelerin ardından refah payının da hesaba katılacağını belirtti.

Toplam 17 milyon 100 bin emekliyi kapsayan bir çalışma yürütüldüğünü söyleyen Işıkhan, maaş artışının adaletli ve hakkaniyetli biçimde belirlenmesini hedeflediklerini ifade etti. Işıkhan, “Teknik çalışmalarımızı yaptıktan sonra, artı refah payını ekleyerek emeklilerimizin maaş artışını belirleyeceğiz” dedi.

Çalışmaların tamamlanmasının ardından seçeneklerin Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunulacağını belirten Bakan, nihai kararın Cumhurbaşkanı’nın talimatları doğrultusunda şekilleneceğini kaydetti. Işıkhan ayrıca ocak ayında açıklanacak enflasyon verilerinin hesaplamalarda dikkate alınacağını belirterek, “Ocak ayında enflasyon oranı açıklandığı anda bizim çalışmamız zaten çoktan bitmiş olacak” ifadelerini kullandı.

Bakan’ın açıklaması, refah payının değerlendirilen seçenekler arasında bulunduğunu ortaya koyuyor. Ancak bu payın ne kadar olacağı ve hangi emeklilere hangi yöntemle uygulanacağı henüz açıklanmadı. CHP’den yüzde 70 zam önerisi Muhalefetin emekli aylıklarına ilişkin somut önerisi CHP’den geldi.

CHP Sözcüsü Müslim Sarı, 28 Ekim’de yaptığı açıklamada, en düşük emekli aylığının 1 Ocak 2027’den itibaren yüzde 70 artırılarak 40 bin liranın üzerine çıkarılmasını istedi. CHP’nin “Sıfır Açlık Politikası” başlığıyla gündeme getirdiği öneriye göre, yalnızca en düşük aylık alanlara değil, bu tutarın üzerinde maaş alan emeklilere de yüzde 70 zam yapılması gerekiyor.

Sarı, en düşük emekli aylığının 23 bin 552 lira olduğunu belirterek, maaşların açlık sınırının altında kalmaması gerektiğini savundu. CHP Sözcüsü, emeklilerin insanca yaşayabilecekleri bir gelire kavuşması için bütçede kaynak ayrılması gerektiğini belirtti.

İktidarın kaynak yetersizliğini gerekçe göstermesine karşı çıkan Sarı, kamu kaynaklarının kullanımında siyasi tercihlerin belirleyici olduğunu ifade etti. CHP’nin önerisi, hükümetin henüz açıklamadığı zam oranına karşılık belirli bir artış oranı ve hedef maaş tutarı ortaya koyuyor.

Ancak yüzde 70 zam talebi, iktidar tarafından kabul edilmiş bir karar değil; muhalefetin önerisi niteliğinde. Refah payı mı, seyyanen zam mı? Hükümetin hazırlıklarına ilişkin haberlerde iki temel seçenek öne çıkıyor: Enflasyon artışına refah payı eklenmesi veya emekli aylıklarına seyyanen zam yapılması.

Refah payı seçeneğinde, enflasyon nedeniyle hesaplanan artışın üzerine ilave bir oran eklenmesi gündeme geliyor. Böylece emekli aylıklarındaki artış, gerçekleşen enflasyonla sınırlı kalmayabilir. Seyyanen zam seçeneğinde ise enflasyon artışından ayrı, maaşlara ek bir tutar verilmesi değerlendiriliyor.

Bununla birlikte, böyle bir artışın ne kadar olacağı ve hangi emekli gruplarını kapsayacağı henüz belli değil. İktidar kulislerinde, kök maaşlar üzerinden yapılacak bir düzenlemenin emekliler arasındaki prim ve maaş dengesizliğini gidermek açısından daha adil olabileceği yönünde değerlendirmeler de yapılıyor.

En düşük emekli aylığına yönelik özel düzenlemeler, bu gruptaki emeklilerin gelirini belirli bir tabana yükseltirken daha yüksek kök maaş alan emeklilerle aralarındaki farkı daraltabiliyor. Kök maaşlara yapılacak artışın ise emekliler arasındaki maaş dengesini nasıl etkileyeceği, belirlenecek formüle bağlı olacak.

Hükümetin bu iki seçenekten hangisini tercih edeceği henüz açıklanmadı. 65 yaş üstündeki emeklilere farklı artış gündemde Emekli aylıklarına yönelik tartışmalarda, yaşa ve ekonomik koşullara göre farklılaştırılmış destek seçenekleri de yer alıyor.

İktidar kulislerine yansıyan değerlendirmelerde, 65 yaş ve üzerindeki emeklilere daha yüksek refah payı veya ilave ödeme verilmesi ihtimali gündeme geldi. Emeklinin çalışmaya devam edip etmediği, başka gelirinin bulunup bulunmadığı ve barınma koşulları gibi ölçütlerin de değerlendirmeye alınabileceği belirtiliyor.

Bu yaklaşımın hayata geçirilmesi durumunda, emeklilere yapılacak ilave desteğin herkese aynı tutarda verilmesi yerine ekonomik ihtiyaçlara göre farklılaştırılması söz konusu olabilir. Ancak 65 yaş sınırının kesinleştiğine veya yaş, gelir ve konut sahipliği gibi kriterlerin düzenlemede kullanılacağına ilişkin resmî bir karar bulunmuyor.

Bunlar, üzerinde durulduğu aktarılan seçenekler arasında yer alıyor. Vatandaşlık maaşı emeklileri de kapsayacak mı? Emekli maaşlarıyla ilgili tartışmaların bir başka başlığını, kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi oluşturuyor.

2027 yılında hayata geçirilmesi gündemde olan sistemin, toplam geliri belirli bir seviyenin altında kalan hanelere ekonomik destek sağlaması amaçlanıyor. Düşük emekli aylığı alan, kirada oturan ve başka geliri bulunmayan emeklilerin de belirli koşullarla bu kapsamda desteklenmesi ihtimali üzerinde duruluyor.

Ancak maaş artışı ile gelir desteği aynı uygulama değil. Emekli aylığına yapılacak zam, kişinin düzenli gelirini doğrudan artırırken gelir tamamlayıcı destek, belirli kriterleri karşılayan hanelere yönelik ayrı bir sosyal yardım mekanizması olarak tasarlanıyor.

Sistemin emeklilerin tamamını kapsayan bir maaş artışının yerine mi geçeceği, yoksa maaş artışını tamamlayan bir destek olarak mı uygulanacağı henüz netleşmedi. Ocak zammında gözler enflasyon verilerinde Emeklilerin ocak ayında alacağı artışın bir bölümünü, yılın ikinci yarısındaki enflasyon belirleyecek.

SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylıkları, ilgili altı aylık dönemde gerçekleşen enflasyona göre artırılıyor. Memur emeklilerinin maaş artışları ise toplu sözleşme hükümleri ve enflasyon farkı üzerinden hesaplanıyor. Temmuz, ağustos ve eylül aylarının enflasyon verileri açıklanmış olsa da ekim, kasım ve aralık aylarına ilişkin verilerle altı aylık enflasyon hesabı tamamlanacak.

2026 yıl sonu enflasyonunun yüzde 30,06 olacağı yönündeki tahminin gerçekleşmesi durumunda, yılın ikinci yarısındaki enflasyonun yüzde 10,45'e ulaşabileceği hesaplanıyor. Bu senaryoda SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ocak ayındaki enflasyon kaynaklı artışı yüzde 10,45 düzeyinde olabilir.

Ancak bu oran kesinleşmiş zam değil, enflasyon tahminine dayalı bir hesaplama. Gerçekleşecek enflasyon oranı farklı olduğunda zam hesabı da değişecek. Ayrıca en düşük emekli aylığının artırılması için ayrı bir yasal düzenleme yapılması gerekebileceğinden, rutin enflasyon artışı ile hükümetin üzerinde çalıştığı ilave iyileştirme birbirinden ayrı değerlendirilmeli.

Emeklilerin beklediği yanıtlar henüz verilmedi Son bir haftadaki açıklamalar, hükümetin emekli aylıklarında enflasyon artışının üzerinde bir iyileştirme hazırlığı yürüttüğünü ortaya koyuyor. Ancak emeklilerin beklediği temel sorular henüz yanıtlanmış değil.

Artış oranı ne olacak? En düşük emekli aylığı hangi seviyeye çıkarılacak? Kök maaşlara mı zam yapılacak, yoksa en düşük aylığa yönelik düzenlemeyle mi yetinilecek? Refah payı veya seyyanen zam uygulanacak mı? Yaş ve gelir durumuna göre farklı destekler verilecek mi?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yıl sonuna kadar düzenleme yapılmasını hedeflediklerini açıklarken Cevdet Yılmaz ve Vedat Işıkhan teknik çalışmaların sürdüğünü belirtiyor. CHP ise en düşük emekli aylığının 40 bin liraya çıkarılması ve bütün emeklilere yüzde 70 zam yapılması talebini dile getiriyor.

Emeklilerin ocak ayında alacağı toplam artış, gerçekleşecek enflasyonun yanı sıra hükümetin bu seçeneklerden hangisini benimseyeceğine ve düzenlemenin Meclis’ten nasıl geçeceğine bağlı olacak. Independent Türkçe emekli maaşları Cumhurbaşkanı Erdoğan düzenleme için yıl sonunu işaret ederken Cevdet Yılmaz ve Vedat Işıkhan enflasyonun üzerinde artış seçeneklerinin değerlendirildiğini açıkladı.