Meclis’te Nüfus Tartışması

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının komisyondaki bütçe görüşmelerine kısırlık tartışmaları damga vurdu. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Türkiye’de uzun yıllar aile planlaması yapıldığını hatırlatarak “90’lı yıllarda erkekler SSK eliyle kısırlaştırıldı bu ülkede.

Utanç verici bir politika. Bunları sorgulamak zorundayız” dedi. Muhalefet milletvekilleri “İlk defa duyuyoruz” diyerek karşı çıktı. Bunun üzerine Bakan Göktaş “O günün gazetelerinde var. SGK desteğiyle erkeklere ameliyatlar yapıldı” karşılığını verdi.

DARBECİLERİN ESERİ Aile Bakanı’nın sözleri, vazektomi programlarını yeniden gündeme getirdi. 1965’te Nüfus Planlaması Hakkında Kanun çıkarıldı ve doğum kontrol yöntemleri serbest bırakıldı. 1980 darbecilerinin iş başında olduğu dönemde Bülent Ulusu hükûmeti Mayıs 1983’te yeni bir kanun hazırladı.

Kadın ve erkeklerde isteğe bağlı cerrahi kısırlaştırmanın önü açıldı. Nüfus planlaması 80’li yılların sonunda resmî kampanyaya dönüştü. Devlet Planlama Teşkilatı’nın 1994 tarihli raporuna göre Sosyal Sigortalar Kurumu, ABD Uluslararası Yardım Teşkilatı tarafından finanse edilen aile planlaması projeleri yürüttü.

1.200 ERKEK BAŞVURDU İlk program 1989’da İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı aracılığıyla Ankara Dışkapı Hastanesinde başlatıldı. Dört uzman Bangkok’ta eğitim aldı. Bunlar yurda gelip 19 hekim yetiştirdi. 15 bin kişi eğitimden geçirildi, 8 binden fazla erkek ve kadına danışmanlık hizmeti verildi.

Yaklaşık 1.200 vazektomi işlemi gerçekleştirildi. SSK ile yürütülen başka bir proje kapsamında 10 SSK biriminde bıçaksız vazektomi hizmeti sunulması hedeflendi. ABD’nin finanse ettiği SSK/SEATS Aile Planlaması Projesi de Haziran 1992’de 42 SSK hastanesinde açıldı.

Kısırlaştırma, Sağlık Bakanlığı ve SSK gibi resmî kuruluşlar eliyle teşvik edildi. 43 yıldır yürürlükte olan kanunun getirdiği erkeğe kısırlık işi tutmadı. Ancak 1983’te 4 olan doğurganlık hızı 2024’te 1,48’e kadar geriledi.

NE OLDU? 1926: Kürtaj suç kapsamına alındı. 1930: Gebeliği önleyici araç ve ilaçların satışı yasaklandı. 1936: Doğum kontrolünü teşvik edenlere hapis cezası verildi. 1960: Ekonomik kalkınmayı engelliyor diye nüfusun kontrol altına alınması kararlaştırıldı.

1965: Gebeliği önleyici ilaç ve araç yasakları kaldırıldı. Hatta isteyene parasız dağıtıldı. 1968: Sağlık ocakları ve gezici ekipler vasıtasıyla gebeliği önleyici ilaç ve araçlar bütün ülkeye yayıldı. 1983: Nüfus Planlaması Kanunu çıkarıldı.

10. haftasına kadar isteğe bağlı kürtaj serbest bırakıldı. 2007: Dönemin Başbakanı Erdoğan, “En az üç çocuk” çağrısında bulundu. 2012: AK Parti kürtajı yasaklamayı düşündü. Teklif uzun süre tartışıldı. On hafta kararı değişmedi.

2024: Nüfus artışı için aile teşvik paketleri hazırlandı. Nüfus Politikaları Kurulu oluşturuldu.