Kutup girdabında tarihi bozulma! El Nino güçleniyor, aralık ayında Türkiye'yi ne bekliyor?

Kuzey Yarım Küre'de 2026-2027 kışına ilişkin hava tahminleri, Kuzey Kutbu üzerindeki atmosfer sisteminde yaşanan sıra dışı gelişmelerin ardından yeniden gündeme geldi. Normalde kışın ilerleyen aylarında görülen kutup girdabı bozulmasının kasım ayında gerçekleşmesi, Avrupa ve Kuzey Amerika'da sert soğuk hava dalgaları ihtimalini artırdı.

Pasifik Okyanusu'nda güçlenen El Nino ise atmosfer dolaşımını etkileyen bir diğer önemli unsur olarak öne çıktı. Bilim insanları gelişmelerin kış koşullarını nasıl değiştireceğini incelerken Türkiye için Meteoroloji Genel Müdürlüğünün yayımladığı yeni tahminler dikkat çekti.

KUTUP GİRDABI NEDİR, NASIL BOZULUR?Kutup girdabı, Kuzey Kutbu'nun yaklaşık 15-50 kilometre üzerindeki stratosfer tabakasında bulunan güçlü rüzgar sistemini ifade ediyor. Bu rüzgarlar, kutup çevresindeki çok soğuk hava kütlelerinin yüksek enlemlerde kalmasına yardımcı oluyor.

Atmosferin üst katmanlarında meydana gelen ani sıcaklık artışları ise girdabı oluşturan rüzgarların zayıflamasına, yön değiştirmesine veya sistemin parçalanmasına neden olabiliyor. Ani stratosferik ısınma adı verilen bu olayın ardından atmosfer dolaşımı değişebiliyor.

Böylece kutup kökenli soğuk havanın Avrupa ve Kuzey Amerika'nın daha güney kesimlerine ilerleme olasılığı artıyor. Ancak kutup girdabının zayıflaması, bütün bölgelerde aynı anda sert kış koşullarının yaşanacağı anlamına gelmiyor.

KASIM AYINDA TARİHİ REKORKutup girdabındaki büyük bozulmalar genellikle ocak ile mart ayları arasında görülüyor. Bu yıl ise atmosferdeki olağan dışı hareketlilik kasım ayının ilk günlerinde başladı. Meteorolojik değerlendirmelere göre 11 Kasım'da kutup çevresindeki stratosferik rüzgarların yön değiştirmesiyle modern gözlem kayıtlarının en erken büyük ani stratosferik ısınma olaylarından biri yaşandı.

Önceki en erken örnekler 28 Kasım 1968 ve 2025 tarihlerine dayanıyordu. Reading Üniversitesinden meteorolog Andrew Charlton-Perez, böylesine erken bir gelişmenin modern gözlem tarihinde benzerinin bulunmadığını belirtti.

Uzmanlar, olayın etkilerinin yeryüzüne ulaşmasının birkaç hafta sürebileceğine dikkat çekiyor. EL NINO'NUN GÜÇLENME OLASILIĞI YÜZDE 79'U AŞTIKutup girdabında yaşanan değişimle aynı dönemde Pasifik Okyanusu'ndaki El Nino da güçleniyor.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresinin (NOAA) 12 Kasım'da yayımladığı rapora göre El Nino'nun Ocak-Mart 2027 döneminde güçlü veya çok güçlü düzeyde seyretme olasılığı yüzde 79'un üzerinde. NOAA, ekvatoral Pasifik'in bazı bölgelerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normal değerlerin 4 derece üzerine çıktığını bildirdi.

El Nino, deniz yüzeyi sıcaklıkları ve atmosfer dolaşımındaki değişiklikler nedeniyle dünyanın farklı bölgelerinin sıcaklık ve yağış düzenlerini etkileyebiliyor. Ancak güçlü El Nino'nun her ülkede aynı hava koşullarını oluşturması beklenmiyor.

AVRUPA'DA ARALIK AYINA DİKKATKutup girdabındaki bozulmanın ardından gözler Avrupa ve Kuzey Amerika'da yaşanabilecek soğuk hava dalgalarına çevrildi. ABD'nin doğusu ile Kuzey Avrupa'da kasım ayı boyunca dönemsel sıcaklık düşüşleri bekleniyor.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsünden iklim bilimci Judah Cohen, asıl etkilerin birkaç hafta sonra ortaya çıkabileceğini değerlendirdi. Cohen'e göre kasım sonu ve aralık başında Kuzey Amerika'nın doğusu ile Kuzey Avrupa'da soğuk hava dalgası görülme olasılığı artıyor.

Wisconsin-Madison Üniversitesinden meteorolog Andrea Lopez Lang ise güçlü El Nino'nun atmosfer üzerindeki etkisinin daha belirleyici olabileceğini ifade ediyor. Uzmanlar, kutup girdabındaki bozulmanın tek başına uzun süreli ve aşırı soğuk bir kış yaşanacağını göstermediği konusunda uyarıyor.

TÜRKİYE'DE ARALIK AYI NASIL GEÇECEK?Kutup kökenli hava kütlelerinin Balkanlar ve Karadeniz üzerinden güneye ilerlemesi halinde Türkiye'de de kısa süreli sıcaklık düşüşleri yaşanabilir. Ancak böyle bir gelişmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, atmosferdeki basınç sistemlerine ve soğuk hava kütlelerinin izleyeceği güzergaha bağlı bulunuyor.

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 12 Kasım'da güncellediği mevsimlik tahmine göre aralık ayında Türkiye'nin büyük bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin 1-2 derece üzerinde olması bekleniyor. Güney Ege ve Batı Akdeniz kıyıları, Doğu Akdeniz, Güneydoğu Anadolu'nun güneyi ve Doğu Anadolu'nun doğusunda ise sıcaklıkların normallerin 0,5-1 derece üzerinde seyredeceği tahmin ediliyor.

Yağışların Batı ve Doğu Karadeniz'in bazı kesimlerinde mevsim normallerinin üzerine çıkabileceği öngörülüyor. DONDURUCU SOĞUKLAR TÜRKİYE'YE GELECEK Mİ?Meteoroloji'nin mevcut tahminlerine göre Türkiye genelinde aralık ayının ortalama sıcaklıklarının mevsim normallerinin altında olması beklenmiyor.

Bununla birlikte mevsimlik sıcaklık ortalamasının yüksek olması, ay içerisinde kısa süreli kuvvetli soğuk hava dalgaları veya kar yağışları yaşanmayacağı anlamına gelmiyor. Kutup girdabındaki değişimin Avrupa üzerinden Türkiye'ye uzanıp uzanmayacağı önümüzdeki haftalarda daha belirgin hale gelecek.

Böylece Kuzey Kutbu üzerindeki rekor erken bozulmaya ve güçlü El Nino'ya rağmen Türkiye'de 2026-2027 kışının kesin olarak sert geçeceğini söylemek için henüz yeterli veri bulunmuyor.