Rus petrolünden rekor gelir

Batı yaptırımlarla Rus petrolünün önünü kesmeye çalışırken dünya enerji piyasasında dengeler değişiyor. ABD ve Avrupa Birliği’nin yıllardır uyguladığı ambargolar, fiyat tavanları ve tanker kısıtlamalarına rağmen Rusya’nın petrol ihracatından elde ettiği gelir son beş ayın en yüksek düzeyine ulaştı.

Üstelik bu artış, Rusya’nın petrol ihracatını büyük ölçüde artırdığı bir dönemde değil, savaşların enerji fiyatlarını yukarı çektiği koşullarda gerçekleşti. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA)’nın 13 Kasım’da yayınlanan verilerine göre Rusya, ekim ayında ham petrol ve petrol ürünleri ihracatından yaklaşık 21,2 milyar dolar kazandı.

Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 65 artan gelir, mayıs ayından bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye çıktı. Rakamlar, Rusya’nın petrol gelirinin bir yılda yaklaşık 8,4 milyar dolar arttığını gösteriyor. Ekim 2025’te yaklaşık 12,8 milyar dolar olan aylık gelir, Ekim 2026’da 21,2 milyar dolara yükseldi.

Toplam gelirin 17,22 milyar doları ham petrol, 3,93 milyar doları ise petrol ürünleri ihracatından sağlandı. ÇİN VE HİNDİSTAN’DAN REKOR ALIMBatı’nın yaptırımları Rusya’nın enerji ticaretini durduramazken Asya ülkeleri Moskova’nın en büyük müşterileri haline geldi.

Avrupa merkezli Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA)’nin 12 Kasım tarihli raporuna göre Çin, ekim ayında Rusya’dan 10,7 milyar avroluk fosil yakıt satın aldı. Hindistan’ın alımları ise 6,4 milyar avroya ulaştı. Her iki ülke de Ocak 2022’den bu yana tutulan veri serisindeki en yüksek aylık alım değerlerine ulaştı.

Hindistan’ın Rusya’dan satın aldığı enerji ürünlerinin yüzde 91’ini ham petrol oluşturdu. Yalnızca ham petrol alımlarının değeri 5,8 milyar avroya çıktı. Hindistan’ın Rus ham petrolü ithalatı eylül ayına göre yüzde 10 arttı.

Ülkenin üç büyük rafinerisinde Rus petrolü alımları dikkat çekici biçimde yükseldi. Vadinar Rafinerisi’nin ithalatı yüzde 12, Jamnagar’ın yüzde 22, Paradip’in ise yüzde 28 arttı. Jamnagar, deniz yoluyla taşınan Rus ham petrolünün de en büyük ithalatçısı konumuna yükseldi.

AB ÜÇÜNCÜ TÜRKİYE DÖRDÜNCÜCREA’nın raporunda dikkat çeken bir başka ayrıntı ise Avrupa Birliği’nin Rus enerji ürünleri ticaretindeki konumu oldu. Rusya’ya karşı kapsamlı yaptırımlar uygulayan Avrupa Birliği, ekim ayında 2,2 milyar avroluk fosil yakıt ithalatıyla Rusya’nın üçüncü büyük müşterisi oldu.

Türkiye 1,1 milyar avroluk alımla dördüncü, Güney Kore ise 488 milyon avroyla beşinci sırada yer aldı. Üstelik Rus petrolü yalnızca doğrudan satışlarla değil, üçüncü ülkelerde işlendikten sonra da yaptırım uygulayan ülkelere ulaşıyor.

CREA’ya göre Hindistan, Türkiye ve Brunei’de Rus ham petrolü işleyen rafineriler, ekim ayında Rusya’ya yaptırım uygulayan ülkelere toplam 1,6 milyar avro değerinde petrol ürünü ihraç etti. Bu ürünlerin yaklaşık 389 milyon avroluk bölümünün Rus ham petrolünden üretildiği hesaplandı.

Avrupa Birliği limanlarına ulaşan ve Rus petrolü işleyen rafinerilerden çıkan 12 petrol ürünü sevkiyatının 10’u Hindistan’ın Jamnagar Rafinerisi’nden, ikisi ise Türkiye’deki STAR Rafinerisi’nden gerçekleştirildi. ÜRETİM AYNI GELİR YÜZDE 65 FAZLAIEA verilerinin en çarpıcı yanı ise Rusya’nın daha fazla petrol satarak değil, esas olarak daha yüksek fiyatlardan yararlanarak gelirini artırması.

Rusya’nın ekim ayındaki ham petrol ihracatı günlük 5,33 milyon varil oldu. Bu miktar eylül ayına göre değişmezken geçen yılın aynı döneminin yalnızca yüzde 4 üzerinde gerçekleşti. Buna karşılık ham petrol ve petrol ürünlerinden elde edilen toplam gelir yüzde 65 yükseldi.

CREA’nın hesaplamaları da benzer bir tablo ortaya koydu. Rusya’nın toplam fosil yakıt ihracat geliri ekimde günlük 754 milyon avroya yükseldi. Bu, Aralık 2022’den bu yana kaydedilen en yüksek düzey oldu. Yalnızca ham petrol ihracatından sağlanan günlük gelir ise eylül ayına göre yüzde 19 artarak 449 milyon avroya ulaştı.

Deniz yoluyla ham petrol ihracatından elde edilen gelir yüzde 23 yükselerek günlük 352 milyon avroya çıktı. Bloomberg’in Rusya Maliye Bakanlığı verilerine dayanarak yaptığı hesaplamaya göre ise ekim ayında petrol vergilerinden sağlanan net bütçe geliri yaklaşık 10 milyar dolar oldu.

ENERJİ TİCARETİNDE COĞRAFYA BELİRLEYİCİOrtaya çıkan tablo, yaptırımların enerji ticaretinin yönünü belirlemeye yetmediğini gösteriyor. Rusya’nın Asya pazarlarına erişimi, Çin ve Hindistan’ın enerji talebi, alternatif deniz güzergâhları ve savaşların petrol fiyatları üzerindeki etkisi, Moskova’nın gelirlerinde belirleyici rol oynadı.

Batı’nın yaptırımları Rus enerji sektörünün finansmanını, sigortasını ve taşımacılığını zorlaştırmayı sürdürüyor. Ancak ekim verileri, yüksek petrol fiyatlarının bu baskının gelirler üzerindeki etkisini önemli ölçüde dengeleyebildiğini ortaya koyuyor.