Kazdağları’ndan Süzülen Asırlık Şifa

Oksijen oranıyla dünyaca tanınan Kazdağları (Ida Dağı) ve Balıkesir’in bereketli coğrafyası, yalnızca eşsiz doğasıyla değil, asırlardır nesilden nesile aktarılan zengin mutfak kültürüyle de dikkat çekiyor. Kentin dağ köylerinde kış aylarına hazırlık olarak yapılan özel ot çayları, fermente şuruplar, ekşiler ve şifalı reçeteler; modern dünyanın unuttuğu doğal yaşamın ve kadim şifacılığın izlerini taşıyor.

Son dönemde sağlıklı yaşam ve fermente beslenmeye olan ilginin artmasıyla birlikte, Balıkesir’in köylerinde kilerlerin ve kışlık kasaların başköşesinde yer alan bu asırlık içecekler yeniden keşfedilmeyi bekliyor. Peki Kazdağları ve Balıkesir kırsalında kış şifası olarak hazırlanan bu unutulmuş lezzetler nelerdir?

Bölge köylülerinin geleneksel reçeteleri nasıl hazırlanır? İşte Balıkesir’in koku ve şifa dolu lezzet haritası.

Kazdağları, barındırdığı 30’dan fazla endemik bitki türü ve yüzlerce tıbbi-aromatik ot çeşidiyle adeta doğal bir eczanedir. Balıkesir’in Edremit ve Havran gibi Kazdağları eteklerindeki ilçeleri ile kentin yüksek dağ köylerinde yaşayan vatandaşlar, yaz sonu ve sonbaharda topladıkları otları geleneksel yöntemlerle kurutarak kışa hazırlar.

Kazdağları’nın yüksek yamaçlarında yetişen ve yörede Sarıkız Çayı olarak bilinen endemik Sideritis trojana (Yayla Çayı), köylülerin soğuk kış günlerinde en çok tükettiği içeceklerin başında gelir.

Dağ köylerinde kış çayı denildiğinde tek bir ot kullanılmaz. Köylü kadınlar; bilya kekik (sivri kekik), hayıt tohumu ve çiçeği, dağ nanesi ve ıhlamuru harmanlayarak "Kış Harmanı" oluşturur. Antioksidan deposu olan bu karışım, vücut direncini artırmada ve gribal enfeksiyonları önlemede doğal bir koruyucu görevi görür.

Gıdaları uzun süre korumak ve şifa değerini artırmak amacıyla uygulanan fermantasyon, Balıkesir’in geleneksel mutfağında oldukça köklü bir yere sahiptir. Günümüzde sadece yaşlı köylülerin hafızasında ve eski kilerlerde yaşayan bu fermente içecekler, sindirim dostu probiyotik yapılarıyla öne çıkıyor.

Balıkesir’in dağlık bölgelerinde "kiren" olarak adlandırılan kızılcık meyvesi, kışlık şifa iksirlerinin ana malzemesidir.

Balıkesir’in yüksek rakımlı ormanlık alanlarında doğal olarak yetişen yabani ahlat (dağ armudu) ve alıç, fermente içecek yapımında kullanılan diğer önemli meyvelerdir.

Kazdağları etekleri ve Kapıdağ Yarımadası’nın çam ormanlarından toplanan yeşil çam kozalakları ve taze çam filizleri, geleneksel olarak nöbet şekeri veya bal ile güneşte dinlendirilerek fermente edilir. Elde edilen yoğun şurup, özellikle kış aylarında inatçı öksürük ve astım rahatsızlıklarına karşı göğüs yumuşatıcı olarak kullanılır.

Balıkesir’in unutulmaya yüz tutan bu fermente ve şifalı içecek kültürü, hem gastroturizm hem de sürdürülebilir sağlıklı yaşam açısından büyük bir potansiyel taşımaktadır.

Kazdağları'nın ve Balıkesir dağlarının temiz havası, temiz suyu ve bereketli toprağından doğan bu asırlık içecekler; doğallıktan uzaklaştığımız günümüzde hem bedenimize şifa sunuyor hem de Balıkesir'in zengin kültür hafızasını yaşatmaya devam ediyor.