Diyardabakır’da (Amed) petrol arama faaliyetlerine tepki: Hevsel Bahçeleri ve su kaynakları için uyarı

Diyarbakır’ın (Amed) Sur ilçesinde SANKO Holding bünyesindeki PETAR Doğalgaz ve Petrol Arama Sanayi Ticaret AŞ tarafından yürütülen petrol arama ve sondaj faaliyetlerine yönelik tepkiler sürüyor.

Yeni Yaşam’dan Şirin Bayık’ın haberine göre şirketin yaklaşık 16 bin hektarlık ruhsat alanında yürütmeyi planladığı çalışmalar, Hevsel Bahçeleri ve Diyarbakır Surları’nın çevresindeki alanları da kapsıyor. Diyarbakır Barosu’nun ruhsat alanı ve ÇED kararına karşı iptal davası açtığı belirtiliyor.

Sur ilçesindeki Yiğitçavuş, Kabasakal ve Karabaş mahallelerinde PETAR tarafından planlanan petrol arama, sondaj ve çıkarma projesi için Mart 2025’te “ÇED Gerekli Değildir” kararı verildi.

DİCLE ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİNDE 6 KUYU PLANLANIYOR

PETAR ile Dicle Üniversitesi arasında Nisan ayında imzalanan sözleşmeyle üniversite yerleşkesinde de sondaj çalışmalarının önü açıldı.

Üniversitenin resmi açıklamasına göre Sur ilçesi Yiğitçavuş Mahallesi’ndeki üniversite arazisinde iki ayrı lokasyonda toplam 6 sondaj kuyusu açılması planlanıyor. Çalışmalar yaklaşık 45 bin 794 metrekarelik alanı kapsayacak.

Üniversite, araziyi PETAR’a 10 yıllığına kiraladı. Projenin kurulum maliyetinin yaklaşık 20 milyon dolar olacağı, petrol bulunması halinde satış hasılatından üniversiteye yüzde 3 oranında pay verileceği açıklandı.

“5 BİN YILLIK YAŞAM ALANI”

Dicle Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Yıldırım, petrol arama faaliyetlerinin bilimsel, hukuki ve uluslararası koruma kriterleri açısından yeterince değerlendirilmediğini savundu.

Yıldırım, Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri’nin 2015’ten bu yana UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde bulunduğunu hatırlatarak, kentin binlerce yıllık tarihsel dokusunun sınırlı bir petrol rezervi için riske atılmaması gerektiğini söyledi.

UNESCO kayıtlarında Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri için 521,23 hektarlık miras alanının yanı sıra 131,72 hektarlık tampon bölge bulunuyor. UNESCO ayrıca alanın ve tampon bölgenin çevresindeki yapılaşma baskıları nedeniyle bütünlüğünün kırılgan olduğunu belirtiyor.

SU KAYNAKLARI VE BİYOÇEŞİTLİLİK UYARISI

Yıldırım, sondaj faaliyetlerinin etkisinin yalnızca kuyuların açıldığı noktalarla sınırlı kalmayacağını belirterek Dicle Nehri, yeraltı suları ve tarımsal üretimin de etkilenebileceği uyarısında bulundu.

Hevsel Bahçeleri ve Dicle Vadisi’ndeki biyolojik çeşitliliğe dikkat çeken Yıldırım, Fırat kaplumbağası ve bölgeye özgü kuş türlerinin yaşam alanlarının da olası kirlilik ve habitat kaybından etkilenebileceğini ifade etti.

Yıldırım, projenin Diyarbakır’ın yanı sıra Batman (Êlih), Siirt (Sêrt) ve Mardin’in (Mêrdîn) bazı bölgelerini de etkileyebileceğini ve yaklaşık 3 ila 3,5 milyon kişinin kullandığı doğal kaynaklar üzerinde sonuçlar doğurabileceğini savundu.

UNESCO STATÜSÜ İÇİN DE UYARI

Yıldırım, sondaj noktalarından ikisinin UNESCO tarafından belirlenen tampon bölge içinde kaldığını belirterek faaliyetlerin Dünya Kültür Mirası statüsü açısından da risk oluşturabileceğini söyledi.

Petrol çıkarma aşamasına geçilmesi durumunda risklerin daha da büyüyebileceğini belirten Yıldırım; Dicle Nehri, yeraltı suları, Hevsel Bahçeleri, tarım alanları, biyolojik çeşitlilik, turizm ve kent ekonomisinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Diyarbakır’daki petrol arama faaliyetleri daha önce TBMM gündemine de taşındı. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Mehmet Kamaç, faaliyetlerin Hevsel Bahçeleri ve Dicle Nehri üzerindeki etkilerine ilişkin Çevre, Enerji, Kültür ve Tarım bakanlıklarına ayrı ayrı soru önergeleri verdi.