ABD'de havacılık krizi: Uçuşlar 4,5 saat durdu! Yasak kaldırıldı, binlerce sefer iptal edildi

ABD'de uzun süredir tartışma konusu olan hava trafik kontrol altyapısı, ülke çapında havacılık faaliyetlerini etkileyen büyük bir kesintiyle yeniden gündeme geldi. Federal Havacılık İdaresinin (FAA) kullandığı haberleşme sistemlerinin eskimesi, radar altyapısındaki sorunlar ve modernizasyon çalışmalarının maliyeti son yıllarda Kongrede tartışılıyordu.

13 Kasım Cuma günü yaşanan teknik arıza ise ülke genelinde uçuşların durdurulmasına, binlerce yolcunun havalimanlarında mahsur kalmasına ve uluslararası hava trafiğinin aksamasına yol açtı.2023 YILINDA DA UÇUŞLAR DURDURULMUŞTUABD hava trafik sisteminde son yıllarda yaşanan arızalar, ülkenin havacılık altyapısının yenilenmesi gerektiğine ilişkin tartışmaları artırdı. Ocak 2023'te pilotların uçuş güvenliği bildirimlerine erişmesini sağlayan NOTAM sisteminde yaşanan arıza nedeniyle ülke genelinde iç hat kalkışları yaklaşık iki saat durdurulmuştu.

Söz konusu olay, 11 Eylül 2001 saldırılarından sonra ABD genelinde uygulanan ilk kapsamlı uçuş durdurma kararlarından biri olmuştu. Kongre, 2025 yılında hava trafik kontrol sistemlerinin yenilenmesi için 12,5 milyar dolarlık kaynak ayırdı.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ise mevcut altyapının tamamen modernize edilmesi için 30 milyar dolarlık ek finansmana ihtiyaç duyulduğunu açıklamıştı.22 HAVA TRAFİK KONTROL MERKEZİNDE SORUNABD'de 13 Kasım Cuma günü hava trafik kontrol merkezlerinin kullandığı haberleşme sistemlerinde ciddi aksaklıklar meydana geldi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, ülke genelindeki 22 bölgesel hava trafik kontrol merkezini etkileyen iletişim sorunları yaşandığını açıkladı.

İlk belirtilerin Chicago çevresindeki hava trafik kontrol sistemlerinde ortaya çıktığı bildirildi. Haberleşme frekanslarında yaşanan kesintiler ve radar verilerindeki tutarsızlıklar, hava trafik kontrolörlerinin uçakları güvenli biçimde yönlendirmesini güçleştirdi.

FAA ekipleri arızanın kaynağını belirlemek üzere çalışma başlattı. BİNLERCE UÇUŞ İPTAL EDİLDİArızanın kısa sürede ülke geneline yayılması, ABD'nin en yoğun havalimanlarında büyük aksamalara neden oldu. New York, Boston, Chicago, Atlanta ve Los Angeles başta olmak üzere birçok kentte yolcular uçuşlarının ertelenmesi veya iptal edilmesi nedeniyle terminallerde beklemek zorunda kaldı.

Uçuş takip platformu FlightAware tarafından paylaşılan verilerde, kriz boyunca 10 binin üzerinde gecikme ve binlerce iptal kaydedildi. ABD basınının son güncellemelerinde iptal edilen uçuş sayısının 5 bine yaklaştığı bildirildi.

Havayolu şirketleri, uçuş ekiplerinin çalışma sürelerinin dolması ve uçakların farklı havalimanlarında kalması nedeniyle aksaklıkların takip eden günlerde de sürebileceği uyarısında bulundu. AVRUPA'DAN ABD'YE UÇUŞLAR DA ETKİLENDİFAA'nin aldığı karar yalnızca ABD iç hatlarını değil, uluslararası seferleri de etkiledi.

Avrupa hava trafik yönetiminden sorumlu Eurocontrol, FAA'nin talebi üzerine üye ülkelerden ABD'ye yapılacak uçuşlara yönelik kısıtlama uygulandığını duyurdu. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 42 ülkeli Eurocontrol ağı üzerinden gerçekleştirilen ABD bağlantılı seferler krizden etkilendi.

FAA, uluslararası uçuşlara ilişkin istisnaların duruma göre ayrı ayrı değerlendirileceğini açıkladı. Havada bulunan uçakların ise güvenli biçimde iniş yapmalarına izin verildi.'SİBER SALDIRI BULGUSU YOK'ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada uçuşların durdurulmasına yol açan sorunun bir telekomünikasyon kesintisi olduğunu belirtti.

Kamuoyunda ortaya çıkan saldırı iddialarını değerlendiren Mullin, mevcut bulguların kötü niyetli bir müdahaleye işaret etmediğini ifade etti. Mullin, yaşananların yeni bir 11 Eylül saldırısı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayarak havada bulunan uçakların güvenliğinin sağlandığını söyledi.

Bununla birlikte soruşturmanın sürdüğünü belirten Bakan, siber saldırı ihtimalinin kesin olarak dışlanmadığını açıkladı. TRUMP ESKİ ALTYAPIYI İŞARET ETTİABD Başkanı Donald Trump da krize ilişkin Fox News'e değerlendirmelerde bulundu.

Trump, yaşanan kesintinin siber saldırı veya yapay zeka kaynaklı olduğuna ilişkin bir belirti bulunmadığını söyledi. Sorunun yıllardır yenilenmeyen altyapıdan kaynaklanmış olabileceğini savunan Trump, hava trafik kontrol sistemlerinin modernize edilmesi gerektiğini ifade etti.

Krizin ardından ABD yönetiminin hava trafik kontrol sistemlerinin yenilenmesi için Kongreden ek kaynak talebinde bulunması da gündeme geldi. ESKİ YÖNLENDİRİCİLERDE AŞIRI YÜKLENMEUlaştırma Bakanı Sean Duffy, uçuşların yeniden başlatılmasının ardından düzenlenen basın toplantısında arızanın teknik boyutunu anlattı.

Duffy, haberleşme altyapısında kullanılan eski anahtarların ve ağ yönlendiricilerinin aşırı yüklenme nedeniyle tutarsız veri üretmeye başladığını belirtti. Ülke genelindeki bazı radar ve haberleşme sistemlerinde istikrarsızlık yaşandığını ifade eden Bakan, bütün sistemlerin tamamen devre dışı kalmadığını vurguladı.

Duffy, güvenlik risklerinin önüne geçmek amacıyla ülke çapında uçuş durdurma kararı alındığını söyledi. Yeni kurulan sistemlerin kesintiden etkilenmediğini savunan Duffy, eski altyapının tamamen yenilenmemesi halinde benzer sorunların yaşanabileceği uyarısında bulundu.

YAPAY ZEKA SİSTEMİ KRİZE NEDEN OLDU MU?ABD'de kesinti sonrasında FAA'nin hava trafiğini yönetmek için devreye aldığı yeni teknolojilerin arızayla bağlantılı olup olmadığı da tartışıldı. Özellikle yapay zeka destekli SMART sisteminin veya bir yazılım güncellemesinin kesintiyi tetiklemiş olabileceği iddiaları gündeme geldi.

Ancak yetkililer, yapılan ilk incelemelerde yeni yapay zeka sisteminin arızaya neden olduğuna ilişkin bulgu bulunmadığını açıkladı. Mevcut teknik değerlendirmeler, sorunun eski haberleşme altyapısında ortaya çıkan aşırı yüklenmeyle bağlantılı olabileceğine işaret ediyor.

Arızanın kesin nedeni ise teknik soruşturmanın tamamlanmasının ardından belirlenecek. İNGİLTERE'DEKİ ABD ÜSSÜNDE DRON ALARMIABD'deki havacılık krizi devam ederken İngiltere'deki RAF Lakenheath Hava Üssü'nde de ayrı bir güvenlik olayı yaşandı.

ABD askeri personelinin bulunduğu üs çevresinde izinsiz dron faaliyeti şüphesi üzerine güvenlik ekipleri harekete geçti. Üsteki personele geçici olarak sığınaklara geçme talimatı verildi. ABD Hava Kuvvetleri, olayda personelin, uçakların veya askeri altyapının zarar görmediğini açıkladı.

İngiltere'deki dron alarmıyla ABD'de yaşanan hava trafik kontrol kesintisi arasında bağlantı bulunduğuna ilişkin herhangi bir resmi bulgu paylaşılmadı. FAA ÜLKE GENELİNDE UÇUŞLARI DURDURDUTeknik sorunların ardından Federal Havacılık İdaresi, 13 Kasım Cuma günü ABD'deki bütün havalimanlarını kapsayan olağanüstü uçuş durdurma kararı aldı.

Karar, ABD doğu saatiyle 15.54 civarında yürürlüğe girdi. Güvenlik gerekçesiyle yerde bulunan uçakların kalkışlarına izin verilmedi. Bu sırada havada bulunan uçakların uçuşlarına devam etmelerine ve güvenli biçimde iniş yapmalarına yönelik işlemler sürdürüldü.

Hayati öneme sahip bazı uçuşlar için istisnalar uygulanırken havayolu şirketleri ülke genelindeki uçuş programlarını yeniden düzenlemek zorunda kaldı. UÇUŞ YASAĞI 4,5 SAAT SONRA KALDIRILDIFAA, yaklaşık 4,5 saat süren uçuş durdurma kararının ardından hava sahasındaki faaliyetlerin yeniden başlamasına izin verdi.

ABD doğu saatiyle 13 Kasım saat 20.15'te, Türkiye saatiyle 14 Kasım saat 04.15'te ülke genelindeki uçuş durdurma kararı kaldırıldı. FAA, hava trafik kontrol merkezlerindeki sistemlerin yeniden çalışır duruma getirildiğini bildirdi.

Ancak uçuş yasağının kaldırılması, bütün seferlerin hemen normale döneceği anlamına gelmiyor. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, binlerce uçuşta yaşanan gecikme ve iptaller nedeniyle havayolu operasyonlarının toparlanmasının zaman alacağını belirtti.

Yetkililer, yolculara havalimanına gitmeden önce uçuş durumlarını ilgili havayolu şirketlerinden kontrol etmeleri çağrısında bulundu.