Akın, Basmane Çukuru'nu Meclis'e taşıdı: Cemil Tugay neden davadan feragat etti?

İzmir Milletvekili İbrahim Akın, Basmane Çukuru'na ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesinin açtığı davadan feragat edilmesi ve TMSF ile imzalanan protokolün ayrıntılarına ilişkin 3 bakana soru yöneltti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına yönelttiği sorularda belediyenin mülkiyet hakları, protokolün ekonomik karşılığı ve olası kamu zararı iddialarını gündeme taşıyan Akın, yanıt verilmesini talep etti.

İzmir'in Konak ilçesinde yer alan ve kamuoyunda Basmane Çukuru olarak bilinen taşınmaza ilişkin tartışmalar Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne taşındı. İzmir Milletvekili İbrahim Akın, İzmir Büyükşehir Belediyesinin taşınmazın tamamının belediye adına tescil edilmesi amacıyla açtığı dava sonuçlanmadan Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın imzaladığı protokolü gündeme getirdi.

Akın, üç ayrı yazılı soru önergesiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'den açıklama talep etti. Akın, söz konusu önergelerde belediyenin yıllardır devam eden mülkiyet uyuşmazlığı kapsamında açtığı davadan neden feragat ettiğini, bilirkişi raporlarının nasıl değerlendirildiğini ve protokolün belediyeye sağlayacağı ekonomik karşılığın hesaplanıp hesaplanmadığını sordu.

Basmane Çukuru'ndaki mülkiyet anlaşmazlığının geçmişi Konak ilçesi İsmet Kaptan Mahallesi 1039 ada 8 parselde bulunan taşınmaz, 1997 yılında yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında Güç Yapı A.Ş. ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. ile yürütülen proje nedeniyle uzun yıllardır mülkiyet ve sözleşme uyuşmazlığın ile gündeme geliyor

İzmir Büyükşehir Belediyesi, yüklenici şirketlerin sözleşmedeki temel yükümlülüklerini yerine getirmediğini gerekçe göstererek İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/65 Esas sayılı dosyasında dava açtı. Belediyenin sözleşmelerin geriye etkili feshi, yüklenicilere devredilen tapuların iptali ve taşınmazın tamamının belediye adına tescil edilmesi gibi taleplerde bulundu.

Önergelerde, 7 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporlarında sözleşmenin geriye etkili feshi ve taşınmazın tamamının belediyeye tescili taleplerini destekleyen tespitler bulunduğu belirtildi. Ayrıca 6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporunda 3 milyon 978 bin 987,30 ABD doları tutarında parasal alacak hesabı yapıldığı ifade edildi.

Cemil Tugay'ın imzaladığı protokolde neler var? Akın, açıklamasının devamında şu ifadelere yer verdi:

"Mahkeme dosyasında alınan 7 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporlarına ilişkin belediyeye sunulan değerlendirmede, sözleşmenin geriye etkili feshi ve taşınmazın tamamının belediye adına tescili talebini destekleyen tespitler bulunduğu aktarılmaktadır. Buna karşın İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin 16 Ocak 2026 tarihli kararıyla Belediye Başkanına TMSF ve yüklenici şirketlerle yürütülen süreç kapsamında protokol imzalama ve süreci yönetme yetkisi verilmiş; 10 Eylül 2026 tarihinde nihai protokol imzalanmıştır.

İzmir Büyükşehir Belediyesinin 27 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre, toplam 104.000 m² emsale esas inşaat alanının yüzde 30’una karşılık gelen 31.200 m² emsale esas alana sahip, diğer yapılardan bağımsız bir belediye hizmet binası yapılması öngörülmektedir. Bu binanın yapı ruhsatından itibaren 900 gün içinde tamamlanması ve belediyeye takyidatsız olarak devredilmesi planlanmaktadır.

Ancak belediyenin dava yoluyla taşınmazın tamamının mülkiyetini geri kazanma talebi ile protokol kapsamında elde edeceği bağımsız hizmet binası hakkı birbirinden farklı nitelikte haklardır. Taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine dönmesi halinde doğabilecek ekonomik değer, kamusal kullanım olanakları ve imar planı seçenekleri ile 31.200 m² hizmet binası hakkının ekonomik değeri arasında bağımsız bir karşılaştırma yapılıp yapılmadığı açıklanmamıştır." Üç bakana yöneltilen sorular neler?

İbrahim Akın, Basmane Çukuru sürecine ilişkin üç ayrı bakanlığa sunduğu önergelerde farklı başlıklarda açıklama talep etti. Akın'ın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'a yönelttiği sorular şöyle:

Taşınmazın yürürlükteki 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki kullanım kararları, emsal ve yapılaşma koşulları nelerdir? Bilirkişi raporlarında taşınmazın belediye adına tescilini destekleyen tespitler bulunmasına rağmen davadan neden feragat edilmektedir?

Taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine geçmesiyle protokol kapsamında elde edilecek hizmet binası arasında ekonomik ve şehircilik yönünden karşılaştırma yapılmış mıdır? 31 bin 200 metrekarelik hizmet binasının yapım maliyeti ve tamamlanmış haldeki piyasa değeri hangi hesaplamalara dayanmaktadır?

Hizmet binasının diğer ticari yapılardan fiziksel ve işlevsel olarak ayrılması nasıl sağlanacaktır? Binanın tamamlanmaması, ruhsat ve tapu devri şartlarının yerine getirilmemesi halinde belediyenin haklarını koruyacak mekanizmalar nelerdir?

Projenin Kültürpark, çevredeki kamusal alanlar, ulaşım sistemi, altyapı ve kent silueti üzerindeki etkileri değerlendirilmiş midir? TMSF tarafından satışa çıkarılan ticari ve iktisadi bütünlük için belirlenen 75 milyon dolarlık muhammen bedelde taşınmazın imar hakları ve yapılaşma potansiyeli dikkate alınmış mıdır? Akın, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e şu soruları yöneltti:

TMSF tarafından satışa çıkarılan Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü için belirlenen 75 milyon dolarlık muhammen bedel hangi değerleme raporuna ve hesaplama yöntemine dayanmaktadır? Bu bedelin ne kadarı taşınmazların mevcut değerinden, ne kadarı sözleşmelerden ve ne kadarı gelecekteki ticari yapılaşma potansiyelinden oluşmaktadır?

Güç Yapı A.Ş. ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'nin TMSF'ye ve diğer kamu kurumlarına toplam borcu ne kadardır? Satıştan elde edilecek gelirin hangi kamu alacaklarına ve şirket borçlarına aktarılması planlanmaktadır?

TMSF'nin değerleme çalışmasında belediyenin mülkiyet hakları ve devam eden tapu iptali ve tescil davası dikkate alınmış mıdır? 6 Ekim 2025 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen 3 milyon 978 bin 987,30 dolarlık parasal alacak hangi kalemlerden oluşmaktadır?

75 milyon dolarlık muhammen bedel ile bilirkişi raporundaki alacak tutarı arasında ekonomik veya hukuki bir ilişki bulunmakta mıdır? Protokol kapsamında yapılması öngörülen 31 bin 200 metrekarelik hizmet binasının ekonomik değeri ve yapım maliyeti hangi bağımsız değerleme çalışmasıyla belirlenmiştir?

Yatırımcının hizmet binasını tamamlamaması veya belediyeye devretmemesi halinde hangi banka teminatları ve mali güvenceler uygulanacaktır? Akın, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'ye şu soruları yöneltti:

İzmir Büyükşehir Belediyesinin açtığı davanın güncel durumu nedir? Üç bilirkişi raporunda belediyenin mülkiyet talebini destekleyen değerlendirmeler bulunmasına rağmen dava sonuçlanmadan protokol imzalanmasının gerekçesi nedir?

Belediye yönetimi, bilirkişi raporlarını ve davanın belediye lehine sonuçlanma ihtimalini protokol öncesinde değerlendirmiş midir? Protokolün tam metni, ekleri ve mali sonuçları nihai imzadan önce belediye meclisi üyelerine sunulmuş mudur?

Taşınmazın tamamının belediye mülkiyetine geçmesi halinde elde edilebilecek ekonomik değer ile hizmet binasının değeri karşılaştırılmış mıdır? Protokolde belediyenin dava ve takiplerden vazgeçmesine ilişkin hükümler hangi koşullara bağlanmıştır?

Protokolün uygulanması sırasında belediye malvarlığında kamu zararı oluşma ihtimaline karşı herhangi bir inceleme veya denetim başlatılmış mıdır? Belediye yönetiminin aldığı kararların meclisin verdiği yetkinin kapsamına ve kamu kaynaklarının korunması yükümlülüğüne uygunluğu incelenecek midir?

Kamu zararı tespit edilmesi halinde sorumlular hakkında hangi idari ve mali işlemler uygulanacaktır?