Adalet Bakanlığı'na Seyit Rıza başvurusu:'İdam kararı bozulsun

15 Kasım 1937 tarihinde idam edilen Seyit Rıza ve beraberindeki altı Dersim ileri geleni hakkında verilen mahkûmiyet ve idam kararlarının "kanun yararına bozulması" talebiyle Adalet Bakanlığı'na resmi başvuruda bulunuldu.

Avukat Cihan Söylemez, yargılama sürecindeki ağır hukuki usulsüzlüklere, temyiz hakkının gasp edilmesine ve uluslararası insan hakları normlarına dikkat çekerek sürecin takipçisi olacaklarını vurguladı.

Türkiye tarihinin en çok tartışılan adli süreçlerinden biri olan Seyit Rıza davasında, aradan geçen on yıllara rağmen hukuki yüzleşme talepleri sürdürülüyor. Avukat Cihan Söylemez, Seyit Rıza ve beraberindeki 6 Dersim ileri geleni hakkında verilen mahkûmiyet kararlarının "kanun yararına bozulması" amacıyla 11 Kasım 2026 tarihinde Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü'ne başvuru yaptı.

Yapılan açıklamada, başvurunun doğrudan 1937 yılında yürürlükte olan Tunceli Kanunu hükümlerine dayanarak verilen mahkeme kararlarını kapsadığı ifade edildi. Yargılama sürecinin dönemin temel hukuk metinleri olan 1924 Anayasası'na, Ceza Kanunu'na ve Ceza Muhakemeleri Kanunu'na açıkça aykırı biçimde yürütüldüğü savunuldu.

Dava sürecinin 12 Ekim - 15 Kasım 1937 tarihleri arasında Elazığ'da görüldüğünü hatırlatan Söylemez, 14 Kasım'da açıklanan kararların aynı günün gecesinde, yani 14-15 Kasım gecesi hızla infaz edildiğine dikkat çekti. Dönemin mevzuatına göre sanıkların temyiz hakkı bulunmasına rağmen bu yasal hakkın hiçbir şekilde kullandırılmadığını belirten savunma, infaz ve yargılama sürecinin baştan sona hukuka aykırı olduğunu kaydetti.

Başvurunun yalnızca idam kararlarını değil, aynı dosya kapsamında verilen diğer tüm mahkûmiyet kararlarını da kapsadığı belirtildi.

Başvuru dilekçesinde, yalnızca yargılama aşamasındaki ihlallerle sınırlı kalınmadı; infaz sonrasında yaşanan hak gaspları da detaylı bir şekilde ele alındı. Tunceli Kanunu'nun dönemin anayasal düzenine ve hukuk ilkelerine aykırı olduğunu savunan Avukat Söylemez, aradan geçen zamana rağmen cenazelerin ve naaşların ailelere teslim edilmemesinin, ailelerin manevi miras haklarının ihlal edilmesinin ve inanç özgürlüğünün kısıtlanmasının hâlâ devam eden ağır insan hakları ihlalleri olduğunu vurguladı.

Süreçte yaşanan hak ihlallerinin hukuki boyutunu güçlendirmek adına Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) 2001 ve 2009 yıllarında Türkiye aleyhine verdiği kararlar emsal olarak sunuldu. Emsal gösterilen kararlarda, devam eden ağır ve sistematik hak ihlallerinde zamanaşımı kavramının ileri sürülemeyeceğine dair yapılan hukuki değerlendirmelerin bu başvuru için de dayanak oluşturduğu ifade edildi.

Adalet Bakanlığı'nın başvuruyu inceleyerek haklı bulması ve dosyayı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na bildirmesi durumunda, Seyit Rıza ve birlikte yargılanan diğer isimler hakkında verilen hükümlerin hukuken kaldırılmasının yolu açılabilir.

Böyle bir gelişmenin, 1937 yılında yaşanan acı olaylarla resmi ve yargısal mekanizmalar üzerinden yüzleşilmesi adına kritik bir dönüm noktası olabileceğini belirten Söylemez, bu başvurunun atılan ilk somut hukuki adım olduğunu ve sürecin sonuna kadar takipçisi olacaklarını kamuoyuyla paylaştı.

Konuya ilişkin Söylemez, şu ifadeleri kullandı.

"Böyle bir gelişme, 1937 yılında yaşananlara yargı mekanizması üzerinden yüzleşme imkânı sağlayacak. Bu başvuru bu yönde atılmış ilk adımdır ve hukuki sürecin sonuna kadar takipçisi olacağız."