Sivil Havacılıkta Yeni Dönem! 72 Saat Kuralı Geliyor

Sivil havacılıkta emniyet olaylarının raporlanmasına ilişkin yeni düzenleme Resmî Gazete’de yayımlandı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği (SHY-OLAY) ile havacılık emniyetini etkileyen olayların bildirilmesi, incelenmesi, analiz edilmesi ve sonuçlarının takip edilmesine ilişkin yeni kurallar belirlendi. Yönetmelikle birlikte zorunlu raporlamada 72 saatlik süre getirilirken, hizmet sağlayıcıların olayları belirli süreler içinde değerlendirmesi ve sonuçlandırması zorunlu hale getirildi.

72 SAAT İÇİNDE RAPORLANACAK

Yeni yönetmeliğin en dikkat çeken düzenlemelerinden biri zorunlu raporlama süresi oldu. Buna göre raporlanması zorunlu olaylar, olaydan haberdar olan ilgili personel tarafından, mücbir sebepler dışında 72 saat içinde bağlı bulunduğu hizmet sağlayıcıya bildirilecek.

Raporlamanın hizmet sağlayıcıya yapılamadığı durumlarda ise bildirim doğrudan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne yapılabilecek.

Hizmet sağlayıcılar da kendilerine bildirilen zorunlu raporlama kapsamındaki olayları, olaydan haberdar oldukları tarihten itibaren 72 saat içinde Genel Müdürlüğe bildirmekle yükümlü olacak.

KİMLER RAPORLAMA YAPACAK?

Yönetmelikte zorunlu raporlama yapacak kişiler de ayrıntılı şekilde sıralandı.

Kaptan pilot veya kaptan pilotun raporlama yapamadığı durumlarda bir sonraki ekip üyesi, hava trafik kontrolörleri, havacılık bilgi yönetim uzmanları, hava trafik emniyeti elektronik personeli ve belirli görevlerde çalışan yetkili kişiler raporlama yükümlülüğü bulunan gruplar arasında yer aldı.

Bunun yanında askeri hava trafik ve kontrol ünitelerinde görev yapan personel, hava aracına yer hizmeti veren kişiler, havaalanı emniyet yönetimiyle bağlantılı görev yapanlar ve hava aracının ekipman veya parçalarının uçuşa elverişlilik ya da bakım belgelerini imzalayan kişiler de kapsama alındı.

Hava aracının tasarımı, üretimi, sürekli uçuşa elverişlilik takibi, bakımı veya modifikasyonu alanlarında çalışan kişiler de zorunlu raporlama kapsamına dahil edildi.

14 GÜN İÇİNDE RİSK DEĞERLENDİRMESİ

Yeni sistem yalnızca olayların bildirilmesiyle sınırlı kalmayacak. Hizmet sağlayıcılar, kendi bünyelerinde raporlanan olayların risk değerlendirmesini 14 gün içinde yapmak zorunda olacak.

Risk değerlendirmesinin ardından olayın incelenmesi ve gerekli görülmesi halinde düzeltici veya önleyici faaliyetlerin belirlenmesi gerekecek.

Yönetmelik, olayların yalnızca meydana geldikten sonra sonuçlarının giderilmesini değil, benzer olayların tekrar yaşanmasını önlemeye yönelik çalışmalar yapılmasını da öngörüyor.

30 VE 90 GÜNLÜK RAPORLAMA TAKVİMİ

Hizmet sağlayıcıların Genel Müdürlüğe karşı sorumluluklarında da belirli süreler getirildi.

Zorunlu raporlama kapsamında Genel Müdürlüğe bildirilen olaylarla ilgili olarak hizmet sağlayıcı, kendi bünyesinde yaptığı incelemeye ilişkin ön sonuç raporunu olayın raporlanmasından itibaren 30 gün içinde Genel Müdürlüğe gönderecek.

İnceleme 30 gün içinde tamamlanırsa ön sonuç raporu yerine doğrudan sonuç raporu hazırlanabilecek.

Asıl sonuç raporunun ise olayın raporlanmasından itibaren 90 gün içinde Genel Müdürlüğe bildirilmesi gerekecek. İncelemenin 90 gün içinde tamamlanamaması halinde hizmet sağlayıcı, Genel Müdürlükten ek süre talep edebilecek.

RAPORLAYAN KİŞİLER KORUMA ALTINDA OLACAK

Yönetmelikte raporlama yapan kişilerin korunmasına ilişkin hükümler de yer aldı.

Buna göre raporlamayı yapan kişiler ile olay raporlarında adı geçen kişiler, raporlama nedeniyle hizmet sağlayıcı tarafından olumsuz bir muameleye maruz bırakılamayacak.

Düzenlemede ayrıca “adil kültür” yaklaşımına yer verildi. Buna göre kişilerin deneyim ve eğitimleriyle orantılı eylem, ihmal veya kararları nedeniyle cezalandırılmaması esas alınırken ağır ihmaller, kasıtlı ihlaller ve yıkıcı eylemler bu korumanın dışında tutuldu.

RAPORLAR CEZA VERMEK İÇİN KULLANILAMAYACAK

Yönetmelikte emniyet raporlarından elde edilen bilgilerin kullanım amacına ilişkin de önemli bir hüküm bulunuyor.

Raporlama sistemlerinden toplanan veriler, bireysel suç veya sorumluluk yüklemek amacıyla kullanılamayacak. Bu veriler havacılık emniyetinin sürdürülmesi ve geliştirilmesi amacıyla kullanılacak.

Olaylara ilişkin detayların gizliliğinin sağlanması, raporlama yapanların ve raporlarda adı geçen kişilerin kimlik bilgilerinin korunması da düzenlemede güvence altına alındı.

Kişisel bilgilerin ise havacılık emniyetinin artırılması amacıyla, olayın incelenmesi için kesinlikle gerekli olması halinde ve yalnızca incelemeyi yürütmekle sorumlu kişilerle paylaşılabileceği belirtildi.

HANGİ DURUMLARDA KORUMA GEÇERLİ OLMAYACAK?

Koruma ve gizlilik hükümlerinin bazı istisnaları da bulunuyor.

Mevzuata, usule veya emniyet gerekliliklerine aykırılığın bilinerek ve isteyerek gerçekleştirilmesi halinde koruma hükümleri uygulanmayacak.

Ayrıca herhangi bir kişiye veya mülkiyete öngörülebilir zarar verilmesine yol açan ya da havacılık emniyeti seviyesinden ciddi şekilde ödün verilmesine neden olan açık ve ciddi risklerin dikkate alınmaması gibi durumlar da koruma kapsamının dışında tutuldu.

RAPORLAR EN AZ 5 YIL SAKLANACAK

Genel Müdürlük ve hizmet sağlayıcılar tarafından toplanan olay ve sonuç raporları en az 5 yıl süreyle saklanacak.

Bunun yanında olay incelemesinde kullanılabilecek görsel ve işitsel kayıtların olayın raporlanmasından itibaren en az 2 ay, yazılı kayıtların ise en az 1 yıl süreyle muhafaza edilmesi gerekecek.

Toplanan verilerin doğruluğunun ve bütünlüğünün korunması amacıyla veri kalite kontrolü, doğrulama ve izleme süreçleri de oluşturulacak.

YENİ EMNİYET VERİ SİSTEMİ KURULACAK

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, olay raporlarının daha etkin analiz edilmesi amacıyla Emniyet Verisi Toplama ve İşleme Sistemi’ni (EVTİS) kuracak.

Sistem üzerinden emniyet eğilimlerinin belirlenmesi, veriye dayalı kararlar alınması, emniyet hedeflerinin oluşturulması, emniyet performansının değerlendirilmesi ve risklerin belirlenmesi için gerekli verilerin toplanması, depolanması, işlenmesi ve analiz edilmesi hedefleniyor.

Genel Müdürlük, yıl içerisinde toplanan anonimleştirilmiş emniyet verileri ve gerçekleştirilen emniyet faaliyetlerini içeren yıllık emniyet olayları bülteni yayımlayacak.

Ayrıca yapılan analiz ve incelemeler sonucunda paylaşılmasının faydalı olduğu değerlendirilen hususlar için emniyet bültenleri hazırlanabilecek.

YENİ YÖNETMELİK NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?

18 Eylül 2026 tarihli ve 33374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik hemen yürürlüğe girmeyecek.

Yönetmeliğin yürürlük tarihi, yayım tarihinden 6 ay sonrası olarak belirlendi.

Yeni düzenlemeyle birlikte sivil havacılıkta emniyet olaylarının yalnızca bildirilmesi değil, olayların risk açısından değerlendirilmesi, nedenlerinin araştırılması, düzeltici ve önleyici faaliyetlerin uygulanması ve sonuçların takip edilmesine yönelik daha kapsamlı bir raporlama sistemi oluşturulması hedefleniyor.