Prof. Dr. Ahmet Aydın uyardı: Mantarın zehri pişirmekle geçmiyor

Yeditepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Aydın, doğadan toplanan mantarların ölümcül zehirlenmelere neden olabileceği uyarısında bulundu. Zehirli mantarların yenilebilir olanlardan görünüş, renk, koku ya da dokuya bakılarak ayırt edilemeyeceğini belirten Aydın, mantarı pişirmenin veya konserve yapmanın zehrini ortadan kaldırmadığını söyledi.

Mantar tüketmek isteyenlerin doğadan toplamak yerine marketlerde satılan kültür mantarlarını tercih etmesini önerdi. ZEHİRLENMELER MEVSİMSEL ARTIYORAydın, Türkiye’de mantar zehirlenmelerinin özellikle havaların nemli ve yağışlı olduğu sonbahar ve ilkbahar aylarında arttığını kaydetti.

Mantarların nemli ortamları sevdiğini ve elverişli koşullarda hızla büyüdüğünü belirten Aydın, doğada yetişen mantarların lezzetli olduğunu ya da tanındığını düşünen kişilerin bunları toplayıp tükettiğini, bunun sonucunda her yıl zehirlenme vakaları görüldüğünü ifade etti. Mantarları tanıdığını düşünenlerin de yanılabileceğine dikkat çeken Aydın, televizyonda veya fotoğrafta görülen bir mantara benzeterek doğadan toplamanın ciddi sorunlara yol açabileceğini söyledi.

Risk alınmaması gerektiğini vurgulayan Aydın, “Ben hep şunu söylerim: Mantar yemezseniz ölmezsiniz. Ancak zehirli bir mantar yerseniz maalesef hayatınızı kaybedebilirsiniz” dedi. BELİRTİLER GECİKEBİLİRZehirlenme belirtilerinin mantarın türüne göre değiştiğini aktaran Aydın, bazı mantarların tüketimden yaklaşık 30-45 dakika sonra bulantı, kusma ve ishale neden olabildiğini bildirdi.

Belirtilerin erken başlaması hastaneye başvurmayı sağlayabilirken bazı zehirli türler ilk saatlerde belirti vermeyebiliyor. Aydın, ölümcül olabilen zehirlenmelerde kişinin doğadan topladığı mantarı yedikten sonra ilk gün, bazen 16 saat boyunca hiçbir belirti görülmeyebileceğini söyledi.

İkinci gün veya tüketimden 18-19 saat sonra bulantı, kusma ve ishal gibi şiddetli mide-bağırsak belirtileri ortaya çıkabildiğini, vücutta ciddi halsizlik gelişebildiğini ve hücrelerin zarar görebildiğini belirtti. En tehlikeli sonuçlardan birinin karaciğer yetmezliği olduğunu kaydetti.

Türkiye’de de bulunan Amanita phalloides türünün köygöçüren mantarı olarak bilindiğini ifade eden Aydın, bu türün ölümcül zehirlenmelere yol açabildiğini söyledi. Belirtilerin gecikmesiyle tedavi sürecinin zorlaşabileceğini, bazı vakalarda karaciğer naklinin gerekebildiğini aktardı.

Bazı mantar gruplarında şikâyetlerin 14 gün sonra başlayabildiğini belirten Aydın, mantar tüketiminin üzerinden iki hafta geçse de bulantı ve kusma görülmesi hâlinde tüketilen mantarın etkisinin akılda tutulması gerektiğini ifade etti. PİŞİRMEK ZEHRİ YOK ETMİYORZehirli mantarın pişirilmesinin, konserve yapılmasının veya daha sonra tüketmek üzere saklanmasının riski ortadan kaldırmadığını vurgulayan Aydın, “Vatandaşlarımız, ‘Pişirdim, zehri geçti’ diyebiliyor.

Ancak zehirli mantarların zehri pişirmeyle ortadan kalkmaz. Konserve yapmak veya mantarı daha sonra tüketmek üzere saklamak da bu riski ortadan kaldırmaz. Mantar zehirliyse toksik etkisi devam edebilir ve tüketildiğinde vücutta ciddi zararlara yol açabilir” dedi.

Daha önce mantar topladığı bölgeyi tanıyan kişilerin de dikkatli olması gerektiğini söyleyen Aydın, aynı yerde farklı yıllarda farklı türlerin yetişebileceğini ve bunların birbirine karıştırılabileceğini belirtti. Bir yıl zehirsiz olduğu düşünülen bir mantarın yetiştiği bölgede, sonraki yıllarda ona çok benzeyen başka bir türün çıkabileceğini ve tüketim sırasında karıştırılabileceğini kaydetti.

Aydın, doğadan mantar toplayıp yemenin büyük risklerden biri olduğunu söyledi. Mantar zehirlenmesinin aynı aileden birden fazla kişiyi etkileyebildiğini belirten Aydın, çocukların vücut ağırlıkları daha düşük olduğu için mantarlardaki zehirli maddelere karşı daha hassas olabildiğini ve zehirlenmeden daha ağır etkilenebildiğini ifade etti.

Aydın, “Anne ve baba kalıcı bir hasarla da olsa hayatta kalabilirken çocuklar daha ağır etkilenebiliyor” dedi.