Binaların'yeşil' ölçütleri Değişti

Binaların enerji ve su kullanımı, çevresel etkileri ve kullanıcıların yaşam koşulları açısından değerlendirildiği yeşil sertifika sisteminin teknik ekleri güncellendi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca hazırlanan “Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, 28 Ekim 2026 tarihli ve 33414 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.

Düzenleme, Bartın’ın da aralarında bulunduğu bütün illerde yeşil sertifikalandırma sürecine giren bina ve yerleşme projelerini ilgilendiriyor.

Değişiklikle, 12 Haziran 2022 tarihli ve 31864 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ana yönetmeliğin Ek-1, Ek-2 ve Ek-3’ü yenilendi. Güncelleme; bina ve yerleşmelerin değerlendirilmesinin yanında, sertifikasyon sürecinde görev alacak uzmanların eğitim ve sınav esaslarını da kapsıyor.

Üç ek, üç ayrı alanı düzenliyor

Yayımlanan eklerin incelenmesi, düzenlemenin yalnızca binaların enerji tüketimine ilişkin olmadığını gösteriyor. Sertifikasyonun yapı, yerleşme ve uzmanlık eğitimi boyutları ayrı belgelerde ele alınıyor:

Değişen ek

Düzenlediği alan

Ek-1

Yeşil Sertifika Bina Değerlendirme Kılavuzu

Ek-2

Yeşil Sertifika Yerleşme Değerlendirme Kılavuzu

Ek-3

Ulusal yeşil bina ve yeşil yerleşme sertifikasyonu için eğitime ilişkin hususlar

Bu nedenle güncelleme, proje sahiplerinin yanı sıra mimarlar, mühendisler, yeşil sertifika uzmanları, değerlendirme kuruluşları ve eğitim veren kuruluşlar açısından da önem taşıyor. Üç belgenin güncel içeriği, Resmî Gazete’de yayımlanan ek dosyasında yer alıyor.

Yeşil sertifika neyi değerlendiriyor?

Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi olarak adlandırılan YeS-TR, yapıların tasarımından kullanımına uzanan süreci çevresel, sosyal ve ekonomik yönleriyle değerlendirmeyi amaçlıyor. Bakanlığın sistemin kuruluşuna ilişkin açıklamasına göre, yapının bulunduğu arazi, yerel iklim koşulları, enerji ve su tüketimi, yenilenebilir enerji kullanımı ve yaşam döngüsü birlikte ele alınıyor.

Böylece bir binanın çevreye duyarlılığı, tek bir uygulama üzerinden değil, farklı performans alanlarının birlikte değerlendirilmesiyle belgelendiriliyor.

Enerji verimliliği, su ve atık yönetimi, yapı malzemelerinin yaşam döngüsü ve iç ortam kalitesi, sistemde daha önce de bulunan temel değerlendirme başlıkları arasında yer alıyor. Dolayısıyla 28 Ekim’deki değişiklik, bu konuların ilk kez gündeme alınmasından ziyade, değerlendirmede kullanılacak eklerin yeni metinleriyle yürürlüğe konulması anlamına geliyor.

Yeni ve mevcut binalar ayrı değerlendiriliyor

Güncel bina kılavuzunda yeni ve mevcut yapılar ayrı kategorilerde ele alınıyor. Konutlar, ofisler, eğitim ve sağlık yapıları, oteller, alışveriş ve ticaret merkezleri ile diğer kullanım türleri değerlendirme kapsamında bulunuyor.

Modüllerin ağırlıkları ve karşılanması gereken koşullar, binanın kullanımına ve yeni ya da mevcut olmasına göre farklılaşabiliyor.

Yerleşme kılavuzu ise değerlendirmeyi daha geniş bir ölçeğe taşıyor. Arazi kullanımı, ekoloji ve afet yönetimi, ulaşım, kentsel tasarım, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik gibi başlıklar bu kapsamda inceleniyor. Bu ayrım, tek bir binanın performansı ile bir yerleşme alanının bütününe ilişkin değerlendirmenin farklı esaslara dayandığını ortaya koyuyor. Güncel değerlendirme kılavuzları bu ölçütleri ayrıntılandırıyor.

Bütün konutlara yeni bir zorunluluk getirilmedi

28 Ekim tarihli değişiklik yönetmeliği, üç ekin yenilenmesini, yürürlük tarihini ve düzenlemeyi yürütecek makamı belirliyor. Metinde bütün mevcut apartmanların veya bütün yeni özel konutların yeşil sertifika almasını zorunlu kılan yeni bir hüküm bulunmuyor.

Bu nedenle düzenlemeyi “Her bina için yeşil sertifika zorunlu oldu” şeklinde yorumlamak doğru değil.

Bununla birlikte, bazı kamu binaları için daha önce yürürlüğe giren ayrı bir zorunluluk bulunuyor. Bakanlığın yayımladığı uygulama rehberine göre, 1 Ocak 2026’dan itibaren yeni yapı ruhsatı alınacak, toplam yapı inşaat alanı 10 bin metrekare ve üzerinde olan kamuya ait sağlık, eğitim, yurt ve hizmet binalarında YeS-TR üzerinden yeşil sertifika alınması zorunlu.

Bu yükümlülük, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ndeki düzenlemeye dayanıyor; 28 Ekim’de getirilen yeni bir zorunluluk niteliği taşımıyor.

Uzmanların eğitim ve sınav esasları da eklerde yer alıyor

Yenilenen üçüncü ekte uzmanlık eğitimi 13 modül üzerinden tanımlanıyor. Adayların en az 30 saatlik eğitimin ardından 60 soruluk sınava girmesi, başarılı sayılabilmeleri için 100 üzerinden en az 70 puan alması öngörülüyor.

Eğitim; sürdürülebilirlik kavramlarını, bina ve yerleşme değerlendirmesini, mevzuatı ve YeS-TR yazılımının kullanımını kapsıyor. Bu hükümler, ek dosyasının eğitim bölümünde açıklanıyor.

Başvuru ve değerlendirme nasıl yürütülüyor?

Yeşil sertifikasyon, yetkilendirilmiş uzmanlar ve değerlendirme kuruluşları üzerinden yürütülen bir süreç. Bakanlığın sistemle ilgili açıklamasına göre, gerekli belgelerin hazırlanması, sisteme yüklenmesi, takibi ve değerlendirilmesi uzmanlar aracılığıyla gerçekleştiriliyor.

Belge almaya hak kazanan yapılar için sertifika, değerlendirme kuruluşunca YeS-TR sistemi üzerinden düzenleniyor. Bu yapı, başvurunun yalnızca bir form doldurulmasından ibaret olmadığını; projenin performansını gösteren bilgi ve belgelerle desteklenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Bakanlığın kamu binaları için hazırladığı uygulama rehberi de sertifikasyon ölçütlerinin tasarım ve inşaat sürecinin farklı aşamalarıyla ilişkisine dikkat çekiyor. Bu nedenle sertifika hedeflenen projelerde değerlendirme koşullarının proje hazırlığı sırasında dikkate alınması, sürecin planlı yürütülmesi açısından önem taşıyor.

Bartın’da hangi projeleri ilgilendiriyor?

Ulusal düzenlemenin Bartın açısından karşılığı, yeşil sertifika sürecine giren yeni veya mevcut yapıların güncel değerlendirme belgeleriyle ele alınması. Sertifikalandırma hedeflenen konut, turizm, ticaret ve diğer yapı projelerinde ilgili kılavuzlar önem taşırken, kamuya ait projelerde mevcut zorunluluğun kapsamı ayrıca dikkate alınacak.

Bartın’da yeni yapı ruhsatı alınacak bir kamu projesi; sağlık, eğitim, yurt veya hizmet binası niteliğindeyse ve toplam yapı inşaat alanı 10 bin metrekareye ulaşıyor ya da bu sınırı aşıyorsa, Bakanlığın açıkladığı zorunluluk kapsamına giriyor. Bu değerlendirmede belirleyici olan yalnızca binanın bulunduğu il değil; kullanım amacı, kamuya ait olması, ruhsat süreci ve toplam inşaat alanı.