Habermetrik
← Ana Sayfa
17 Kasım 2026 04:59
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Türklere Güvendiler - 100 Gagauzlar

Türklere Güvendiler - 100 Gagauzlar
Görsel kaynağı: gazeteyenigun.com.tr
⏱️ 4 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Gagauzlar, Moldova’nın güneyinde, Bucak diye adlandırılan bölgede yüzyıllardır yaşayan, Hristiyanlığın Ortodoks inancına sahip ve ana dili Türkçe lehçelerinden biri olan Türk kökenli bir halktır
Hukuki not: Hassas içerik: doğrulama düzeyi editör onayından geçmiştir; detaylar adli/kurumsal açıklamalara bağlıdır.

Gagauzlar, Moldova’nın güneyinde, Bucak diye adlandırılan bölgede yüzyıllardır yaşayan, Hristiyanlığın Ortodoks inancına sahip ve ana dili Türkçe lehçelerinden biri olan Türk kökenli bir halktır. Avrupa’daki yegane Hristiyan Türk halkını teşkil ederler.

Gerek Osmanlı İmparatorluğu gerek Türkiye Cumhuriyeti dönemlerinde Müslüman Türklerle yoğun bir ilişki içinde olmamalarına ve tarihi geçmişlerinde hakimiyetleri altında yaşadıkları Bizans’ın, Bulgarların, Romenlerin ve Rusların baskılarına, asimilasyon politikalarına rağmen Türkçelerini ve Orta Asya’dan kaynaklanan Türklere özgü örf ve adetlerini korumuşlardır. Gagauzların “Ay-Baba” dedikleri başpapazları Mihail Çakır (1861-1938), imzalayarak Atatürk’e gönderdiği “Besarabyalı Gagauzların Historiası” adlı kitabında “Gagauzların karakteri, hissiyatı, adet ve alışkanlıkları ifade ediyor, belirtiyor ki Gagauzlar halis Türk’tür, dilleri de halis Türk dillidir.

Bütün meşhur tarihçiler ifade ediyorlar ki, Gagauzlar, Uzlardan, Oğuzlardan, yani onların soyundan gelmektedir.” yazıyor. (1)

Osmanlı İmparatorluğu Balkanlar'ı fethetmeye başladığında Gagauzlarla karşılaşıyor, dil birliğinden ve mücadeleci güçlerinden yararlanarak onları sınır boylarında görevlendiriyor.

18. ve 19. yüzyıllardaki Osmanlı-Rus Savaşları sırasında, Rusya'nın teşvikiyle Gagauz nüfusunun çoğu Balkanlardaki Osmanlı topraklarından bugünkü Moldova sınırları içindeki Besarabya (Bucak) bölgesine göç ediyor.

Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde Harbiye Nazırı ve Başkumandan Vekili olarak görev yapan Enver Paşa'nın soyunun, bazı tarihî kaynaklara ve araştırmalara göre Gagauz Türklerine dayandığını Şevket Süreyya Aydemir yazıyor. (2)

Tarihçi Erhan Afyoncu, Murat Bardakçı’nın Enver adlı belgesel niteliğindeki eserine dayalı olarak Enver Paşa’nın babası Ahmed Bey’in Gagavuz Türkü’nün altıncı göbekten torunu olduğunu ifade ediyor.

Türkiye ile Gagauzlar arasındaki ilişkilerin en parlak ve bilinçli dönemi Mustafa Kemal Atatürk zamanında yaşanıyor. Atatürk’ün, Balkanlar'daki Türk topluluklarıyla bağları güçlendirmek amacıyla Bükreş’e Büyükelçi atadığı Hamdullah Suphi TanrıöverGagauzlarla ilk temasa geçen Türkiye Cumhuriyeti yetkilisi oluyor.

Tanrıöver’in girişimleriyle, Besarabya bölgesindeki yüzlerce Gagauz genci yükseköğrenim görmeleri için Türkiye’ye getiriliyor. Bu gençler Türkiye'de mühendislik, tıp ve öğretmenlik gibi alanlarda eğitim alıyorlar. 2. Dünya Savaşı çıkınca eğitim görmekte olan Gagauz öğrencilerin çoğu memleketlerine dönemiyor, Türkiye’de kalıyorlar. (3) Örneğin Karayolları Genel Müdürlüğü mühendislerinden emekli Metin Gökoğuz’un babası Georgi Mutişor Türkiye’de kalmış, Müslüman olmuş, Kamil Gökoğuz adını almış.

1991 yılında Sovyetler Birliği dağılınca Moldova içinde yaşayan Gagauzlar bağımsızlık talebiyle ayaklandılar ve Moldova iç savaşın eşiğine geldi. Ben 1992 yılında Moldova’nın başkenti Kişinev’de diplomatik temsilciliğimizi açmak üzere görevlendirildim, Hamdullah Suphi Tanrıöver’den sonra Gagauzlar ile tekrar kucaklaşmaya başladık.

Cumhurbaşkanımız Süleyman Demirel 1994 yılında Moldova’ya yaptığı resmi ziyaret sırasında Cumhurbaşkanı Snegur ve Gagauz liderleri arasında arabuluculuk yaptı, kan dökülmeden uzlaşmaya varmalarını sağladı. Gagauzlar, Moldova içinde özerklik kazandılar. (4) Türkiye Gagauzları yeniden keşfetti.

Gagauz gençleri yıllar sonra yeniden burslu olarak Türkiye’de eğitime gönderildi. Türkiye’nin insani/teknik yardımları sonucu ilişkilerimiz hızla gelişti. Gagauzlar çalışmak için de Türkiye’ye gelmeye başladılar.

Gagauzları dünyaya tanıtmak için yoğun çaba harcayan, kısa ömrü boyunca yazılar, şiirler yazan, araştırmalar, kültür derlemeleri yapan Dimitri Karaçoban’ın (1933-1986) oğlu, heykeltraş Atanas Karaçoban’ı, TRT’nin işbirliğiyle Türkiye’yi ziyarete göndermiştik. Atanas bir süre sonra Kütahya’daki Dumlupınar Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı.

Sonra Ankara’daki Gazi Üniversitesi’ne geçti. Eşi ve üç çocuğuyla Türk vatandaşı oldular. Atanas Karaçoban Hacı Bayram Veli Üniversitesi öğretim üyeliğinden emekli oldu. (5)

Bir dönem Komrat’ta Savunma Bakan Yardımcısı olan Vera Hanım gazeteci Necdet Ertuğrul ile evlenip İstanbul’a yerleşti. Necdet Bey İstanbul’da Gagauz Dostluk Kültür ve Dayanışma Derneği'ni kurdu, başkanlığını yapmaya devam ediyor.

Türkolog Olga Radova İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde misafir öğretim görevlisi olarak çalıştı, Başbakanlık Osmanlı Arşivleri’nde araştırmalar yapıyor, kitaplar yayımlıyor, konferanslar veriyor. (6)

Kişinev’de görevliyken Türkiye’ye gönderdiğimiz Gagauz öğrencilerden George Yassıbaş, doktor oldu, Bakırköy Mazhar Osman Hastanesinde çalışıyor. Eşi Svetlana Yassıbaş da göz doktoru. Andrey Palik İstanbul’da eğitim görüp çalışmakta olan bir diğer Gagauz doktor. İvan Çelak Ankara Üniversitesi konservatuvarında öğretim üyesi.

Daha sonra burslu öğrenci olarak Türkiye’ye gelen Viktor Topuzlu Türkoloji okudu, mezuniyetinden sonra Papaz oldu, Karaköy’deki Rus kilisesinde çalışıyor. Vitali Kazancı bilgisayar mühendisi oldu, uluslararası ilişkiler doktora çalışmasına devam ediyor.

Bunlar benim yakın tanıdıklarım. Türkiye’deki Gagauzların 15 bin dolayında olduğu tahmin ediliyor.

(1) Ender Arat, Moldova-Gagauziya Anıları, Tarihçi Kitabevi, sayfa 62-65

(2) Şevket Süreyya Aydemir, Enver Paşa, cilt 1, s.598

(3) Ender Arat, a. g. e. sayfa 100-113

(4) a.g.e. sayfa 230-244

(5) a.g.e. sayfa 165-173

(6) a.g.e.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: gazeteyenigun.com.tr
Haber metni ve görseller gazeteyenigun.com.tr sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Sağlık
Yayın: 17 Kasım 2026 04:59 · Kaynak: gazeteyenigun.com.tr
Kaynağı Oku ↗