Henize Nilgün’den yeni kitap Sub Rosa: Gülün altında söylenen gülün altında kalır

Latince Sub Rosa, “gülün altında” anlamına geliyor ve tarihsel olarak gizlilik, sır, mahremiyet düşüncesiyle ilişkilendiriliyor. Bu geleneği “Gülün altında söylenen, gülün altında kalır” cümlesiyle edebî bir boyuta taşıyan Henize Nilgün, sessizliği yalnızca bir suskunluk hâli olarak ele almıyor.

Onun anlatısında sessizlik; kimi zaman korkunun ve utancın, kimi zaman direnişin ve hayatta kalma mücadelesinin bir ifadesi olarak karşımıza çıkıyor.

A7 Kitap etiketiyle raflarda yerini alan Sub Rosa, toplam 23 bölümden oluşuyor ve birbirine paralel ilerleyen iki anlatı düzlemi üzerine kuruluyor. Bunlardan ilki, Sessizlik Tanrısı Harpokrates’in doğuşundan unutuluşuna uzanan 12 bölümlük alegorik mitolojik anlatı.

İkincisi ise günümüz Türkiye’sinde geçen, birbirinden bağımsız görünen ancak görünmez bağlarla aynı hafızaya eklenen 11 öykü. Böylece binlerce yıllık bir mit, çağdaş hayatın tam ortasına yerleşiyor.

Yolculuğu Nil kıyılarından antik Roma’ya uzanan Harpokrates, türler arası kurmaca niteliğindeki bu kitabın mitolojik omurgasını oluşturuyor. Tanrıların dünyasından silinen Harpokrates’in izi çağlar sonra başka hayatlarda beliriyor.

Bir köprünün üzerinde yaşamla ölüm arasında duran Taylan’ın kendine rağmen hayata tutunma çabası; geçmişinden kaçarken göçmen bir anne ile kızının hikâyesine karışan Zehra’nın yolculuğu; atanamadığı için mutfağa sıkışan bir öğretmenin yaptığı yemekleri iç döküşüne dönüştürmesi; dili lal olsa da kayıp oğluna yıllardır ağıt yakan bir Cumartesi Annesi…

Çağrı merkezlerinin görünmez kadınlarından evlatlarını ateşte yitirenlere, konuşacak dili bulamayanlardan konuştuğu hâlde sesi duyulmayanlara uzanan öyküler, bireysel hayatların içinden Türkiye’nin toplumsal hafızasına açılıyor.

Her öyküde farklı bir anlatım dili ve ritim kuran Henize Nilgün; kimi zaman toplumsal gerçekçi, kimi zaman varoluşçu, kimi zaman şiirsel bir anlatıya yöneliyor. Kitabın bağımsız görünen öykülerinde kısa süreliğine belirip kaybolan ortak tanık figürü ise parçalı yapıyı birbirine bağlayan üstkurmaca bir izlek oluşturuyor.

Böylece ayrı hayatların hikâyeleri, giderek aynı büyük hafızanın parçaları hâline geliyor.