Şeytan Kalesi: Ardahan’da sarp kayalıkların üzerindeki tarih

Ardahan’ın Çıldır ilçesine bağlı Yıldırımtepe yakınlarında bulunan Şeytan Kalesi, Karaçay Kanyonu içindeki sarp bir yükseltiye kurulmuş durumda. Surları ve burçları kayalık arazinin sınırlarını izleyen yapı, bulunduğu coğrafyanın doğal engellerinden yararlanan bir savunma düzenine sahip.

Kale, Gürcüce “Kacis Tsikhe” adıyla da biliniyor. Arkeolog Sami Patacı’nın 2020’de yayımlanan araştırmasında, Gürcüce ve Türkçe adların aynı anlamı taşıdığı belirtiliyor. Yapı için Türkçe kaynaklarda “Kal’a-ı Şeytan” ve “İblis Kale” adlandırmaları da kullanılıyor.

Kuzey, güney ve doğu yönlerindeki dik yamaçlar, kaleye yaklaşmayı güçleştiriyor. Savunma yapıları bu nedenle ulaşımın mümkün olduğu batı kesiminde yoğunlaşıyor. Giriş kapısının önündeki dar ve keskin dönüşlü koridor da doğrudan saldırıyı zorlaştıran mimari önlemler arasında bulunuyor.

Araştırmalarda bulunan seramiklerin büyük bölümü 10–13. yüzyıllara tarihleniyor. Bunun yanında, 2017’deki yüzey araştırmasında milattan önce 5. ve 4. yüzyıllara ait olduğu değerlendirilen parçalar da saptandı. Bu buluntular alanda antik dönemde faaliyet bulunduğuna işaret ediyor.

Ancak aynı yerde Orta Çağ’dan önce de bir kale bulunduğunu kesin olarak göstermiyor. Kalenin içinde su sarnıcı, şapel ve depo kalıntıları bulunuyor. Tarih boyunca onarımlar ve eklemeler geçiren yapı, bu kalıntılarıyla savunmanın yanında kale içindeki yaşamın ihtiyaçlarına ilişkin izler de taşıyor.