Pegasus’la Kocatepe’ye Uzanan Anlamlı Yolculuk. Çalışanların Sesi Yerde Kalıyor

Değerli okurlar,

10 Kasım sabahı bu kez yolumuz Afyonkarahisar’a düştü.

İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı’nda saatler 09.05’i gösterdiğinde Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü saygı ve özlemle andık.

Ardından Pegasus’un Cumhuriyet’in 100. yılına özel hazırladığı, üzerinde Atatürk’ün silüeti ve imzası bulunan Airbus A321neo uçağıyla Kütahya Zafer Havalimanı’na hareket ettik.

Uçuş numaramız PC1881’di.

Atatürk’ün doğum yılına gönderme yapan bu özel seferle başlayan yolculuğumuzun Afyonkarahisar’daki durağı, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde önemli bir yere sahip olan Kocatepe’ydi.

Kocatepe’de tarihin izinde

Havacılık sektörünü uzun yıllardır takip eden bir gazeteci olarak pek çok uçuşa, basın organizasyonuna ve sektör toplantısına katıldım. Afyonkarahisar programı, tarihî yönüyle hafızamda ayrı bir yer edindi.

Büyük Taarruz’un başladığı topraklarda bulunmak, Millî Mücadele’nin hangi şartlarda kazanıldığını bir kez daha düşünmemi sağladı.

Program kapsamında Büyük Taarruz Şehitliği’ni, Mustafa Kemal Atatürk Anıtı’nı, Kocatepe’yi ve Zafer Müzesi’ni ziyaret ettik.

Kocatepe’de insan ister istemez 26 Ağustos 1922 sabahını düşünüyor.

Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde başlayan Büyük Taarruz, bir milletin kaderini değiştiren tarihî dönüm noktalarından biriydi.

Bugün sahip olduğumuz Cumhuriyet’in arkasındaki mücadeleyi, o mücadelenin yaşandığı coğrafyada yeniden hatırlamak son derece kıymetliydi.

Pegasus’un 10 Kasım anma programlarını tarihî anlamı bulunan şehirlerde gerçekleştirmesini bu açıdan önemli buluyorum.

Samsun, Selanik ve Çanakkale’nin ardından Afyonkarahisar’ın tercih edilmesi, yıllar içinde oluşan anlamlı bir geleneğin devamı niteliğindeydi.

Şirketlerin böylesi organizasyonları sahiplenmesi, özellikle genç kuşakların Cumhuriyet tarihine ilgisinin canlı tutulması açısından değer taşıyor.

Afyonkarahisar gezimizin bir diğer önemli bölümü Pegasus yönetimiyle gerçekleştirilen basın toplantısıydı.

Pegasus CEO’su Güliz Öztürk’ün açıklamalarını ve şirketin gelecek dönem hedeflerini dinleme fırsatı bulduk.

Türk sivil havacılığının son yıllardaki gelişimini yakından takip eden biri olarak Pegasus’un büyüme stratejisini önemsiyorum.

Pegasus’un Smartwings ve Çek Hava Yolları üzerinden şekillenen uluslararası büyüme hamlesi de yakından takip edilmesi gereken gelişmelerden biri.

Şirketin Avrupa pazarındaki konumunu güçlendirme hedefi, önümüzdeki dönemde Türk havacılık sektörünün uluslararası rekabeti açısından da dikkat çekici sonuçlar doğurabilir.

Burada üzerinde durulması gereken önemli bir konu var.

Hızlı büyüyen hava yolu şirketlerinde yolcu memnuniyeti, operasyonel düzen, insan kaynağı ve hizmet kalitesinin aynı tempoda geliştirilmesi gerekiyor.

Pegasus’un büyüme planlarını değerlendirirken bu başlıkların da yakından izlenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Uçak sayısını artırmak, yeni hatlar açmak ve yolcu rakamlarında büyümek önemli. Yolcunun aldığı hizmet, uçuş operasyonlarının düzeni ve şirketin sürdürülebilir kârlılığı da başarının temel göstergeleri arasında bulunuyor.

Güliz Öztürk ve yönetim ekibinin önündeki dönemde bütün bu alanlarda ortaya koyacağı performans, Pegasus’un gelecekteki konumunu belirleyecek.

Basın davetlerine bir gazeteci gözüyle

Bu tür organizasyonların sektör basını açısından ayrı bir önemi bulunuyor.

Şirket yöneticileriyle aynı ortamda bulunmak, gelişmeleri doğrudan dinlemek ve meslektaşlarımızla görüş alışverişinde bulunmak gazetecilik çalışmalarımıza katkı sağlıyor.

Ben de sektörün gelişimini değerlendirirken aynı bakış açısını korumaya özen gösteriyorum.

Afyonkarahisar’daki program, Pegasus’un gelecek hedeflerini doğrudan dinlemek açısından verimli bir buluşma oldu.

Afyonkarahisar’dan geriye kalanlar

10 Kasım’da Afyonkarahisar’da bulunmak, gün boyunca ziyaret ettiğimiz tarihî mekânlar ve gerçekleştirdiğimiz görüşmeler açısından benim için anlamlı bir deneyimdi.

Kocatepe’nin Türk tarihindeki yeri, şehitliklerde hatırladığımız fedakârlıklar ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecine ilişkin izlenimler, bu geziden aklımda kalan en önemli başlıklardı.

Pegasus’un böylesine özel bir günde havacılık basınını bir araya getirmesi ve programı Millî Mücadele’nin önemli merkezlerinden Afyonkarahisar’da gerçekleştirmesi güzel bir düşünceydi.

Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet T. Nane, CEO Güliz Öztürk ve organizasyonda emeği geçen Pegasus ekibine davetleri ve ev sahiplikleri için teşekkür ediyorum.

Dilerim bu anlamlı gelenek önümüzdeki yıllarda da sürer.

Afyonkarahisar’dan ayrılırken bir kez daha düşündüm: Cumhuriyet’in kazanıldığı toprakları ziyaret etmek, insana geçmişe ilişkin pek çok sorumluluğu yeniden hatırlatıyor.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını saygı, minnet ve rahmetle anıyorum.

Çalışanların Sesi Yerde Kalıyor

Bir uçak pist başına geldiğinde herkesin gözü o uçağın üzerindedir. Motorlar çalışır, kalkış izni alınır ve tonlarca ağırlıktaki uçak birkaç dakika içinde gökyüzüne yükselir. Yolcular için sıradan bir seyahatin başlangıcıdır bu. Havayolu şirketi için yeni bir sefer, havalimanı için günlük operasyonun bir parçası.

O uçağı gökyüzüne hazırlayan insanların hikâyesi ise çoğu zaman terminal kapısında biter.

Sabahın ilk saatlerinde göreve başlayan yer hizmetleri personeli, gece boyunca hangarda çalışan teknisyen, yüzlerce yolcunun sorumluluğunu taşıyan kabin ekibi, kokpitteki pilot ve hava trafik kontrolörü… Hepsinin emeği aynı uçakta buluşur.

Yine de açıklanan rakamların, düzenlenen törenlerin ve yapılan tanıtımların gerisinde yeterince konuşulmayan bir mesele var. Havacılığın yükünü omuzlayan insanların çalışma hayatı.

Sektörü yakından takip eden biri olarak son dönemde beni en fazla düşündüren konulardan biri bu.

Türk Hava Yolları’nda ‘Hedef 12’ programı etrafında yaşanan tartışmalar, çalışma düzenine ilişkin itirazlar ve iş sözleşmelerinin feshedildiği yönündeki haberler, çalışanlarla yönetim arasındaki ilişkinin ne kadar hassas bir noktaya gelebildiğini gösteriyor.

Sendikalardan gelen açıklamalar da bu tartışmanın bir parçası. HAVA-İŞ’in çalışma düzenlemelerine yönelik itirazları ve HAVA-SEN çevresinden konunun uluslararası platformlara taşınmasına ilişkin açıklamalar, çalışanların taleplerinin artık daha geniş bir alanda dile getirildiğini ortaya koyuyor.

THY, Türkiye’nin dünyadaki en değerli markalarından biri. Uluslararası havacılıkta elde ettiği konum, yıllar boyunca yapılan yatırımların, doğru stratejik kararların ve binlerce çalışanın emeğinin sonucu.

Böyle büyük bir şirketin operasyonel başarısını sürdürmesi kadar, çalışanlarıyla kurduğu güven ilişkisini koruması da önemli.

Havayolu işletmeciliğinde maliyet hesabı elbette yapılır. Verimlilik hedefleri belirlenir, çalışma modelleri değiştirilir, yeni düzenlemeler hayata geçirilir. Yönetimlerin bu konuda sorumlulukları vardır. Çalışanların da beklentileri, endişeleri ve yıllar içinde kazandıkları hakları bulunur.

Havacılık gibi hata kabul etmeyen bir sektörde çalışma huzurunun bozulmasını sıradan bir personel meselesi olarak görmek doğru olmaz.

Uçuş emniyeti, eğitimli ve görevine odaklanmış insanların elinde şekillenir. Sürekli gelecek kaygısı yaşayan, çalışma düzeni konusunda belirsizlik hisseden personelin psikolojik yükünü de hesaba katmak gerekir.

Yöneticilerin başarı tablolarında yer alan doluluk oranları, uçuş sayıları ve finansal sonuçlar şirketin performansını anlatır. Çalışanların şirkete duyduğu güven de o performansın sürdürülebilirliği hakkında çok şey söyler.

Havacılıkta insan faktöründen bu kadar söz edilirken insanın kendisini ikinci plana bırakmak büyük bir çelişki olur.

Üstelik sorunlar kokpit ve kabinle sınırlı değil.

Havalimanlarının apron tarafında çok daha az konuşulan bir çalışma hayatı var.

Yolcular terminalde kahvesini içerken dışarıda bagaj yükleyen, uçağın temizliğini tamamlayan, ekipmanları hazırlayan, yakıt ikmaline destek veren, yağmurun altında ve yaz sıcağında görev yapan insanlar çalışmaya devam ediyor.

Uçak zamanında kalktığında genellikle kimse onları hatırlamıyor. Gecikme yaşandığında ise operasyonun bütün yükü bir anda görünür hâle geliyor.

Geçtiğimiz ekim ayında Nakliyat-İş Sendikası tarafından İstanbul Havalimanı’nda yapılan açıklamada ücretlerin hayat pahalılığı karşısında gerilediği, fazla mesai uygulamaları, iş güvencesi ve sendikal haklarla ilgili sorunlar bulunduğu ileri sürülmüştü.

Bu açıklamalar üzerinde durulması gereken ciddi iddialar içeriyor.

Aynı havalimanında, aynı operasyonun devamlılığı için çalışan insanların farklı şirketler bünyesinde farklı ücret ve sosyal haklarla görev yapması, sektörün çalışma düzenindeki önemli meselelerden biri.

Bir tarafta milyonlarca yolcuya hizmet veren modern terminaller, diğer tarafta geçim sıkıntısı ve çalışma koşulları konusunda sesini duyurmaya çalışan personel…

Türkiye’nin havalimanı yatırımlarındaki başarısını yıllardır izliyoruz. Açılan terminaller, artan kapasiteler ve uluslararası ödüller önemli gelişmeler. Bu tesislerin günlük işleyişini sağlayan insanların çalışma şartları da aynı ilgiyle takip edilmeli.

Çünkü havacılıkta başarının devamlılığı, sahadaki personelin bilgi birikimine ve çalışma disiplinine bağlı.

Buradan savunma sanayiine geçmek istiyorum.

Son bir haftada yaşanan gelişmeler, Türkiye’nin bu alanda ulaştığı seviyeyi bir kez daha gösterdi.

12 Kasım’da Bayraktar AKINCI ve Bayraktar TB2’nin Manisa-Balıkesir kara yoluna iniş ve kalkış gerçekleştirmesi önemli bir faaliyet olarak kayıtlara geçti. Pistlerin kullanılamayacağı acil durumlara yönelik yapılan bu çalışma, insansız hava araçlarının farklı koşullarda görev yapabilmesi açısından değer taşıyor.

Haberin görüntülerini izleyenlerin dikkatini doğal olarak hava araçları çekti.

Benim aklıma ise o görüntünün arkasındaki hazırlık süreci geliyor.

Yapılan mühendislik hesapları, yazılım çalışmaları, teknik kontroller, testler, güvenlik hazırlıkları ve koordinasyon… Birkaç dakikalık başarılı bir tatbikatın arkasında uzun bir emeğin bulunduğunu unutmamak gerekiyor.

Savunma sanayiindeki gelişmeler bu faaliyetle de sınırlı kalmadı. Malezya’nın savaş gemileri için ROKETSAN’ın ATMACA gemisavar füzesini tercih etmesi, Türk savunma teknolojilerine duyulan uluslararası ilginin yeni bir örneği oldu. Ticari sürecin nasıl sonuçlanacağı müzakereler sonunda netleşecek.

Mali’de gerçekleştirilen BAMEX 2026 fuarına 20’den fazla Türk şirketinin katılması ve Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayii Günleri kapsamında 600’ün üzerinde ikili iş görüşmesinin yapılması da sektörün uluslararası pazarlardaki hareketliliğini gösteriyor.

Kasım ayının başında açıklanan ihracat verileri de dikkat çekici. Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatı Ekim 2026’da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 61 artarak 1 milyar 140 milyon dolara ulaştı. Yılın ilk on ayında toplam ihracat 8 milyar 50 milyon dolar oldu.

Bu rakamların ülke ekonomisi açısından taşıdığı önem ortada.

Benim üzerinde durmak istediğim konu, bu büyümenin insan kaynağıyla olan ilişkisi.

Savunma sanayiinde yetişmiş bir mühendisin, deneyimli bir teknisyenin ya da kritik yazılımlar geliştiren bir uzmanın bilgi birikimi birkaç aylık eğitimle kazanılmıyor. İnsanlar yıllarca çalışıyor, farklı projelerde sorumluluk üstleniyor, başarısız denemelerden ders çıkarıyor ve sonunda ortaya dünya pazarlarında rekabet edebilen ürünler çıkıyor.

Bir ülkenin en değerli teknoloji birikimlerinden biri de yetişmiş insanlarıdır.

Savunma sanayiindeki büyümenin kalıcı olabilmesi için bu insan kaynağının korunması gerekiyor. Çalışanların ekonomik beklentileri, kariyer imkânları, mesleki gelişimleri ve çalışma koşulları üretim hedefleri kadar ciddiye alınmalı.

İhracat tablolarını açıklayan şirketlerin çalışan memnuniyetini, personel devamlılığını ve insan kaynağına yaptıkları yatırımları da aynı açıklıkla değerlendirmeleri sektöre önemli katkı sağlayacaktır.

Büyüyen bir şirketin yetişmiş personelini kaybetmesi, yıllar içinde oluşan tecrübenin de kaybedilmesi anlamına gelir.

Sivil havacılıkta da durum farklı değil.

Bir uçak bakım teknisyeninin tecrübesi, bir pilotun uçuş birikimi, bir hava trafik kontrolörünün karar verme becerisi ve bir kabin memurunun kriz yönetimi yeteneği yıllar içinde gelişir.

Havacılık şirketleri milyonlarca dolarlık uçakları, teknik ekipmanları ve tesisleri korumak için büyük kaynaklar ayırıyor. İnsan kaynağının korunması da aynı yönetim anlayışının parçası olmalı.

Zaman zaman çalışanların haklarını dile getirmesi şirketlerin başarısına karşı bir tutum gibi değerlendirilebiliyor. Bu düşünceye katılmıyorum.

İşini iyi yapmak isteyen, mesleğine değer veren, geleceğini güvence altında görmek isteyen bir çalışanın taleplerini dinlemek kurumsal yapıyı güçlendirir.

Burada sendikaların sorumluluğunu da göz ardı etmemek gerekiyor.

Çalışanların gerçek sorunlarını tespit etmek, talepleri doğru temsil etmek ve çözüm sürecinde etkili olmak sendikal faaliyetlerin temelini oluşturmalı. Şirket yönetimlerinin de çalışanlarla iletişimi kriz dönemleriyle sınırlamaması gerekir.

Sahadaki insanın sesini duymayan yönetim anlayışının sorunları zamanında fark etmesi kolay değil.

Bir havalimanının apronunda, bir bakım hangarında veya savunma sanayii üretim tesisinde çalışan insanların anlattıkları, zaman zaman uzun faaliyet raporlarından daha fazla şey ifade edebilir.

Bunu özellikle önemsiyorum.

Bugün Türk havacılığı dünya ile rekabet ediyor. Savunma sanayii yeni pazarlara açılıyor, geliştirilen teknolojiler uluslararası alanda karşılık buluyor.

Bu gelişmenin içinde çalışanların da kendilerini güvende hissetmesi, emeklerinin karşılığını alması ve mesleklerinin geleceğine güvenle bakabilmesi gerekiyor.

Sonuçta hiçbir uçak kendiliğinden havalanmıyor. Hiçbir savunma sistemi kendiliğinden geliştirilmiyor. Hiçbir havalimanı binlerce insanın emeği olmadan işletilemiyor.

Her başarılı uçuşun, her ihracat anlaşmasının ve her teknolojik gelişmenin arkasında insanlar var.

Türkiye’nin gökyüzündeki yükselişi ne kadar önemliyse, o yükselişi mümkün kılan insanların hayatı da o kadar önemli.

Uçaklarımızı, teknolojimizi ve şirketlerimizi büyütürken çalışanların emeğini, huzurunu ve geleceğini de korumak zorundayız.

Mevlüt Zor / mevlutzorr@gmail.