Osmanlı'nın 7 dil bilen cücesi Hayati Hassid Paşa casus muydu?

Osmanlı sarayında görev yapan Hayati Hassid Paşa, hem fiziksel özellikleri hem de dil yeteneğiyle döneminin dikkat çeken isimlerinden biriydi. II. Abdülhamid'in sarayına kadar uzanan hayatı, Avrupa'daki gösterileri ve hakkında ortaya atılan casusluk iddialarıyla sıra dışı bir hikâyeye dönüştü.

Osmanlı saraylarında padişahın ve saray halkının eğlencesinden sorumlu cüceler de bulunuyordu. Genellikle 5 ila 10 kişiden oluşan bu grup, Enderun'da eğitim aldıktan sonra sarayda çeşitli görevler üstleniyordu. Hayati Hassid Paşa da bu isimlerden biriydi.

Selanik doğumlu Hassid Paşa, 76 santimetre boyunda ve 17 kilogram ağırlığındaydı. Ancak onu saraydaki diğer cücelerden ayıran asıl özelliği, yedi dil konuşabilmesiydi. Türkçe, Arapça, Fransızca, Almanca, İspanyolca, İtalyanca ve Yunanca bilen Hassid Paşa'nın yetenekleri kısa sürede II.

Abdülhamid'in dikkatini çekti. Padişahın daveti üzerine İstanbul'a gelen Hayati Hassid Paşa, sarayın Harem bölümünde görevlendirildi. Burada sultanın çocuklarını eğlendirmekle sorumluydu. Ancak saraydaki yaşamı uzun sürmedi.

Birkaç yıl sonra Paris'e giden Hassid Paşa, burada gösteriler düzenlemeye başladı. Avrupa'da giderek tanınan Hassid Paşa, sahne çalışmalarının ardından kendi fotoğraflarının ve kartpostallarının satışından da gelir elde etti.

Küçük boyu ve farklı yetenekleri nedeniyle kendisine "Türk Parmak Çocuk" adı verildi. Hayati Hassid Paşa hakkındaki en dikkat çekici iddia ise Osmanlı adına çalışan bir casus olabileceğiydi. Birden fazla dil bilmesi ve farklı Avrupa ülkelerinde bulunması, bu şüphelerin ortaya atılmasına neden oldu.

Nitekim Avusturya ve İngiltere'de casusluk şüphesiyle tutuklandı. Ancak her iki ülkede de daha sonra serbest bırakıldı. Buna rağmen Hassid Paşa, Avrupa'daki yaşamını sürdürdü ve kartpostal satışlarından elde ettiği gelirle rahat bir hayat yaşadı.

Hayati Hassid Paşa, 1919 yılında 67 yaşındayken Amerika'da öldü. Cenazesi bir Yahudi mezarlığına defnedildi. Osmanlı sarayında başlayan, Avrupa sahnelerine uzanan bu hayatın ardında hala yanıtlanmamış bir soru var: Hayati Hassid Paşa gerçekten Osmanlı için çalışan bir casus muydu, yoksa yalnızca yetenekleriyle tanınan bir sahne sanatçısı mıydı? Bu sorunun yanıtı bugün de bilinmiyor.