Ödevi yapay zekâ yaparsa öğrenci ne öğrenir? Eğitim uzmanından ailelere ve öğretmenlere öneriler

Yapay zekâ araçlarının öğrenciler arasında yaygınlaşması, eğitimde yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Ödev hazırlarken bu teknolojilerden yararlanan öğrencilerin, zamanla kendi başlarına düşünme ve problem çözme alışkanlıklarının nasıl etkileneceği merak ediliyor.

Eğitim Uzmanı Banu Yapıcı, yapay zekânın doğru kullanıldığında öğrenmeyi desteklediğini ancak öğrencinin yerine düşünmeye başladığında soruna dönüşebileceğini söyledi. Yeni Ankara’ya açıklamalarda bulunan Yapıcı, yapay zekâ kullanımına karşı olmadığını, asıl meselenin öğrencinin teknolojiden nasıl yararlandığı olduğunu vurguladı.“Yapay zekâdan destek almakla kendi sorumluluğumuzu tamamen yapay zekâya bırakmak aynı şey değil” diyen Yapıcı, öğrencilerin hiçbir araştırma yapmadan ödevlerini bu araçlara hazırlatmasının öğrenme sürecine zarar verebileceğini belirtti.

YAPAY ZEKÂYLA ÖDEV YAPMAK ÖĞRENMEYİ NASIL ETKİLİYOR?Yapıcı’ya göre eğitimin amacı yalnızca tamamlanmış bir ödev ortaya çıkarmak değil; öğrencinin çalışmayı hazırlarken düşünmesini, araştırmasını ve sorgulamasını sağlamak. Yapay zekânın her zaman doğru bilgi vermediğine dikkat çeken Yapıcı, bu sistemlerin bazen ikna edici görünen yanlış cevaplar üretebildiğini hatırlattı.

Öğrencilerin hataları ayırt edebilmek için bilgi birikimine ve eleştirel düşünme becerisine ihtiyaç duyduğunu söyledi. Karşılaşılan her sorunun cevabını doğrudan yapay zekâdan istemenin, öğrencinin kendi başına çözüm arama alışkanlığını zayıflatabileceğini belirten Yapıcı, matematik soruları üzerinden örnek verdi.

Öğrencinin önce soruyu çözmeye çalışmasının, ardından yapay zekâdan farklı çözüm yöntemlerini açıklamasını istemesinin daha yararlı olacağını ifade etti.“Önce sen düşün, sen araştır, kendi fikrini oluştur. Sonra yapay zekâdan destek al ve gelen bilgiyi sorgula” yaklaşımının çocuklara kazandırılması gerektiğini söyleyen Yapıcı, teknolojinin düşünmenin önüne geçmemesi, düşünmeyi geliştiren bir yardımcı olarak kullanılması gerektiğini vurguladı.

ÖĞRETMENLER YAPAY ZEKÂYLA MÜCADELE ETMELİ Mİ?Yapay zekânın eğitim ortamlarından tamamen uzak tutulmasının gerçekçi olmadığını belirten Yapıcı, öğretmenlerin bu teknolojiyle mücadele etmek yerine onu bilinçli ve kontrollü biçimde eğitim sürecine dâhil etmesi gerektiğini savundu. Öğretmenlerin ders içeriği hazırlarken ve farklı öğrenme seviyelerine uygun etkinlikler geliştirirken yapay zekâdan yararlanabileceğini söyledi.

Öğrencilerin ise güvenilir bilgiyi ayırt etmeyi, yanlışları fark etmeyi ve etik kurallara uymayı öğrenmesi gerektiğini belirtti. Teknolojinin öğretmenin yerini alamayacağını vurgulayan Yapıcı, “Yapay zekâ öğretmenin rakibi değil, doğru kullanıldığında eğitimdeki yardımcılarından biri olmalıdır” dedi.

YAPAY ZEKÂYLA HAZIRLANAN ÖDEVLER NASIL DEĞERLENDİRİLECEK?Yapay zekâyla hazırlanan ödevlerin öğretmenler açısından yeni bir değerlendirme ihtiyacı doğurduğunu söyleyen Yapıcı, yalnızca teslim edilen metne bakarak öğrencinin bilgi düzeyini ölçmenin yeterli olmayacağını ifade etti. Öğrencinin hazırladığı çalışmayı sınıfta kendi cümleleriyle anlatabilmesi ve konuyla ilgili soruları yanıtlayabilmesi gerektiğini belirtti.

Araştırma notlarının, taslakların, sınıf içi çalışmaların, uygulamalı etkinliklerin ve kısa sunumların da değerlendirmeye dâhil edilebileceğini kaydetti. Öğrencinin yapay zekâyı hangi aşamada ve ne amaçla kullandığını açıklamasının önemine de değinen Yapıcı, asıl ölçülmesi gerekenin kusursuz görünen bir metin değil, öğrencinin bilgiyi anlama, yorumlama ve kullanma becerisi olduğunu vurguladı.

AİLELERE YASAK YERİNE REHBERLİK ÖNERİSİÇocukların yapay zekâ kullanımında ailelerin de sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirten Yapıcı, anne babaların öncelikle bu teknolojileri tanımasının önemine dikkat çekti. Çocuğun her hareketini gizlice takip etmenin doğru bir denetim yöntemi olmadığını söyleyen Yapıcı, ailelere açık iletişim önerdi.

Yapay zekânın hangi konularda yardımcı olabileceğinin ve verdiği bilgilerin neden sorgulanması gerektiğinin çocuklara anlatılmasını istedi. Ailelerin ödev sırasında doğrudan yasak koymak yerine “Önce senin düşünceni duymak istiyorum, sonra birlikte farklı kaynaklara bakalım” yaklaşımını benimseyebileceğini söyledi.

Yaşa uygun araçların seçilmesi, kişisel bilgilerin dijital platformlarda paylaşılmaması ve kullanım sınırlarının belirlenmesi gerektiğini de hatırlatan Yapıcı, ailelerin yol gösterici bir tutum sergilemesini önerdi. EĞİTİMDE ÖĞRETMENİN ROLÜ DEĞİŞECEK Mİ?Yapay zekânın gelecekte öğretim yöntemlerinde önemli değişikliklere yol açacağını belirten Yapıcı, bilgiye ulaşmanın kolaylaşmasıyla yalnızca bilgi aktarmaya dayalı eğitim anlayışının yeterli olmayacağını ifade etti.

Yapıcı’ya göre öğretmenlerin rolü, hazır bilgi sunmanın ötesine geçerek öğrencilere bilgiyi değerlendirmeyi, sorgulamayı ve doğru kullanmayı öğretmeye doğru gelişecek. Proje çalışmalarının, problem çözmenin, tartışmanın, yaratıcılığın ve iş birliğine dayalı yöntemlerin eğitimde daha fazla yer bulması bekleniyor.

Eğitimin insani yönünün korunması gerektiğini de vurgulayan Yapıcı, çocuğun özgüvenini geliştirmesinde, empati kurmasında ve sosyal hayata hazırlanmasında öğretmen rehberliğinin önemini koruyacağını söyledi. Yapay zekâ kullanımı artsa da öğretmenin öğrencisini tanıma, gözlemleme ve doğru yönlendirme sorumluluğunun devam edeceğini belirten Yapıcı, teknolojinin eğitimde yardımcı olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

MEB’İN YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARINDA ETİK BEYAN SÜRECİMillî Eğitim Bakanlığı, eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik etik kuralları belirledi. 10 Ocak 2026’da yayımlanan Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu’nun ardından, Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Beyan Sistemi (YAZEK) 2 Şubat’ta kullanıma açıldı.

Uygulama kapsamında öğrencilerle doğrudan etkileşime giren, öğrenci verilerini işleyen veya değerlendirme süreçlerinde kullanılan yapay zekâ uygulamaları için öğretmenlerin etik beyan vermesi gerekiyor. Öğrencilerin öğretmen rehberliği dışındaki bireysel kullanımları ise kurumsal etik beyan zorunluluğu kapsamında bulunmuyor.

ÖĞRETMENLER HANGİ DURUMLARDA BEYAN VERECEK?MEB’in açıklamasına göre öğretmenlerin her yapay zekâ kullanımında etik beyan formu doldurması gerekmiyor. Yapay zekâ aracının öğrencilerle doğrudan etkileşime girmesi, öğrencinin ses, görüntü, metin veya not gibi verilerinin sisteme işlenmesi ya da çıktılarının öğrenci hakkında not verme ve seviye belirleme gibi değerlendirme veya karar süreçlerinde kullanılması hâlinde beyan gerekiyor.

Öğretmenin kişisel mesleki gelişimi, alan araştırması veya öğrenciyi ve öğrenci verisini doğrudan sürece dâhil etmeyen ders planı hazırlığı gibi bireysel çalışmaları için ise etik beyan zorunluluğu bulunmuyor.