WSJ: ABD, Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya yeniden satışını istiyor

Wall Street Journal (WSJ) gazetecileri Yaroslav Trofimov, Drew Hinshaw ve Joe Parkinson'ın ABD'li, Avrupalı ve Ukraynalı yetkililere dayandırdığı habere göre Washington, Rus gazının Ukrayna topraklarından geçen boru hatları aracılığıyla Avrupa pazarına yeniden ulaştırılmasını istiyor.

Ancak öneri, Rusya'ya enerji bağımlılığını sona erdirmeye çalışan Avrupa ülkelerinin direnciyle karşılaşıyor.

Rus gazı Amerikan şirketleri üzerinden satılabilir

Plan, Rus doğal gazının Amerikan bir aracı şirket üzerinden Avrupa'ya satılmasını öngörüyor. Böylece Avrupa'nın Rus enerji kaynaklarına yönelik yaptırımlarının oluşturduğu engellerin aşılması hedeflenirken, Amerikalı yatırımcılar için de yeni bir kazanç alanı yaratılabileceği belirtiliyor.

ABD'li müzakerecilere göre, Rusya'nın Avrupa doğal gaz pazarına geri dönmesi, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulmasını kabul etmesi için ekonomik teşvik oluşturabilir.

Planın Ukrayna açısından da mali getirileri bulunuyor. Sibirya'daki Urengoy gaz sahalarından başlayarak Ukrayna üzerinden Avrupa'ya uzanan Sovyet döneminden kalma boru hattı ağının yeniden faaliyete geçmesi, Kiev yönetimine transit ücretlerinden gelir sağlayabilir.

Rusya'nın gelirleri üçüncü ülkede tutulacak

Gazeteye konuşan üst düzey bir ABD'li yetkiliye göre Beyaz Saray, Rusya'nın doğal gaz satışlarından elde edeceği gelirin üçüncü bir ülkede açılacak bloke hesaba aktarılmasını önerdi.

Bu yöntemle Moskova'nın elde ettiği gelirleri Ukrayna'daki savaşın finansmanında kullanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Washington yönetimi, söz konusu düzenlemeyi Avrupa ülkelerine enerji fiyatlarını düşürebilecek ve kış öncesindeki arz endişelerini hafifletebilecek bir seçenek olarak sunuyor.

Ancak Avrupa Birliği'nin mevcut düzenlemeleri, Rus doğal gazı ithalatının 2027 sonuna kadar tamamen sona erdirilmesini öngörüyor.

Avrupa'dan plana itiraz

WSJ'ye konuşan Avrupalı yetkililer, Rus gazının yeniden ithal edilmesinin kıtanın enerji güvenliği politikalarıyla çeliştiğini belirtti.

Avrupa Birliği Enerjiden Sorumlu Komisyon Üyesi Dan Jørgensen, ekim ayında Macar basınına yaptığı ve daha sonra makamınca doğrulanan açıklamasında, Rus doğal gazına yönelik yasağın kalıcı olması gerektiğini savundu.

Jørgensen, Ukrayna'da barış sağlansa bile Rusya'ya yeniden güvenmeyeceğini söyledi.

Gazeteye konuşan Kuzey Avrupalı üst düzey bir yetkili de Rus gazı ithalatının yeniden başlatılması fikrinin Avrupa'nın savunduğu ilkelerle bağdaşmadığını ifade etti.

Buna karşılık Trump yönetimi, Avrupa'nın enerji krizi karşısındaki direncinin zamanla zayıflayabileceğini değerlendiriyor.

Avrupa'nın Rus gazına bağımlılığı yüzde 45'ten yüzde 11'e düştü

Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinden önce Avrupa'nın doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 45'i Rusya tarafından karşılanıyordu. Bu oran bugün yüzde 11 seviyesinde bulunuyor.

ABD'den ithal edilen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ise Avrupa'nın toplam tüketiminin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturuyor.

Rusya'dan Avrupa'ya sevkiyatlar halen LNG tankerleri ve Macaristan ile Slovakya'ya gaz sağlayan TürkAkım boru hatları üzerinden sürüyor.

Ukrayna üzerinden Avrupa'ya uzanan doğal gaz hattındaki sevkiyat ise Ocak 2025'te durdurulmuştu.

WSJ'ye göre Ukrayna üzerinden geçen mevcut hatlar, siyasi ve hukuki uzlaşma sağlanması durumunda kısa sürede yeniden devreye alınabilir.

Buna karşılık Kuzey Akım 1 ve Kuzey Akım 2 boru hatlarının yeniden kullanılması daha uzun zaman gerektiriyor. Baltık Denizi'nden geçen hatlar, Eylül 2022'de meydana gelen su altı patlamalarında ağır hasar görmüştü.

ABD yönetiminin Kuzey Akım hatlarının yeniden açılmasını da daha geniş kapsamlı bir barış anlaşmasının parçası olarak değerlendirdiği belirtiliyor.

WSJ'nin haberine göre, ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü savaşın enerji piyasalarındaki etkileri, Avrupa ülkelerinin Rus gazına yönelik tutumunu yeniden değerlendirmelerine neden olabilir.

Katar'dan yapılan LNG sevkiyatlarının Basra Körfezi'ndeki gelişmeler nedeniyle aksaması ve küresel enerji fiyatlarının yükselmesi, Avrupa'nın ithalat maliyetlerini artırdı.

Washington, artan maliyetlerin Avrupa başkentlerini Rus gazının yeniden ithalatına ilişkin daha esnek davranmaya yöneltebileceğini düşünüyor.

Ukrayna yeniden Rus rafinerilerini hedef aldı

WSJ'ye göre Kiev yönetimi, Trump'ın baskısıyla Rus rafinerilerine yönelik saldırıları yaklaşık iki hafta durdurdu. Ancak bu süreçte Rusya, Ukrayna'nın enerji altyapısını hedef almaya devam etti.

Ukrayna, 30 Ekim'den itibaren Rus rafinerilerine yönelik hava saldırılarını yeniden başlattı. Üç gün içinde üç büyük rafinerinin hedef alınması, enerji altyapısını kapsayan daha geniş bir ateşkes sağlanması arayışını yeniden hızlandırdı.

ABD, Rusya ve Ukrayna arasında kasım ayının ortasında Abu Dabi'de üçlü barış görüşmeleri yapılması planlanıyor.

Gazeteye konuşan yetkililere göre Moskova, şu ana kadar Washington'ın enerji ateşkesi sağlamaya yönelik girişimlerini kabul etmedi.

Kış öncesinde insani kriz endişesi

Diplomatlar, Ukrayna'nın doğal gaz sevkiyatlarının yeniden başlamasını desteklemesinin Avrupa ülkelerinin tutumunu değiştirmesini kolaylaştırabileceğini belirtiyor.

Enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulamaması halinde, Ukrayna'nın büyük kentlerinde uzun süreli elektrik kesintileri ve yeni bir insani kriz yaşanabileceğinden endişe ediliyor.

WSJ'ye göre Ukrayna'nın hava savunma kapasitesi de ciddi baskı altında. İran savaşı nedeniyle Patriot hava savunma sistemi önleyici füzelerinde küresel kıtlık yaşanırken ABD'nin Ukrayna'ya sağladığı mühimmat miktarını kısıtlaması, ülkenin enerji altyapısını korumasını zorlaştırıyor.

Washington yönetimi, Rusya'nın Avrupa gaz pazarına yeniden erişmesini sağlayacak bir anlaşmanın hem Moskova'ya ekonomik teşvik sunabileceğini hem de Kiev'e ihtiyaç duyduğu transit gelirlerini kazandırabileceğini değerlendiriyor.

Buna karşılık Avrupa ülkeleri, Rusya'ya enerji bağımlılığının yeniden başlamasının uzun vadede güvenlik riski oluşturacağı görüşünü koruyor.

ABD’de düşen özel jet pilotunun son sözleri: Vaktimiz kalmadı, yere çakılacağız!