Bot ve NPC insanlar

Son dönemlerde sıkça dile getirilen kavramlar var...

İnternette sıkça karşılaşılan “NPC insanlar” ve “bot insanlar” kavramları, yalnızca bilgisayar oyunlarıyla sınırlı kalmayıp felsefe, psikoloji, sosyoloji ve bilinç tartışmalarının da konusu haline geldi.

Bu kavramların arkasında önemli bir soru var...

İnsanlar gerçekten kendi düşünceleriyle mi hareket ediyor, yoksa büyük ölçüde programlanmış alışkanlıkların, toplumsal kalıpların ve algoritmaların etkisi altında mı yaşıyor?

Birkaç haber, biraz siyaset, biraz magazin, birkaç öfkeli yorum...

Sonra kahvaltı, işe gidiş, trafik, akşam televizyon ve uyku.

Ertesi gün aynı program yeniden başlıyor.

Arada bir de sosyal medyada birbirimize akıl veriyoruz.

Herkes her şeyi biliyor, herkes haklı, herkes uzman.

Dünyayı kurtarmaya hazır milyonlarca insan var ama henüz kendi hayatının kumandasını eline alabilmiş olanların sayısı biraz şüpheli!

Bilgisayar oyunlarınd aki NPC’nin aç ılımı Non -Player Character.

Yani oyuncunun kontrol etmediği, önceden belirlenmiş davranışları tekrarlayan karakter.

Onlar da kendilerine verilen komutları yerine getiriyor.

Biri otomatik mesaj atıyor, diğeri otomatik cevap veriyor.

Acaba gerçek hayatta da NPC ve bot gibi yaşayan insanlar var mı?

Yanlış anlaşılmasın, kimsenin kafasına bir çip takıldığını veya insanlığın gizli bir yazılım tarafından yönetildiğini iddia etmiyorum.

Ama etrafımıza biraz dikkatli bakarsak, bu benzetmenin neden bu kadar popüler olduğunu anlamak hiç de zor değil.

Birisi bir şey söylüyor, bin kişi tekrar ediyor.

(Kimse alınmasın diyeceğim ama alınanlar olacaktır. Şu c uma, dini ve milli bayram mesajlarını otomatik gönderen arkadaşlara sesleneceğim. Lütfen göndermeyin.)

Bir siyasi lider konuşuyor, taraftarları aynı cümleleri kuruyor.

Sanki toplumun ortak bir kumandası var. Pilleri de hiç bitmiyor!

İşin ilginç tarafı, bu tartışma yeni değil.

Sı ra dışı düşünürler den olan Georges Ivanoviç Gurdjieff, yıllar önce insanın büyük bölümünü otomatik davranışlarla yaşayan bir varlık olarak tanımlamış.

Ona göre insan, kendisini özgür iradeye sahip, bilinçli ve kararlarını kendi veren bir varlık olarak görse de çoğu zaman alışkanlıklarının, korkularının, arzularının ve dış etkilerin esiriydi.

Gurdjieff'in insanın mekanikliği üzerine düşünceleri, bugünkü NPC kavramını da hatırlatıyor.

Düşünün, bir insan her sabah aynı saatte kalkıyor, aynı şeyleri düşünüyor, aynı insanlara kızıyor, aynı siyasi tartışmaları yapıyor, aynı hataları tekrarlıyor.

Üstelik bütün bunları kendi özgür iradesiyle yaptığını sanıyor.

Gurdjieff'in yaklaşımında asıl mesele tam da burada başlıyor...

İnsan, çoğu zaman ne yaptığının, neden yaptığının ve kendisini neyin yönlendirdiğinin farkında değil.

Onun öğretisindeki önemli kavramlardan biri de " kendini hatırlama".

Yani insanın yalnızca yaşadıklarının içinde sürüklenmesi değil, kendisini, düşüncelerini ve davranışlarını gözlemleyebilmesi.

Başka bir ifadeyle, hayatın içinde otomatik pilota bağlanmışken bir anlığına kumandayı eline almak!

Tabii önce kumandanın nerede olduğunu bulmak gerekiyor.

Bir konuda hiçbir araştırma yapmadan kesin konuşabiliyorlar.

Bilmedikleri konuda uzman, görmedikleri olayın şahidi, okumadıkları kitabın eleştirmeni olabiliyorlar.

Bir haberin doğruluğunu kontrol etmeye ihtiyaç duymuyorlar.

Bir düşünceyi savunurken gerekçeleri değil, kimin söylediğini önemsiyorlar.

Aynı söz kendi taraflarından gelince alkış, karşı taraftan gelince kıyamet!