Hakkari'de Unutulmaya Yüz Tutan Geleneksel Oyunlar Yeniden Hayat Buluyor

Fotoğraf sanatçısı ve gönüllü eğitimci Metin Akmaz: "Çocuklarımızı telefonlarla değil, oyunlarla, sanatla, kültürle ve eğitimle büyütmek istiyoruz."

Hakkâri'de yaklaşık 20 yıldır gönüllü olarak kültür, sanat, fotoğrafçılık ve eğitim alanlarında çalışmalar yürüten fotoğraf sanatçısı ve gönüllü eğitimci Metin AKMAZ, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel oyunları yeniden yaşatmak ve çocukları akıl ve zekâ oyunlarıyla buluşturmak amacıyla çalışmalarına devam ediyor.

Hakkâri TOBB İlk ve Ortaokulunda 12 Kasım 2026 tarihinde düzenlenecek Akıl ve Zekâ Oyunları Yarışması, çocukların zihinsel gelişimine katkı sunmanın yanı sıra geçmişten günümüze aktarılan kültürel değerlerin yeni nesillere kazandırılmasını hedefliyor.

1994 ÖNCESİNİN OYUN KÜLTÜRÜ YENİDEN CANLANDIRILMAK İSTENİYOR

Hakkâri'nin geçmişinde oyun, yalnızca çocukların vakit geçirdiği bir etkinlik değil; ailelerin, komşuların ve toplumun bir araya geldiği önemli bir kültürel değerdi.

1994 yılı ve öncesindeki köy yaşamında tarihi taş evlerde, bağ ve bahçelerde, düğünlerde, özel günlerde ve günlük hayatın içerisinde büyükler çocuklarıyla birlikte oyunlar oynar, geleneklerini öğretir, masallarını, türkülerini ve kültürel birikimlerini gelecek nesillere aktarırdı.

Köylerden şehre başlayan göçler ve yeni yerleşim hayatı, beraberinde önemli sosyal ve ekonomik değişimleri getirdi. Aileler yeni bir şehir düzenine uyum sağlamaya çalışırken geçmişte kuşaktan kuşağa aktarılan pek çok geleneksel oyun ve kültürel etkinlik de zaman içerisinde geri planda kaldı.

Yeni şehir hayatının getirdiği işsizlik, ekonomik zorluklar, sosyal imkânların sınırlılığı, çarpık kentleşme ve değişen yaşam alışkanlıkları, çocukların kültürel ve sosyal etkinliklerle buluşmasını da zorlaştırdı.

Metin Akmaz, bu değişimin karşısında geçmişten kalan kültürel değerleri yeniden canlandırmayı ve çocuklara alternatif sosyal faaliyetler sunmayı amaçlıyor.

"20 YILDIR KENDİ İMKÂNLARIMLA BU ŞEHRİN ÇOCUKLARINA VE KÜLTÜRÜNE EMEK VERİYORUM"

Öğrencilik yıllarından itibaren çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Metin Akmaz, gönüllülük sürecini şu sözlerle anlatıyor:

"Ben bu yola bir kazanç elde etmek için değil, Hakkâri'nin çocuklarına, kültürüne ve geleceğine katkı sunmak için çıktım. Öğrencilik yıllarımda inşaatlarda çalışarak harçlığımı çıkardığım dönemlerde bile sanat ve kültür çalışmalarından vazgeçmedim.

Ailemin desteğiyle, kendi imkânlarımla ve cebimdeki son kuruşa kadar değerlendirerek 7'den 70'e herkese hitap eden etkinlikler düzenledim.

Yaklaşık 20 yıldır Hakkâri'yi kültür, sanat ve eğitim alanlarında temsil etmeye gayret ediyorum. Benim için bu çalışmalar sadece bir etkinlik değil, geçmişimize sahip çıkmak ve geleceğimiz olan çocuklarımıza değer bırakmaktır."

KÖYLERDE OYNANAN GELENEKSEL OYUNLAR, BUGÜN YARIŞMALARLA YENİ NESİLLERE AKTARILIYOR

Akmaz, geçmişte köylerde ve aile ortamlarında oynanan beş taş, aşık oyunu, ip atlama ve benzeri geleneksel oyunların bugün farklı ülkelerde ve uluslararası organizasyonlarda yarışma formatında yaşatılmasının, yerel oyun kültürünün korunmasının önemini gösterdiğini ifade ediyor.

Hakkâri'de de bu değerlerin yalnızca hatıralarda kalmaması gerektiğini belirten Akmaz, geleneksel oyunları akıl ve zekâ oyunlarıyla birleştirerek çocukların eğitim hayatına kazandırmayı hedefliyor.

Bugün Türkiye genelinde düzenlenen ilkokul ve ortaokul düzeyindeki akıl ve zekâ oyunları yarışmalarına Hakkâri'den de öğrencilerin katılması, ilimizin eğitim ve sosyal faaliyetlerde daha fazla temsil edilmesi açısından önem taşıyor.

Yarışmalarda başarılı olan öğrencilerin ilerleyen süreçte Antalya'da düzenlenecek Türkiye organizasyonunda Hakkâri'yi temsil etmesi ve Antalya'nın ev sahipliğinde gerçekleştirilecek organizasyona katılabilmesi hedefleniyor.

Bu çalışmalar sayesinde çocukların yalnızca yarışmalara hazırlanması değil; akranlarıyla, öğretmenleriyle ve aileleriyle birlikte kaliteli zaman geçirmesi, strateji geliştirmesi, problem çözmesi, sabırlı olması ve sosyal becerilerini geliştirmesi amaçlanıyor.

TAZOF, AZOT VE GELENEKSEL OYUN KURULUŞLARINA TEŞEKKÜR

Akıl ve zekâ oyunlarının Türkiye genelinde yaygınlaşmasına katkı sunan TAZOF, AZOT Matematik Oyunları ve Bestemşe Dokuz Kumalak ve Mangala oyunları alanındaki kuruluşların eğitim çalışmalarına dikkat çeken Akmaz, bu oyunların çocuklarla buluşmasında emeği geçen federasyon ve dernek başkanlarına teşekkür etti.

Bu oyunların yalnızca yarışma aracı olmadığını, aynı zamanda çocukların düşünme, planlama, dikkat, hafıza, matematiksel beceri ve stratejik karar verme yeteneklerini geliştiren önemli eğitim araçları olduğunu belirtti.

HAKKÂRİ'DE EĞİTİME VE KÜLTÜRE KATKI SUNAN HERKESE TEŞEKKÜR

Metin Akmaz, Hakkâri'de çocukların eğitim, kültür ve sosyal faaliyetlerle buluşmasına katkı sunan başta Sayın Hakkâri Valisi, İl Millî Eğitim Müdürü ve müdür yardımcıları olmak üzere, TÜGVA Hakkâri İl Başkanı Ayhan Demir'e, öğrencilere yönelik yarışma ödüllerine akıl ve zekâ oyunları hediye desteği sunulmasına katkılarından dolayı teşekkür etti.

Ayrıca Hakkâri TOBB İlk ve Ortaokulu yönetimine, okul müdürüne, müdür yardımcılarına, öğretmenlere, etkinliğe katılan öğrencilere ve velilere teşekkürlerini iletti.

"ÇOCUKLARIMIZI KISIK GAZ LAMBASI ALTINDA ANLATILAN MASALLARIN DEĞERİYLE BÜYÜTELİM"

Çalışmalarının temelinde geçmişin kültürel mirasını geleceğe taşıma düşüncesinin bulunduğunu belirten Akmaz, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Dedelerimizin ve ninelerimizin tarihi taş evlerde, kısık gaz lambalarının ışığında anlattığı masallar, söylediği türküler ve öğrettiği oyunlar bizim kültürel hafızamızdır. Teknoloji gelişsin, çocuklarımız teknolojiyle tanışsın; ancak çocukluğumuzu, geleneklerimizi ve insani değerlerimizi kaybetmeyelim.

Çocuklarımızı yalnızca cep telefonları ve bilgisayarlarla büyütmeyelim. Kötü alışkanlıkların yerine oyunları, sanatı, kültürü, kitap okumayı, eğitimi ve sosyal faaliyetleri koyalım. Onları aileleriyle, öğretmenleriyle ve arkadaşlarıyla birlikte öğrenen, üreten ve düşünen bireyler olarak yetiştirelim.

Hakkâri, üç tarafı dağlarla çevrili, tarihi, kültürel ve doğal güzellikleriyle çok değerli bir şehrimizdir. Biz bu şehrin çocuklarının da Türkiye'nin 81 ilinde ve uluslararası platformlarda başarılarıyla tanınmasını istiyoruz.

Hakkâri'den başarılı öğrenciler yetişsin, çocuklarımız yarışmalarda ilimizi temsil etsin, kültürümüz sanatımızla ve eğitimimizle tanınsın. Ben imkânlarım ölçüsünde bu çalışmalarımı sürdürmeye devam edeceğim."

HEDEF: HAKKÂRİ'NİN KÜLTÜREL DEĞERLERİNİ ULUSAL VE ULUSLARARASI ALANA TAŞIMAK

Metin Akmaz'ın yürüttüğü gönüllü çalışmaların uzun vadeli hedefleri arasında Hakkâri'nin geleneksel oyunlarını, kültürel değerlerini, sanatını ve eğitim faaliyetlerini Türkiye'nin diğer illerine ve uluslararası platformlara tanıtmak bulunuyor.

Hakkâri'nin turizm potansiyelinin yalnızca doğal güzellikleriyle değil; tarihi taş evleri, geleneksel yaşamı, oyunları, türküleri, masalları, el sanatları ve yetişen başarılı öğrencileriyle de tanıtılması gerektiğini vurgulayan Akmaz, kültürün gelecek nesillere aktarılmasının ortak bir sorumluluk olduğunu ifade ediyor.

Hakkâri'de geleneksel oyunlarla kültür var, çocuklarımızı oyunlarla, sanatla ve kültürle büyütüyoruz. Çünkü geleceğin başarılı nesilleri, geçmişinin değerlerini bilen ve geleceğe umutla bakan çocuklarla yetişecektir.