Çin’de demografik deprem: Bir dönem kapanıyor

Dünyanın en kalabalık ikinci ülkesi Çin, ekonomisini ve toplumsal yapısını uzun yıllar etkilemesi beklenen tarihi bir demografik değişimle karşı karşıya.

Çin Ulusal İstatistik Bürosunun yayımladığı 2025 verilerine göre ülkedeki yaşlı nüfus, çocuk nüfusunu yaklaşık 11 milyon kişi geçti. Genç nüfusun azalması ve yaşlıların sayısının artması, dünyanın en büyük üretim merkezlerinden birinde iş gücü, emeklilik sistemi ve sağlık harcamalarına ilişkin endişeleri artırdı.

223 MİLYON YAŞLIYA KARŞI 212 MİLYON ÇOCUK

Çin Ulusal İstatistik Bürosunun 2026 İstatistik Yıllığı’nda yer alan veriler, ülkenin nüfus yapısında tarihi bir değişimi ortaya koydu. 2025 yılı sonunda 65 yaş ve üzerindeki nüfus 223 milyon 650 bine ulaşırken, 14 yaş ve altındaki çocukların sayısı 212 milyon 760 bine geriledi.

Böylece yaşlı nüfus, çocuk nüfusunu 10 milyon 890 bin kişiyle geride bıraktı. Ülke nüfusunun yüzde 15,9’unu 65 yaş ve üzerindekiler oluştururken çocukların toplam nüfus içindeki payı yüzde 15,1’e düştü.

2024 yılında çocuk nüfusu hâlâ yaşlı nüfustan fazlaydı. Bir yıl içerisinde dengelerin tersine dönmesi, Çin’in giderek yaşlanan toplum yapısının önemli bir göstergesi oldu.

ÇALIŞANLARIN ÜZERİNDEKİ YAŞLI NÜFUS YÜKÜ İLK KEZ ÖNE GEÇTİ

Demografik değişimin en dikkat çekici sonuçlarından biri de çalışan nüfusun bakmakla yükümlü olduğu yaş gruplarındaki değişim oldu. 2024 yılında çalışma çağındaki her 100 kişiye karşılık yaklaşık 23 çocuk ve 22,8 yaşlı bulunuyordu.

2025 yılında ise çocuk bağımlılık oranı yüzde 22’ye gerilerken yaşlı bağımlılık oranı yüzde 23,1’e yükseldi. Bu oranlar, 15-64 yaş grubundaki nüfusa göre hesaplanıyor. Çocukların veya yaşlıların toplam nüfus içindeki yüzdelerini değil, çalışma çağındaki nüfusa oranlarını gösteriyor.

Yaşlı bağımlılık oranının çocuk bağımlılık oranını ilk kez geçmesi, sosyal güvenlik ve bakım hizmetleri açısından yeni bir döneme işaret ediyor.

1,4 MİLYARLIK ÜLKEDE NÜFUS AZALMAYA DEVAM EDİYOR

Çin’in toplam nüfusu 2025 yılı sonunda 1 milyar 404 milyon 890 bin kişiye geriledi. Ülke nüfusu, 2024’e göre 3 milyon 390 bin kişi azaldı.

Çin’de nüfus artışı 2016’dan itibaren yavaşlamaya başlamış, 2022 yılında ise toplam nüfus uzun yıllar sonra ilk kez düşüşe geçmişti.

O tarihten bu yana nüfus kaybı devam ediyor. 2025’te ülkede 7 milyon 920 bin bebek dünyaya gelirken 11 milyon 310 bin kişi yaşamını yitirdi. Böylece ölümlerin sayısı doğumları önemli ölçüde aştı.

DOĞUM ORANI 1949’DAN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYEDE

Çin’de çocuk nüfusunun azalmasının en önemli nedenlerinden biri, doğum sayılarındaki gerileme. Resmî verilere göre 2025 yılında doğum oranı binde 5,63’e düştü.

Bu oran, Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulduğu 1949 yılından bu yana kaydedilen en düşük doğum seviyesi oldu. 2024 yılında 9 milyon 540 bin olan yıllık doğum sayısı, 2025’te 7 milyon 920 bine geriledi.

Yalnızca bir yılda 1 milyon 620 bin daha az bebek dünyaya geldi. Uzmanlar, doğum sayılarındaki düşüşün önümüzdeki yıllarda çalışma hayatına katılacak genç nüfusu azaltabileceğine dikkat çekiyor.

TEK ÇOCUK POLİTİKASI KALDIRILDI AMA DOĞUMLAR ARTMADI

Çin yönetimi, nüfus artışını sınırlandırmak amacıyla 1980’lerden itibaren uzun yıllar tek çocuk politikası uyguladı. Ancak nüfusun yaşlanması ve doğumların azalması üzerine hükümet, 2016 yılında bu uygulamayı sona erdirdi.

Önce ailelerin iki çocuk sahibi olmasına izin verildi. 2021 yılında ise sınır üç çocuğa yükseltildi. Hükümet, daha fazla çocuğu teşvik etmeye yönelik yeni politikaları da hayata geçirdi.

Buna rağmen doğum sayılarındaki gerileme durdurulamadı.

GENÇLER ÇOCUK SAHİBİ OLMAKTAN NEDEN UZAKLAŞIYOR?

Çin’de genç kuşakların çocuk sahibi olmaya yönelik kararlarını ekonomik ve sosyal koşullar da etkiliyor. Artan konut fiyatları, eğitim giderleri, çocuk yetiştirme maliyetleri ve iş güvencesine ilişkin endişeler, aile kurma kararlarının ertelenmesinde etkili olan başlıca etkenler arasında gösteriliyor.

Ekonomik büyümenin geçmiş dönemlere göre yavaşlaması ve gençlerin yaşam maliyetleriyle karşı karşıya kalması da hükümetin doğumları artırmaya yönelik hedeflerini zorlaştırıyor.

Analistlere göre çocuk sahibi olmaya verilen teşviklerin etkili olabilmesi için ailelerin uzun vadeli ekonomik ve sosyal kaygılarının da ele alınması gerekiyor.

851 MİLYON KİŞİLİK ÇALIŞMA ÇAĞI NÜFUSU

Çin’in 2025 yılı verilerine göre 16-59 yaş grubundaki nüfus 851 milyon 360 bin kişi olarak kaydedildi. Bu grup, toplam nüfusun yüzde 60,6’sını oluşturuyor.

60 yaş ve üzerindekilerin sayısı ise 323 milyon 380 bine ulaşarak toplam nüfusun yüzde 23’üne çıktı. Bu rakamlar, Çin’in hâlâ çok büyük bir çalışma çağı nüfusuna sahip olduğunu ancak yaşlanan nüfusun payının giderek arttığını gösteriyor.

EKONOMİ, EMEKLİLİK VE SAĞLIK SİSTEMİ ETKİLENECEK

Nüfus yapısındaki değişimin Çin ekonomisi üzerinde uzun vadeli sonuçlar doğurması bekleniyor. Çalışma çağındaki nüfusun payının azalması, üretim sektörlerinde çalışan bulma koşullarını değiştirebilir.

Yaşlı nüfusun artması ise emeklilik ödemeleri, sağlık hizmetleri ve uzun süreli bakım ihtiyaçları üzerinde ek baskı oluşturabilir. Bununla birlikte otomasyon, üretkenlik artışı ve emeklilik politikalarındaki değişiklikler, iş gücündeki daralmanın ekonomik etkilerini kısmen dengeleyebilir.

Uzmanlar, yaşlanan nüfusun tüketim alışkanlıklarını da değiştireceğini, sağlık ve yaşlı bakım hizmetlerine yönelik talebin giderek artabileceğini belirtiyor.

DÜNYANIN ÜRETİM MERKEZİNDE YENİ DÖNEM

Çin’in nüfus yapısındaki dönüşüm, yalnızca ülkenin iç dengelerini ilgilendirmiyor.

Küresel imalat sanayisinde büyük paya sahip olan Çin’de genç iş gücünün uzun vadede azalması, üretim maliyetlerini, yatırımları ve ekonomik büyüme modellerini etkileyebilir.

2025 verileriyle birlikte ülke tarihinde ilk kez yaşlıların çocuklardan fazla olması, Çin’in gelecekteki ekonomik gücünün yalnızca nüfus büyüklüğüne değil, verimlilik ve demografik değişime nasıl uyum sağlayacağına da bağlı olacağını gösteriyor.

Tek çocuk politikasının terk edilmesine ve yeni teşviklere rağmen doğumların tarihi düşük seviyeye gerilemesi, Pekin yönetiminin önündeki en önemli uzun vadeli sorunlardan biri olmayı sürdürüyor.