Habermetrik
← Ana Sayfa
19 Kasım 2026 05:00
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Türk, Türkiye, Türkiyeli, Türkiyelice

Türk, Türkiye, Türkiyeli, Türkiyelice
Görsel kaynağı: gazeteyenigun.com.tr
⏱️ 6 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • İnsanların fikirlerine katılmayabiliriz
  • Öylesi durumlarda katılmadığımızı beyan edip kendi fikrimizi söyleriz

İnsanların fikirlerine katılmayabiliriz. Öylesi durumlarda katılmadığımızı beyan edip kendi fikrimizi söyleriz. Beğenmediğimiz fikre saygı duymak zorunda da değiliz (tıpkı rahmetli İonna Kuçuradi’nin dediği gibi) ama o fikrin sahibine saygı duymak zorundayız.

Hele bu insan hepimizi defalarca gururlandırmış, hepimizin binlerce kez alkışını almış, bu ülkeye çok büyük hizmetler etmiş biriyse, çok daha dikkatli, saygılı, hassas olacağız.

Linç etmeden fikir tartışması yapamayanlar ülkesinde yeni bir dosya daha açıldı: Haluk Bilginer.

Haluk Bilginer’in, tam da 10 Kasım öncesinde cımbızlanarak, sanki kasıtlıymış gibi memlekete servis edilen gerçekten eski röportajında söylediği “Türkiye sineması” lafını doğru bulmuyorum. Hatta komik buluyorum. Neden doğru bulmadığımı, neden komik bulduğumu açıklayacağım.

Ama Haluk Bilginer öyle söyledi diye de, bizi yıllardır duygulandıran, gururlandıran, güldüren, ağlatan yüzlerce işini; İngiltere’de gül gibi geçinip gitmek varken bin türlü cefaya katlanıp Türkiye’de tiyatro yaşatma çabasını çöpe atacak değilim. Öyle yapanları komik değil, zalim buluyorum.

Sık tekrarladığım bir anekdotu yinelemek isterim: Yıllarca tekneyle bir koyda demirdeyken, koya yeni girmekte olan teknenin içindeki insanlara dair fikir sahibi olmak için yapılacak ilk şey, teknenin bayrağına bakmaktı. Alman bayraklıysa “Koya Almanlar geldi” derdik, “Almanyalılar geldi” demezdik.

Almanyalı diye bir millet yok çünkü. Tekne İtalyan bayraklıysa “İtalyanlar geldi” derdik, “İtalyalılar geldi” demezdik. İtalyalı diye bir ulus yok çünkü. Japonya bayraklıysa “Japonlar geldi” derdik, “Japonyalılar geldi” demezdik çünkü Japonyalı diye bir ulus yok.

İsteyen istediğini desin ama komik. Alman sosisi yerine Almanya sosisi diyemem, gülerim. Bulgar mastikası yerine Bulgaristan mastikası diyemem, gülerim. Yunan uzosu yerine Yunanistan uzosu diyemem, gülerim. Türk lokumu yerine Türkiye lokumu diyemem, gülmekle kalmam asabım da bozulur.

Bütün bunlar, eski solcu jargonundaki “halkların kardeşliği” ilkesinin bugüne tezahürü. Elbette bu düşüncenin altında Türk-Kürt halkları başrolde. Kendisini bir türlü güncelleyemeyen Türk solu, jargonunu da her lazım olduğunda üstünde birikmiş bir karış tozu üfleyerek kullandığı için, kavramlar ve onların türevleri de öksürüp duruyor.

Türkiye’de kardeş olmayan halk kaldı mı? Bütün dünyanın kafasını karıştıran ve ne düşüneceğimizi bilemediğimiz göçmen sorunu dışında, halkların bir arada barış içinde yaşaması düşüncesinin önünde engel oluşturan herhangi bir şeyle karşılaşan var mı aramızda?

Ben Adana’da büyüdüm. Her etnik kökenden arkadaşım oldu, hâlâ da varlar, var olsunlar. Arap kökenlisi, Kürt kökenlisi, Zaza (onlar bir ayrı tutuyorlar kendilerini) kökenlisi, Yahudisi… Üniversitede, aşk hayatında, iş hayatında, dost meclislerinde… Kimseyi etnik kökeniyle gördüğümüzü hatırlamıyorum.

Toplumda görenler oldu evet, ırkçı ve faşist kafalı insanlar hangi toplumda yok ki? Hepimiz bu ülkenin insanı değil miyiz? Nelere takılıyoruz hâlâ?

Kafası karışık naftalinli eski sürüm Türk solu (Atatürk düşüncesi içermeyenler elbette) hem sınıfsız toplum hem insanı insan görmek üzerine demeç vermeyi çok sever, hem de bir ülke adının etnik kökenler üzerinde baskı unsuru olabileceğini ileri sürer.

Türkiye sineması tartışmasına yönetmen Mustafa Altıoklar da katılmış. “Öyküyü yazan Kürt, yönetmen Kürt, oyuncular Kürt, yapımcı Kürt… ve siz şimdi buna Türk filmi mi diyeceksiniz? Hangi hakla?” demiş. Onlarca yönetmenin, yüzlerce oyuncunun nereli olduğuna, etnik kökenine hiç bakmadım.

Filmleri, ekiplerinin etnik kökenine göre mi sınıflandırmaya başladık? Bir Laz yönetmen film yaptığında Laz sineması mı diyeceğiz ona yani? Sizin de vardır “Biz Tatarız” diyen arkadaşlarınız. Bir Tatar kökenli vatandaşımız film yaptığında “Tatar sineması” mı denecek o filme?

“Biz Türkmeniz” diyen biri film yaparsa “Türkmen sineması”ndan mı dem vuracağız? Siz çoğaltın lütfen örnekleri…

Bu ülkenin adı Türkiye Cumhuriyeti. Türkiye. Türkiye’nin içinde “Türk” yok mu? Türk dediğimizde de Türk var içinde, Türkiyeli dediğimizde de. Bu bir dayatma, asimile etme falan değil, ülkemizin adı bu. Ve en güzel açıklamayı zaten ülkenin kurucusu yapmış. 1930’da yazdığı Medeni Bilgiler kitabında aynen şöyle söylüyor büyük Atatürk:

"Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir.”

Tanımın içinde etnisite yok, ırkçılık yok. Tertemiz, apaçık, net bir tanımlama.

“Ne mutlu Türk’üm diyene” lafı da bunun üst çatısıdır çünkü öyle diyebilenler, etnisiteyi, kökeni aşabilmiş, aynı ülkenin vatandaşı olabilmiş, aynı ülkenin vatandaşı olmaktan mutluluk duymayı becerebilmiş insanları anlatır. Ve tarihte bir sürü ülkeyi perişan etmiş ayrımcılığı arkalarında bırakabilmiş, bir tanım altında birleşebilmiş insanlara gerçekten “ne mutlu”dur.

Kimse kimseye etnik kökenini inkâr et, ırkını, soyunu sopunu unut demiyor ki… Birleşmekten ve naftalin kokulu sloganlarda kardeşliğinden dem vurulan halkların gerçekten ve çoktan oluşmuş kardeşliğine vurgu yapılıyor. Ama yine de… Mutsuz olan varsa kendisini istediği gibi tanımlasın, ne diyebiliriz ki?

Oturup tartışırız en fazla, olmazsa da olmaz. Zorla olmaz. Kim, nasıl mutlu hissediyorsa öyle olsun. Elbette başkalarını mutsuz etmeden.

Birleşmek, gerçek kardeşliğin tadını çıkartmak varken durmadan bir ayrım peşinde koşmak neye yarar, kime ne faydası vardır dostlar?

Türkiye’de yaşayıp Türk diyememek ne saçma şeydir yahu!

Haluk Bilginer ülkemizin en önemli sanatçılarından biri. Bunun tartışılacak yanı yok. Yıllar önce söylediği söze katılmıyorum ama o sözü söyleme özgürlüğünü önemsiyorum. Ve hoşuma gitmeyen, hatta yukarıda söylediğim gibi, komik bulduğum bir şey söyledi diye de onun Türk tiyatrosunda, Türk sinemasındaki devasa yerini elimin tersiyle itecek, bu değerli insana yönelik linç kampanyasına katılacak kadar nankör de değilim.

Entelektüel düzeyde yürütülebilecek bir tartışmayı mahalle kavgasına çevirmekte üstümüze yok. “Ben sana katılmıyorum” dersin, olur biter. (Hayatında beş tane kitap okumamış insanların sosyal medyada rahmetli İlber Hoca’ya veya Celal Şengör’e ağza alınmayacak şeyler söyleyebildiği devirde fazla nahif kalıyor söylediklerim, onun da farkındayım elbette.)

Lübnanlı ünlü yönetmen (Lübnanca diye bir dil, mesela Lüben diye bir millet olmadığı için Lübnanlı demek zorundayız) Nadine Labaki’nin “Where Do We Go Now” (Şimdi Nereye) isimli filmini izlemediyseniz izlemenizi öneririm. Müslüman ve Hristiyanlardan oluşan bir Lübnan köyünde herkes kardeşçe huzur içinde yaşarken, uzak diyarlarda yaşanan çatışmalardan etkilenen ve bitleri kanlanan köy erkeklerinin arasında da gerilimler ortaya çıkar.

Ta uzaklarda yaşanan Müslüman-Hristiyan gerilimi, barış içinde mis gibi yaşayan köylülere sirayet eder durup dururken ve aralarında hiçbir sorun olmayan komşular, birbirlerine diş bilemeye başlarlar, kendilerine ait olmayan gerilimler yüzünden. Devamını anlatmayayım, izleyenler tadını çıkartsın.

Ama ders güzeldir filmde: “Yahu zaten kardeşçe, barış içinde yaşayıp gidiyoruz, kafasını ipe sapa gelmez şeylere takan fazla asabiler yüzünden ne diye huzurumuzu kaçıralım?”

Atatürk’ümün Türk tanımından da, aslen Çerkez olmama rağmen Türk’üm demekten de mutluyum. O tanım, bana yetiyor:

"Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir.”

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: gazeteyenigun.com.tr
Haber metni ve görseller gazeteyenigun.com.tr sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Eğitim
Yayın: 19 Kasım 2026 05:00 · Kaynak: gazeteyenigun.com.tr
Kaynağı Oku ↗