Dışişleri Bakan Yardımcısı Gümrükçü, TBMM Dışişleri Komisyonunda Mekke Anlaşması’na ilişkin soruları yanıtladı

Paylaş Kaydet En Son Dakika Google'da tercih edilen kaynak Dışişleri Bakan Yardımcısı Gümrükçü, TBMM Dışişleri Komisyonunda Mekke Anlaşması’na ilişkin soruları yanıtladı Politika Haber — Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü, "(Mekke Anlaşması) Yeni üyelerin kabulüne açık bir anlaşma. İttifak ın önümüzdeki dönemde genişlemesi öngörülüyor." dedi.

Gümrükçü, TBMM Dışişleri Komisyonunda, Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi'nin görüşmeleri sırasında milletvekillerinin sorularını yanıtladı.

Gümrükçü, anlaşmanın onaylanmak üzere Meclise gönderilmesine ilişkin, "Türkiye Büyük Millet Meclisinin yeni yasama dönemi için ekim ayı başında açılmasının hemen ardından resmi onay sürecini başlattık ve anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanunu en kısa süre içerisinde Meclisimize gönderdik." dedi.

Bugüne kadar anlaşma kapsamında yapılan görüşmelerin ve atılan adımların istişari nitelikte ve hazırlık amaçlı olduğunu aktaran Gümrükçü, bunların Türkiye bakımından insan kaynağı, hukuki veya mali bir yükümlülük oluşturmadığına dikkati çekti.

Gümrükçü, anlaşma kapsamında genel sekreterin atanması ve ilk genel sekreterin Pakistan'dan olacağı hususunun anlaşmanın 8. maddesinin 6. fıkrasında yer aldığını bildirdi.

10 yıl boyunca hiçbir ülkenin Mekke Anlaşması'ndan çekilemeyecek olması ve anlaşmanın süresizliğine ilişkin madde hakkında konuşan Gümrükçü, "Esasen bu tür anlaşmalar, uluslararası teamül uyarınca genelde süresiz olarak yapılıyor, kaleme alınıyor. Belirli bazı çekilme sürelerine ilişkin de kriterler getiriliyor." dedi.

Gümrükçü, Montrö Anlaşması'nda da sürenin 20 yıl olarak belirlendiğini hatırlatarak bunun uluslararası hukukta örnekleri bulunduğunu belirtti.

Anlaşmaya yeni üyelerin kabulüne ilişkin soruya Gümrükçü, "Yeni üyelerin kabulüne açık bir anlaşma. İttifakın önümüzdeki dönemde genişlemesi öngörülüyor." yanıtını verdi.

Gümrükçü, yeni üyelerin kabulünün üç ülkenin ortak kararıyla olabileceğini belirterek Türkiye açısından da NATO örneğinde olduğu gibi bu konunun TBMM onayına sunulacağını bildirdi.

Bakan Yardımcısı Gümrükçü, sekretaryanın işleyişinin anlaşmanın üç ülke tarafından onaylanmasının ardından taraflar arasında yapılacak danışmalar ve istişarelerle şekilleneceğini anlattı.

Orta Doğu'nun sorunlu dönemlerden geçtiğini söyleyen Gümrükçü, "Orta Doğu Havzası'nın çok önemli bir ülkesi olan Türkiye, bölgedeki her krizden doğrudan veya dolaylı şekilde etkilenmektedir." diye konuştu.

Gümrükçü, buna örnekler vererek "Sorunların çözümü için dışarıdan, genel manada uluslararası toplumun veya belli bazı aktörlerin gelerek bu sorunları bizim için çözmesini beklemek mümkün değil." ifadesini kullandı.

Bunun hiçbir zaman sonuç getirmediğini aktaran Gümrükçü, Türkiye için bu noktada en uygun yolun bölge ülkelerinin bir araya gelerek ortak bir sorumluluk ve sahiplenme üstlenmesi, kendi sorunlarına ortak çözümler bulması olduğunu düşündüğünü belirtti.

"Mekke İttifakı tam anlamıyla da esasında bu bölgesel sahiplenme anlayışının ve bu iradenin ve vizyonun bir ürünüdür diye konuşabiliriz." diyen Gümrükçü, Avrupa'daki NATO varlığını örnek verdi.

Gümrükçü, bölgesel sahiplenme anlayışına dikkati çekerek "Bu çerçevede atacağımız her adımın, bölgedeki istikrara katkı yapacağını ama doğal olarak doğrudan Türkiye'nin istikrarına, güvenliğine ve refahına da olumlu etki edeceğini düşünüyoruz." dedi.

"Bu anlaşma gerçekten kimseye karşı değil." diyen Gümrükçü, bu nedenle anlaşma çerçevesinde veya taraflar arasında ortak ve açık biçimde tanımlanmış bir tehdit bulunmadığını bildirdi.

Gümrükçü, tehdidin tarafların bağımsızlığı, egemenliği, toprak bütünlüğü ve hudutlarının ihlaline yönelik tehditler olarak genel manada tanımlandığını kaydederek "Bunun dışında hiçbir ülkeye veya gruba karşı da bir hedeflemesi veya karşıtlığı bulunmamaktadır. Nitekim İran, bölgesel sahiplenme ilkesine verdiği destek çerçevesinde Mekke Anlaşması'nı olumlu karşılamış ve bu yönde bazı açıklamalarda bulunmuştur.

İsrail ve Hindistan'ın da şu ana kadar anlaşmayla ilgili olumsuz bir açıklaması söz konusu olmamıştır." ifadelerini kullandı.

Levent Gümrükçü, yeni üye kabulünde egemenliğe saygı, güç kullanmama, bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı, iç işlerine karışmama gibi uluslararası hukuk kurallarına uyan ve sorumluluk üstlenebilecek bütün ülkelere kapıların açık olduğu mesajını verdi.

"Mekke Anlaşması'nda yüklendiğimiz yükümlülüklerle NATO içerisinde üstlendiğimiz sorumlulukların birbirini tamamlayıcı olduğunu düşünüyoruz." diyen Gümrükçü, NATO içinde 360 derecelik bir güvenlik anlayışı olduğunu aktardı.

Gümrükçü, anlaşmayı imzaladıktan sonra NATO içerisindeki daimi konseyde bilgilendirmeler yaptıklarını vurgulayarak "Şu ana kadar da NATO'daki müttefiklerimiz tarafından hem bu bilgilendirmemiz hem de Mekke İttifakı'nın ifade ettiği vizyon, sahip olduğu vizyon hep olumlu karşılanmış durumda." diye konuştu.

Ankara'nın barış diplomasisine bağlılığının devam ettiğinin altını çizen Gümrükçü, Türkiye'nin çeşitli çatışmalardaki arabuluculuk rolüne dikkati çekerek ittifak üyelerinin dün İran'daki temaslarının, sorunların barışçıl yollardan çözümü için gösterilen çabanın örneği olduğunu belirtti.

Anlaşmanın sağlayacağı yararlar konusunda 3 ülke arasında savunma sanayisi işbirliğinin daha da derinleştirilmesini örnek veren Gümrükçü, tüm dünyada savunma yeteneklerinin daha da güçlendirilmesi yönünde bir arayış söz konusu olduğunu hatırlattı.

Gümrükçü, "Mekke Anlaşması çerçevesinde ortaya koyduğumuz savunma sanayisi işbirliği noktasında Türkiye'nin özellikle son 15-20 yılda savunma sanayisi alanında geldiği düzeyin çok yararlı olacağını ve bu ülkelerin de savunma yeteneklerini geliştirmesi konusunda ağırlıklı bir rol oynayacağını düşünüyoruz." ifadelerine yer verdi.

Anlaşmanın 5. maddesinin terörle mücadeleyi kapsadığını dile getiren Gümrükçü, bunun yeni bir hüküm olmadığını, BM kararları ve uluslararası platformlarda terörizmle mücadele konusundaki maddelerle benzerlik gösterdiğini bildirdi.

Gümrükçü, maddelerde saldırgan bir amaç gözetilmediğini vurgulayarak meşru müdafaa kavramının önemine atıfta bulundu. Kolektif savunmanın devreye girmesi için taraflardan birinin talepte bulunması gerektiğini belirten Gümrükçü, yapılacak objektif bir değerlendirmenin ardından sağlanacak desteğin kapsam ve niteliğine karar verileceğini anlattı.

Tarafların uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunacaklarına ilişkin maddeye dikkati çeken Gümrükçü, "İstişareler esasında bölgemizdeki tehdit durumunu ve bize yönelebilecek olan her türlü tehlikeyi de ortak bir şekilde ele almamıza imkan tanıyacaktır." dedi.

Gümrükçü, oydaşma olmadığı takdirde karar alınamayacağının altını çizerek "(Suudi Arabistan) Şu anda Mekke Savunma İttifakı çerçevesinde yapılması öngörülen hiçbir konuşlandırma söz konusu değil." diye konuştu.

Anlaşmanın onaylanması ve yürürlüğe girmesiyle TSK'nin başka ülkelerde konuşlanmasının, Anayasa'nın 92. maddesinde belirtilen hükümler çerçevesinde olduğunu kaydeden Gümrükçü, "Pakistan veya nükleer silahlarla ilgili olarak anlaşmada en ufak bir unsur yok." dedi.

Gümrükçü, Pakistan, Katar, Endonezya ve Türkiye'nin imzaladığı Bedir Mutabakatı'nın Mekke İttifakı ile organik bir ilişkisi olmadığını ancak aynı anlayışın yansıması olduğunu vurguladı.

"(Bedir Mutabakatı) Bölge ülkeleri arasında çeşitli konulardaki işbirliğinin derinleştirilmesi ve bu ülkelerin birlikte ortak çözümler geliştirmelerine yönelik anlayışımızın bir sonucudur." diyen Gümrükçü, Türkiye'nin kendi ihtiyaçlarını karşılamayı önceleyeceğini bildirdi.

Bakan Fidan'ın BAE ziyaretine ilişkin soruyu yanıtlayan Gümrükçü, "Sayın Bakanımızın BAE'ye yönelik ziyareti çok önceden planlanmış bir program içerisindeydi ve orada bulunduğu süre içerisinde değil (İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu, hiçbir İsrailli yetkili ile de bir görüşmesi olmamıştır. Bunu da belki kayıtlara geçmesi açısından açıklık getirmek istedim." yanıtını verdi.