İran Savaşı’nın bedeli

ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaş, yalnızca sahadaki askerî hedefler bakımından değil, küresel ölçekte yarattığı sonuçlar açısından da amaçladıklarının tersine gelişmelere yol açtı. Askerî bakımdan ağır darbeler almasına rağmen İran’ın siyasi sisteminin ayakta kalması, Hürmüz Boğazı üzerinden dünya ekonomisine baskı kurabilmesi ve savaşın ABD ile İsrail’in kendi iç dengelerini sarsması, bu tablonun başlıca göstergeleri.

ASKERÎ ÜSTÜNLÜK, STRATEJİK BAŞARIYA DÖNÜŞMEDİHürmüz Boğazı’ndaki aksama ve Körfez ülkeleri üzerindeki baskı, Tahran’a önemli bir stratejik avantaj sağladı. Hürmüz Boğazı’ndan normal koşullarda günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşınıyordu.

Boğazın zaman zaman fiilen kapanması, bu akışı büyük ölçüde kesintiye uğrattı. Böylece savaş, İran’ın bölgesel etkisini ortadan kaldıramadığı gibi, enerji güvenliği üzerinden küresel ölçekte bir krize dönüştü. ABD’nin savaş için ödediği fatura da hızla büyüyor.

CENTCOM’un Kongre’ye sunduğu rapora göre, Amerikan ordusunun İran savaşına ilişkin harcamaları Ekim ortası itibarıyla 47,1 milyar dolara ulaştı. Bunun yaklaşık 29 milyar doları harcanan mühimmatın, 6,1 milyar doları ise kaybedilen askerî teçhizatın yenilenmesi için gerekiyor.

Üstelik İran saldırılarında zarar gören ABD askerî üslerinin onarım maliyetleri bu hesaba dâhil değil (CBS News, 27 Ekim 2026; Reuters, 27 Ekim 2026).DERİNLEŞEN SİYASİ KRİZABD’deki ara seçimlerde genellikle iktidardaki parti güç kaybeder. Ama 3 Kasım 2026 seçim sonuçları Trump için büyük bir kayıp oldu.

3 Kasım’daki ABD ara seçimlerinde Demokratlar hem Temsilciler Meclisi’nde hem Senato’da çoğunluğu kazandı. İran savaşının yol açtığı yükselen enerji fiyatları ve hayat pahalılığı, Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisinde önemli rol oynadı.

Yeni Kongre ocak ayında göreve başladığında Trump yönetimi üzerindeki denetim ve bütçe baskısı artacak. Trump’ın eli daha önce olduğu kadar serbest olmayacak. İsrail’de 27 Ekim’de yapılan seçimler de Netanyahu hükümetinin siyasi zeminini kaybettiğini ortaya koydu.

Netanyahu bloku da, muhalefet de hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye ulaşamadı. Bu sonuç, Netanyahu’nun iktidarını sürdürmesini zorlaştırırken erken seçim ihtimalini de gündeme getirdi (Brookings, 30 Ekim 2026).Ancak İsrail’deki siyasi çıkmaz, yalnızca hükümet kurma sorunundan ibaret değil.

Seçim sonuçları, İsrail toplumunda askerî güç kullanımına dayalı güvenlik politikalarına desteğin sürdüğü şeklinde yorumlanıyor. Oysa asıl dikkat edilmesi gereken nokta, askerî güç kullanılıp kullanılmayacağından çok, askerî gücün hangi siyasi ve stratejik çizgi doğrultusunda kullanılacağı.

İsrail, bölgesel hedeflerine ulaşamadığı gibi güvenlik sorunlarını da ortadan kaldırabilmiş değil. Bu tablo karşısında Netanyahu’nun saldırgan ve yayılmacı politikaları mı sürdürülecek, yoksa İsrail’in Batı’yla ilişkilerini onarmasını, uluslararası meşruiyetini yeniden kazanmasını ve bölgesel yalnızlığını azaltmasını hedefleyen farklı bir çizgi mi ağırlık kazanacak?

Bu ayrım, hükümetin kim tarafından kurulacağından daha önemli. Netanyahu yeniden hükümet kursa bile eski politikalarını aynı koşullarda sürdürmesi giderek zorlaşıyor. ABD-İSRAİL AYRIŞMASI DERİNLEŞİYORWashington’da İsrail’e verilen desteğin azaltılması, hatta sona erdirilmesi yönündeki eğilim, ABD hâkim sınıfının farklı kanatları arasında giderek güçleniyor.

Başkan Yardımcısı JD Vance’in de bu eğilimin temsilcileri arasında yer alması, bu yaklaşımın Cumhuriyetçi tabanda ve Trump yönetiminin en üst kademesinde de karşılık bulduğunu gösteriyor. Trump’ın seçim günü, 3 Kasım’da, İsrail’e sağlanan yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık askerî yardımı yıl sonunda sona erdireceklerini açıklaması bu açıdan dikkat çekiciydi.

Trump’ın bu açıklaması, İsrail’e koşulsuz desteğin kendisine yüklediği siyasi maliyeti telafi etme çabası olarak yorumlanabilir. Ancak bu çıkış, seçim sonuçlarını değiştirmeye yetmedi. Demokratların Kongre’deki zaferi, İsrail’e askerî yardımın ve İran savaşının daha sıkı denetlenmesi ihtimalini güçlendirdi (Reuters, 3 Kasım 2026; Atlantic Council, 4 Kasım 2026).Bu gelişmelerin arkasında iki ülkenin stratejik öncelikleri arasındaki farklılaşma bulunuyor.

Washington açısından İran savaşı, giderek ağırlaşan ekonomik ve askerî maliyetlerin yanı sıra ABD’nin küresel hareket alanını da etkileyen bir sorun hâline geldi. Tel Aviv ise İran’ı bölgesel bir tehdit olmaktan çıkarmayı temel hedef olarak görmeye devam ediyor.

Bu öncelik farklılığı, iki ülke arasındaki ittifakın geleceğini de tartışmaya açıyor. İsrail’in önündeki temel sorun, yalnızca yeni bir hükümet kurmak değil, ABD’nin koşulsuz desteğinin artık eskisi kadar garanti olmadığı bir ortamda yeni bir stratejik yön belirlemek zorunda kalması.

Sonuç olarak İran savaşı, ABD ve İsrail’in stratejik öncelikleri arasındaki çelişkileri büyüttü. İran’ı çökertmek amacıyla başlatılan savaş hem Washington’un hem de Tel Aviv’in hareket alanını daralttı. İran’ı dize getirmek isteyenler, sonunda kendi ülkelerinde aşamadıkları siyasi krizlerle karşı karşıya kaldı.