Habermetrik
← Ana Sayfa
20 Kasım 2026 14:52
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Fotoğraf büyük ama içi boş

Fotoğraf büyük ama içi boş
Görsel kaynağı: gzt.com
⏱️ 6 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Geçtiğimiz hafta dünya siyaseti, uzun yıllar hafızalardan silinmeyecek tarihi bir görüntüye sahne oldu
  • Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ilk kez üçlü bir zirvede aynı masanın etrafında bir araya geldiler

Geçtiğimiz hafta dünya siyaseti, uzun yıllar hafızalardan silinmeyecek tarihi bir görüntüye sahne oldu. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ilk kez üçlü bir zirvede aynı masanın etrafında bir araya geldiler.

Zirve öncesinde dünyanın dört bir yanındaki başkentlerde ve diplomasi koridorlarında bu üç liderin dünyayı kendi aralarında yeniden paylaşacağına dair büyük bir korku hakimdi. Tıpkı İkinci Dünya Savaşı’nın sonunda Amerika Başkanı Roosevelt, Sovyet lideri Stalin ve İngiltere Başbakanı Churchill’in Kırım’daki Yalta Konferansı’nda oturup ülke sınırlarını kendi aralarında çizdikleri gibi, şimdi de İkinci Yalta'nın yaşanacağı düşünülüyordu.

Zirve bitti, liderler ülkelerine döndü ve masadan kalkan toz duman dağıldığında bu benzetmelerin tamamen abartılı olduğu ortaya çıktı. Ukrayna ve Tayvan bu masada yoktu ama daha da önemlisi, zaten menüde de yer almadılar.

Bu üç lider dünyanın en kanlı krizlerini çözmek, sınırları yeniden çizmek ya da ülkeleri aralarında bölüşmek için değil, sadece dünyaya kendi güçlerini göstermek için bir araya geldiler. Zirvede içerikten çok görüntüler, somut kararlardan çok kameralara verilen pozlar ön plana çıktı.

Tarihte siyasi olarak köşeye sıkışan liderlerin başvurduğu çok eski ve bildik bir kaçış yolu vardır. Kendi ülkesinde işleri yoluna koyamayan, halkın tepkisini çeken, hakkında davalar açılan siyasetçiler, içerideki başarısızlıklarını unutturmak için gözlerini dış politikaya dikerler.

Uluslararası ilişkiler disiplininin kurucularından kabul edilen ünlü düşünür Hans Morgenthau, yıllar önce devlet adamlarının güç ve prestij kazanma hırsının, çoğu zaman ülkelerinin gerçek çıkarlarının bile önüne geçtiğini yazmıştı. Yani liderler bazen ülkeleri için en doğru olanı değil, kendi isimlerini tarihe altın harflerle yazdıracak olanı seçerler.

Donald Trump bugün tam olarak bu psikolojiyle hareket ediyor. Hayatına ve siyasi geçmişine baktığınızda sayısız ticari iflas, ağır suç mahkumiyetleri, iki kez görevden alınma girişimi ve son ara seçimlerde aldığı ağır siyasi yaraları görüyorsunuz.

Amerikan Kongresi’ndeki kilitlenmeler yüzünden kendi ülkesinde adım atacak alanı kalmayan Trump, başkanlığının son iki yılında Nobel Barış Ödülü’nü almak ve tarihe dünyayı kurtaran büyük devlet adamı olarak geçmek için gözünü dış politikaya dikti. Tıpkı 1970’lerde Watergate skandalıyla koltuğunu bırakmak zorunda kalan ama sonraki yıllarda dış politika hamleleriyle kendini bilge lider diye pazarlamaya çalışan eski ABD Başkanı Richard Nixon gibi.

Nixon gibi, Trump da itibarını uluslararası sahnede parlatma peşinde. Birleşmiş Milletler gibi kurumları küçümseyen Trump, dünyayı birkaç güçlü patronun el sıkışmasıyla yönetebileceğine inanıyor. Masanın diğer tarafında ise Xi Jinping ve Vladimir Putin vardı.

İkilinin derdi Trump’ın egosunu tatmin etmek değil, kendi soğukkanlı hesaplarını yürütmek. Nükleer caydırıcılık ve büyük güçlerin rekabeti üzerine yazdığı eserlerle siyaset bilimine yön veren Kenneth Waltz, süper güçler arasındaki anlaşmaların ancak somut güç dengeleri üzerine kurulabileceğini söyler.

Ev sahibi Xi Jinping, salonun tam ortasına oturup sağında Amerikan Başkanı, solunda Rus liderle dünyaya artık küresel siyasetin merkezinin Pekin olduğu mesajını verdi. Üstelik Trump, kendi geleneksel müttefikleri olan Avustralya, Hindistan ve Japonya ile yaptığı toplantının iki katı süreyi Çin ve Rusya liderleriyle geçirdi.

Bu durum Amerika’nın kendi müttefiklerine rakiplerini daha çok önemsediğini göstermesi anlamına geliyordu. Masadaki bir diğer kazançlı isim ise Vladimir Putin oldu. Batılı ülkelerin yıllardır dünyadan dışlamaya ve yaptırımlarla boğmaya çalıştığı Putin, dünyanın en güçlü iki ülkesinin lideriyle aynı kareye girerek küresel bir süper güç olduğunu ve kimsenin kendisini yok sayamayacağını ilan etti.

Üstelik Putin bütün bunları alırken Ukrayna savaşında tek bir adım bile geri atmadı. Bunun yerine Trump’ın iş insanı kimliğine hitap ederek, yaptırımlar altındaki Rus petrol devi Lukoil’in sahalarını ve rafinerilerini Trump’a yakın Amerikalı iş insanlarına ve Körfez sermayesine satmayı teklif etti.

Yani Putin masaya barış değil, Amerikan sermayesine Rusya’nın yeraltı zenginliklerinden pay vermeyi koydu. Yine de Xi Jinping’in, Trump’ı havalimanında bizzat karşılayıp Putin’i karşılamaya gitmemesi, Pekin’in gözünde Rusya’nın Amerika ile eşit seviyede görülmediğinin ince ama sert bir işaretiydi.

Zirvenin sonunda üç lider dört maddelik bir barış bildirisi yayınladı ve Birleşmiş Milletler’de reform yapılacağı, petrol üretiminin artırılacağı, devlet yöneticilerinin dokunulmazlığına saygı duyulacağı ve nükleer risklerin azaltılması için konuşulacağı söylendi. İlk bakışta kulağa hoş gelen bu cümlelerin içi aslında tamamen boş, çünkü Ortadoğu’yu kasıp kavuran İran savaşına ya da yıllardır süren Ukrayna işgaline dair tek bir kelime bile edilmedi.

Nükleer silahlar konusunda liderlerin ağzından çıkan nükleer bir savaşın kazanılamayacağı ve asla yapılmaması gerektiği sözü ise 1985 yılında Amerika ile Sovyetler Birliği’nin kurduğu cümlenin birebir aynısıydı. Trump bir yandan nükleer silahlara harcanan paralardan şikayet ederken diğer yandan kendi cephaneliğini yenilemek için trilyon dolarlık bütçeler ayırıyor, Çin cephaneliğini büyütüyor ve Rusya nükleer gücünden asla vazgeçmiyor.

Ortada ne bir denetim mekanizması var ne de tek bir füzenin azaltılmasına dair somut bir anlaşma. Diğer yandan, masanın üstünde kameralara gülümseyen Amerika ve Çin, masanın altında birbirlerine sert tekmeler atmaya devam ediyor.

Zirveden sadece birkaç gün önce Amerika, Çin’in yapay zeka teknolojisinde kullandığı en gelişmiş Amerikan bilgisayar çiplerine kaçak yollarla ulaşmasını engellemek için yeni yasaklar getirdi. Çin ise dünyanın en kritik sanayi hammaddesi olan nadir toprak elementlerinin Amerika’ya satışını kısmaya devam ediyor.

Önümüzdeki Ocak ayında süresi dolacak olan Amerika-Çin ticaret ateşkesi her an çökebilir. Uluslararası ilişkilerde Saldırgan Realizm akımının en önemli temsilcisi olan John Mearsheimer, büyük devletlerin doğası gereği birbirine asla gerçek anlamda güvenmeyeceğini ve her ülkenin rakibinin zayıflığından faydalanarak kendi gücünü büyütmeye çalışacağını anlatır.

Ayrıca siyaset bilimci Joseph Nye’ın yumuşak güç ve algı yönetimi üzerine kurduğu kuramlar da liderlerin somut anlaşmalardan çok, yarattıkları görüntüyle küresel siyaseti yönlendirmeye çalıştıklarını gösterir. Putin ve Xi Jinping, Trump’ın iltifatlara ve kameralara olan zaafını kullanarak ona istediği sahneyi verdiler.

Trump da uçağına binip ülkesine dönerken dünyayı şekillendiren büyük bir lider olduğuna inandı. Oysa gerçekte ne Ukrayna’da kan durdu ne Ortadoğu’ya huzur geldi ne de nükleer tehdit ortadan kalktı. Yine de dünyanın en yıkıcı silahlarına sahip bu üç liderin birbirleriyle doğrudan çatışmaya girmesi insanlık için tam bir kıyamet olurdu.

Bu yüzden Trump’ın kendi yarattığı hayal dünyasında barış elçisi rolü oynaması ve dünyayı kurtardığına inanarak masadan kalkması, belki de mevcut şartlarda başımıza gelebilecek en az tehlikeli senaryo. Bırakalım dünyayı kurtardığını sansın, yeter ki öfkelenip masayı devirmeye ve elindeki düğmelere basmaya kalkmasın.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: gzt.com
Haber metni ve görseller gzt.com sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Kültür-Sanat
Yayın: 20 Kasım 2026 14:52 · Kaynak: gzt.com
Kaynağı Oku ↗