Hukuka Aykırı Olarak Uygulanan Trafik İdari Yaptırımlarından Doğan Zararların Tazmini

Hukuka aykırı trafik cezası, sürücü belgesine el koyma, aracın trafikten men edilmesi ve araç bağlama işlemleri nedeniyle uğranılan zararların tazmini mümkündür. İptal edilen trafik idari yaptırımı sonrasında maddi ve manevi zararlar için tam yargı davası açılabilir. Kişilerin can ve mal güvenliğinin sağlanması için trafik kurallarına uyulması gerekir. Ülkemizde bu trafik kuralları Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde düzenlenmiştir. Bu yasalara uymayan kişilere idari para cezası verilmesi yanında sürücü belgelerine de geçici olarak el konulmaktadır. Anılan kuralların bir tanesi de alkollü olarak araç kullanma yasağıdır. Alkollü araç kullanma ülkemizdeki trafik kazalarının en önemli sebeplerinden birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle alkollü araç kullanmanın önüne geçmek amacıyla çeşitli önlemler alınmak istenmiştir. Kanun koyucu alkollü araç kullanma eylemi nedeniyle hem idari para cezası hem de sürücü belgesine geçici olarak el koyma şeklinde iki ayrı yaptırım düzenlemiştir. Hukuka aykırı trafik cezası veya araç bağlama gibi yaptırımlardan doğan zararlarınızı idarece tazmin edilmesi adına öncelikle uygulanan trafik idari yaptırımın hukuka aykırı olduğunun mahkeme kararıyla tespit edilmesi gerekir. Yaptırımın hukuka aykırılığı kesinleştikten sonra, uğranılan maddi ve manevi zararların tazmini adına uygulanan yaptırımın niteliğine göre tahsil edilen ve iptal edilen trafik cezası tutarı ile birlikte aracın haksız yere trafikten men edilmesi (bağlanması) sebebiyle ödenen otopark ve çekici ücretleri, aracın bağlı kaldığı süre boyunca ticari olarak işletilememesinden doğan kazanç kaybı, araç kiralama zorunluluğu doğduysa yapılan araç kiralama masrafları ve manevi zararlar uğruna makul bir manevi tazminat talep edilebilir. Hukuka aykırı olarak uygulanan trafik idari yaptırımlarından (idari para cezası, araç trafikten men vb.) doğan zararların tazmini, Anayasa'nın 125. maddesinde düzenlenen "İdarenin Sorumluluğu" ilkesine dayanır. İdarenin hukuka aykırı bir işlemi veya eylemi nedeniyle kişilerin uğradığı zararların giderilmesi gerekmektedir. Doktrinde idarenin tazmin sorumluluğu kamu hizmetlerinden doğan zararların karşılanıp giderilmesini amaçlayan hukuki bir kurum olarak tanımlanmaktadır. İdarenin tazmin sorumluluğundan söz edebilmek için ise ortada bir zararın bulunması ve bunun idareye yüklenebilen bir işlem veya eylemden doğması gerekmektedir. İdari faaliyet zararın gerçek nedenini oluşturmalıdır. Hukuka aykırı olduğu tespit edilen bir idari işlem nedeniyle uğranılan zararın tazmin edilmemesi mülkiyet hakkı kapsamındadır. İdarenin, kendi eylem ve/veya işlemlerinden doğan bir zararın bulunması hâlinde bu zararı tazmin etmesi hukuk devleti ilkesinin gereği olup, mahrum kalınan para nedeniyle kanunî faiz hesabının yapılması ve ortaya çıkan tutarın iade edilen tutarla karşılanmamış olması hâlinde bu miktarın tazminine karar verilmesi gerekmektedir. İşbu sebeple eğer sürücü belgeniz hukuka aykırı bir şekilde elinizden alınmışsa, sürücü belgesinin el konulması işlemin iptali sebebiyle dava açmış ve açmış olduğunuz dava kabul edilerek işlemin iptaline karar verilmişse artık bu durumda sürücü belgenizin elinizden alınmasından kaynaklı olarak uğramış olduğunuz maddi ve manevi zararların tazmini için idare mahkemesinde dava açabilir ve bu zararları talep edebilirsiniz. Bu durumda açacağınız tam yargı davasında sürücü belgenizin alınmasından kaynaklı uğramış olduğunuz zararları (gelir kaybı, ulaşım masrafı vb.) somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması oldukça önemlidir. Anayasa'nın 35. maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır. Somut olayda Mahkeme, geçimini şoförlük yaparak sağlayan başvurucunun sürücü belgesinin alınması sonucunda gelir kaybına uğradığını tespit etmiştir. Buna karşılık zarar iddiaları yönünden bir inceleme yapmaksızın Bölge İdare Mahkemesi, sürücü belgesine el konulmasında idarenin ağır ve bariz bir kusuru bulunmadığından tazminat istenemeyeceğini kaydetmiştir. Başvuruya konu olayın şartları bir bütün olarak ele alındığında sigorta bildirimlerinde ve mahkeme kararında yapılan tespitler ışığında şoför olarak geçimini sağlayan başvurucu açısından mesleğini yapabilmesinin zorunlu ön şartı olan sürücü ehliyetinin ekonomik bir değer ifade ettiği ve mülkiyet hakkı kapsamında olduğu açıktır.