Tahran zirvesinin ardından: İran’sız bölge güvenliği hayâl

Mekke İttifakı üyeleriyle İran tarafı arasında Tahran’da yapılan görüşme, bölgede süren savaşların gölgesinde hızla gündemin ilk sıralarındaki yerini aldı. Yemen-Suudi Arabistan Savaşı’nın sürdüğü, ABD/İsrail’in İran’a yönelik saldırı tehditlerinin arttığı bir dönemde yapılan zirve, arka planı ile tartışılmaya devam ediyor.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızayi toplantıya ev sahipliği yaparken Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de görüşmelere katıldı. Mekke İttifakı adına Türkiye’den MİT Başkanı İbrahim Kalın, Suudi Arabistan’dan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman ve Pakistan’dan Genelkurmay Başkanı Asım Münir Tahran zirvesinde yer aldı.

GÖRÜŞMELER SÜRECEKToplantının ardından yayımlanan kısa basın açıklamasında genel bilgiler dışında şu ayrıntıya yer verildi:“Katılımcılar, bölgede barış ve güvenlik dâhil olmak üzere dört bölge ülkesi arasındaki işbirliğini güçlendirmek amacıyla görüşmeleri sürdürme konusunda anlaştı.”‘DIŞ MÜDAHALE ÖNLENMELİ SONUCUNA VARDIK’Ev sahibi General Muhsin Rızayi’nin zirve sonrasında öne çıkan vurguları şunlar oldu:“Bölgesel işbirlikleri çok daha önce başlamalıydı. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’dan üst düzey yetkililerin ziyareti, ABD tehditlerinin dünya ülkeleri üzerinde büyük bir etkisi olmadığını gösterdi.

İran milletiyle silahlı kuvvetlerin direnişi sayesinde bölgede ve bu görüşmede yeni ve olumlu bir atmosfer şekillendi.“Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan, bölge sorunlarının çözümünün dört ülkenin birlikte hareket etmesinden geçtiğine inanıyor. Batı Asya’da güvenliğin bölge ülkelerinin kendi iradeleriyle sağlanması ve her türlü dış müdahalenin önlenmesi gerektiği sonucuna vardık.

Zirveye katılan İran heyeti.“Ayrıca Siyonist rejimin Lübnan ve Suriye’nin güneyinden, Gazze’den ve Ürdün Nehri’nin batı yakasından çekilmesi ve saldırılarına son vermesi gerektiği vurgulandı.”İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da “İran, bölgede birliği, dayanışmayı, güvenliği ve kalkınmayı güçlendiren her türlü anlaşmayı destekler.” diyerek Tahran’ın anlaşmazlıkları çözmeye ve ortak bölgesel imkânlar aracılığıyla işbirliğini genişletmeye hazır olduğunu vurguladı.‘ÜÇ ÜLKENİN BAĞLANTI NOKTASI İRAN’Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri Kani’nin toplantı sonrasında verdiği mesajlar, temasların stratejik kazanımlarına odaklanıyordu. Kani, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın coğrafi olarak birbirinden uzak olduğunu, bu üç ülkeyi birbirine bağlayabilecek ülkenin İran olduğunu belirterek Tahran’ın bölgesel işbirliğindeki merkezi rolüne dikkat çekti.

İran’ın ABD ve İsrail saldırılarına karşı direnişinin bir kazanım olduğunu vurgulayan Kani, İran halkının fedakârlıklarının meyvesinin bölge ülkelerinin güvenliği birlikte inşa etmeye yönelmesi olduğunu belirtti. Dört ülkenin Tahran’da bir araya gelme iradesini ve görüşmeleri sürdürme kararını, bölgesel güvenlik ve istikrar açısından küçümsenmemesi gereken bir gelişme olarak nitelendirdi.

Kani, zirvenin önemli sonuçlarından birinin İsrail’in bölgesel istikrarsızlığın kaynağı olduğu konusunda ortak anlayışın güçlenmesi olduğunu söyledi. Geçmişte İran’ın bölge için tehdit olarak gösterildiğini ve İsrail’in aklanmaya çalışıldığını belirten Kani, artık bölge ülkelerinin İsrail’in politikalarını huzursuzluğun temel nedeni olarak gördüğünü ifade etti.

BATI ASYA MASAYA YATIRILDIToplantıda somut olarak nelerin konuşulduğu resmî açıklamalara yansımadı. Üst düzey bir Pakistanlı yetkili, görüşmenin odak noktasının bölgesel bir saldırmazlık ağı kurmak olduğunu söyledi. Yetkiliye göre gündemde ayrıca ABD-İran görüşmeleri, Yemen-Suudi Arabistan Savaşı, Hürmüz Boğazı ve ABD’nin deniz ablukası meseleleri de bulunuyordu.

Bir İranlı yetkili ise görüşmelerde Tahran’ın nükleer programının ele alınmadığını, bu konunun masaya gelebilmesi için ABD’nin öncelikle İran’ın koşullarını yerine getirmesi gerektiğini söyledi.