İZTO’dan İzmir’in önümüzdeki 25 yılı için 9 proje 13 öneri

AHMET USMAN / İZMİR

İzmir Ticaret Odası (İZTO), İzmir’in dünya ekonomisindeki değişimi uzaktan izlemesi değil, değişimin yönünü tartışması, fırsatları erken görmesi, risklere erken hazırlanması ve Türkiye’ye örnek olacak modeller geliştirmesi amacıyla hazırladığı çalışmayı kamuoyuna sundu. Çalışmada İZTO’nun 9’u İZTO tarafından hayata geçirilecek, 13’ü diğer kurum ve kuruluşların ortak iradesiyle ilerleyebilecek 22 ana başlıkta projelere yer verildi.

Çalışma, İZTO meclis üyelerinin ve basın mensuplarının katıldığı toplantıda İZTO Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Özgener tarafından sunuldu. Swissotel Büyük Efes İzmir’de gerçekleştirilen toplantıda sermaye, yetenek, teknoloji ve nitelikli insan için rekabetin artık ülkeler kadar kentler arasında da yaşandığını dile getiren Mahmut Özgener, “Dünyanın dengeleri yeniden kurulurken şehirler artık bu değişimin yaşandığı yerler değil; değişimin yönünü etkileyen aktörler.

Böylesi dönemlerde, geçmişi güçlü, dünyaya açık ve öncülük iddiası taşıyan şehirlerin sorumluluğu daha da büyüyor. İzmir tam olarak böyle bir şehir. Çünkü İzmir yalnızca Türkiye’nin üçüncü büyük şehri değil. 4,5 milyon insanın yaşadığı, limanıyla, ticaret kültürüyle, üretim kapasitesiyle ve yaşam biçimiyle yüzyıllardır dünyaya açık bir kent. Bu açıklık coğrafi bir özellik değil, İzmir’in karakteri” dedi.

“Ortak akılla belirlemeye, ortak iradeyle harekete geçmeye ihtiyacımız var”

İzmir’in 2,56 trilyon TL'lik gayrisafi yurt içi hasılasıyla Türkiye ekonomisinin%5,7'sini ürettiğini hatırlatan Özgener, “2025’te 22,5 milyar dolarlık ihracatla, Türkiye’nin ilk üç ihracat merkezinden biri olan İzmir, bu yıl da Ocak-Eylül döneminde 17,6 milyar dolarlık ihracatla yine Türkiye üçüncüsü. 8 bin 500 yıllık bir kentin, dünyaya açık bir limanın, güçlü bir üretim ve ticaret merkezinin geleceği bekleme lüksü yok.

Artık sahip olduğumuz birikimi ortak hedeflere, bu hedefleri de somut sonuçlara dönüştürmek zorundayız. Bunun için öncelikle birbirimizi dinlemeye, farklı görüşlerden yararlanmaya, bilimin ve verinin ışığında doğru kararlar almaya yani ortak akla ihtiyacımız var.

Ama en iyi fikir bile hayata geçmediği sürece anlam ifade etmez. Ortak aklın ortaya koyduğu hedefleri gerçekleştirmek için ortak iradeye ihtiyacımız var” diye konuştu.

Kentin önümüzdeki çeyrek yüzyılı için hazırladıkları projeleri iki ana başlıkta topladıklarını vurgulayan Özgener, “Bunlardan biri İZTO olarak doğrudan sorumluluğunu üstleneceğimiz, takibini yapacağımız ve sonuç üretmek için bizzat çalışacağımız projeler. İkincisi ise bizim yetki alanımızda olmasa da İzmir’in geleceği açısından kritik gördüğümüz; ancak merkezi ve yerel yönetim, üniversiteler, meslek kuruluşları ve iş dünyasının ortak iradesiyle ilerleyebilecek stratejik öncelikler.

Bu projeler üretimden ticarete, eğitimden teknolojiye, limanlardan turizme, çevreden yaşam kalitesine kadar pek çok alanda yapmak istediklerimizi ifade ediyor. Bir kentin geleceğini yalnızca sahip olduğu imkânlar belirlemez.

O imkânları değerlendirme cesareti, değişime hazırlanma yeteneği ve geleceği birlikte kurma kararlılığı belirler. Daha fazla üreten, daha yüksek değer yaratan, dünyayla daha güçlü rekabet eden bir İzmir istiyoruz. Ancak bununla yetinmiyoruz.

Doğasını koruyan, kültürüne sahip çıkan, afetlere hazırlıklı, gençlerine fırsatlar sunan, insanlarının güvenle ve mutlulukla yaşadığı bir İzmir istiyoruz. Bunlar ulaşılmaz hayaller değil. Sahip olduğumuz birikime, insanımıza ve kurumlarımızın gücüne baktığımızda, hepsini gerçekleştirebilecek imkânlara sahip olduğumuzu görüyoruz.

İhtiyacımız olan, bu büyük potansiyeli ortak bir hedefe dönüştürmek. Fikirlerimizi, deneyimlerimizi, kaynaklarımızı ve enerjimizi aynı gelecek için birleştirmek” görüşünü ifade etti.

Kalkınmanın sadece daha fazla üretmek anlamına gelmediğini anlatan Mahmut Özgener, “Kalkınmayı; daha iyi eğitim, daha güçlü kurumlar, daha dirençli bir kent, daha yüksek yaşam kalitesi ve dünyayla daha fazla etkileşim olarak görüyoruz. Sunduğumuz projelerin her biri, bu anlayışın somut karşılığı...

‘İzmir, önümüzdeki çeyrek yüzyılda nasıl bir şehir olacak?’ sorusunun cevabını bugünden vermeye başlamak istiyoruz. Bunu da iki ayrı çalışma alanıyla yaptık. İlki, İZTO olarak bizzat çalışacağımız projeler, ikincisi ise yetki alanımızda olmasa da İzmir’in geleceği açısından kritik gördüğümüz; ancak merkezi ve yerel yönetim, üniversiteler, meslek kuruluşları ve iş dünyasının ortak iradesiyle ilerleyebilecek stratejik öncelikler.

Bunları da Üretimin Geleceği, Liman ve Lojistik Altyapısı, Katma Değerli Turizm ile Yaşam Kalitesi ve Kent Dayanıklılığı olmak üzere dört büyük stratejik alan başlığında topladık. Çünkü 4,5 milyonluk bir metropolde bu alanları birbirinden bağımsız düşünmek mümkün değil” diye konuştu.

İZTO’NUN KURUMSAL PROJELERİ

Tek Adres: Kamu Hizmetleri Ofisi: İzmir Ticaret Odası üyeleri farklı kamu kurumlarındaki işleri için zaman kaybetmeden doğru bilgiye ve doğru yönlendirmeye ulaşabilecekler. Resmi dairelerdeki işlemleri için başvuru evraklarını doğrudan İZTO’ya teslim edebilecekler.

İkiz Dönüşüm Merkezi: Kurulacak merkez enerji verimliliği, karbon yönetimi, dijitalleşme, yapay zekâ ve iklim dostu teknolojilere uyum sağlama konularında KOBİ’lere rehberlik edecek ve ihtiyaç duydukları mali ve teknik desteği sağlayacak.

İZTO Future Lab: Yapay Zekâ Destekli Dijital Test ve Simülasyon Merkezi: Merkez bünyesinde işletmelerin doğal afet ve krizler karşısındaki hazırlık kapasiteleri test edilecek, kurumsal dayanıklılık karneleri hazırlanacak. Dijital Yatırım Simülatörü aracılığıyla yeni yatırımlara ilişkin olası risk ve fırsatlar simüle edilebilecek.

Stratejik ve Ekonomik Araştırmalar Merkezi: Yapay zekâ ve dijital teknolojiler başta olmak üzere dünyadaki mega eğilimler, sektörel analizler, makro ekonomik raporlar, uluslararası jeopolitik gelişmeler, geleceğin sektörleri vb. alanlarda stratejik araştırmalar yapılacak.

Bir Vefa Projesi: İleri Yaş Sağlıklı Yaşam Merkezi: İzmir Ekonomi Üniversitesi’nin Balçova Kampüsü’nün bir bölümünde yüksek kalite standartlarında hizmet verecek bir İleri Yaş Sağlıklı Yaşam Merkezi kurulacak.

İZTO Vakfı Koleji: Kurulacak kolejle ilk ve ortaöğretim düzeyinde, uluslararası standartlarda eğitim verilecek.

Dünya Odalar Kongresi 2031 Adaylığı: TOBB ile koordineli şekilde, 2031 yılında Dünya Odalar Kongresi’ne ev sahipliği yapmak için adaylık başvurusunda bulunulacak.

Levanten Kültür Rotası: İzmir gibi Levanten kültür mirasına ev sahipliği yapan Selanik, Beyrut ve İskenderiye şehirleriyle birlikte bir Levanten Kültür Rotası oluşturmak için birlikte çalışılacak.

Avrupa Tarihi Termal Kentler Kültür Rotası: Başta Agamemnon Kaplıcaları olmak üzere İzmir’deki tarihi kaplıcaların uluslararası alanda daha fazla tanınmasını sağlamak amacıyla Avrupa Konseyi bünyesindeki Avrupa Tarihi Termal Kentler Kültür Rotasına üye olmak için başvuru yapılacak.

İZMİR İÇİN STRATEJİK ÖNCELİKLER

ÜRETİMİN GELECEĞİ

Kuzey-Güney İzmir Alt Bölge Merkezleri Planlama Çalışması: İzmir, kuzeyden güneye doğru uzanan bir aks boyunca büyüyor. Kuzeyde Aliağa-Bergama, güneyde ise, Torbalı-Tire sanayinin giderek yoğunluk kazandığı ilçeler. Ama bu fabrikaların beraberinde getirdiği nüfusu kendi bünyesinde barındırabilecek sosyo-kültürel altyapıya sahip değiller.

İzmir’in artık kent merkezi odaklı düşünme alışkanlığının terk edilmesi lazım. Bunun yerine İzmir’in, kuzey ve güneyinde alt bölge merkezleri olan gerçek bir metropol olarak ele alınması gerekiyor.

Kent İçi Ekonomik Bölgeler Master Plan Çalışması: Kemeraltı, Gıda Çarşısı, Birinci, İkinci, Üçüncü Sanayi, Ayakkabıcılar Sitesi, Dökümcüler Sitesi, Karabağlar’daki mobilya imalatçıları gibi artık kent içinde kalmış olan sanayi bölgeleri için yerinde dönüşüm, ancak bu mümkün değilse taşınma seçeneklerinin ele alınacağı bir planlamaya ihtiyaç var.

ENTEGRE LİMAN VE LOJİSTİK ALTYAPISI

Aliağa Limanları Altyapı Yatırımları: Aliağa Limanları, sadece İzmir için değil Ege Bölgesi ve Türkiye için stratejik öneme sahip. Fakat bu limanların ve arka bölgesinin ciddi altyapı sorunları var. Burada ihtiyaç duyulan altyapı yatırımları ve diğer işlerin merkezi yönetim ve yerel yönetim tarafından bölge ölçeğinde bir bütün olarak ele alınması ve planlanması gerekiyor.

Limanı Olan Bir OSB: Çandarlı Sanayi Üretim Üssü: Çandarlı Limanı’nın dünyanın en büyük 10 limanından biri olması hedefinden vazgeçildi. Çandarlı Limanı’nın deniz üstü rüzgâr santralleri başta olmak üzere katma değeri yüksek sektörlere hizmet edecek şekilde hem liman hem de sanayi bölgesi olarak fonksiyon kazanması lazım.

Kemalpaşa Lojistik Merkezi: Yapımı süren Kemalpaşa Lojistik Merkezi’nde 1,3 milyon m2 büyüklüğündeki ilk etap hizmete aldıktan sonra, 1,7 milyon m2 büyüklüğündeki ikinci etap çalışmalarına vakit kaybetmeden başlanacak.

KATMA DEĞERLİ TURİZM

Alternatif Turizm Türlerinin Güçlendirilmesi: İzmir’in büyük potansiyele sahip olduğu agro-turizm, eko-turizm, gastronomi turizmi, inanç turizmi ve sağlık turizmi başta olmak üzere katma değeri daha yüksek alternatif turizm türlerinin harekete geçirmek için tanıtım çalışmaları artırılmalı.

Çeşme Turizm Projesi: İzmir’de turizmin 12 aya yayılmasına katkı sunacak Çeşme Turizm Projesi’nin güncel koşullar ve ihtiyaçlar doğrultusunda yeniden ele alınması ve hayata geçirilmesi gerekiyor.

İnciraltı Sağlık Turizmi Projesi: İnciraltı’nın uzun yıllardır devam eden planlama sorunlarının çözülmesi durumunda, bu bölgenin Türkiye’nin önde gelen sağlık turizmi destinasyonlarından biri olması sağlanabilir.

Yeni Stadyum ile Kongre ve Sergi Sarayı: Atatürk Stadyumu’nun bulunduğu alan hem uluslararası müsabakalara ev sahipliği yapabilecek standartlarda modern bir stadyuma, hem de büyük bir Kongre ve Sergi Sarayı ile Spor Müzesi’ne dönüştürülebilir.

YAŞANABİLİR VE DİRENÇLİ BİR ŞEHİR

Atık Yönetimi: İzmir’in bilimsel ölçütlerle belirlenecek uygun bölgelerde modern atık yönetim tesislerine ihtiyacı var. Bu tesisler atığı ayrıştıran, geri kazanan, dönüştüren, yeniden ekonomik değere çeviren çevre dostu ve çağdaş bir sistemin parçası olmalı.

Ulaşım: Trafik sorununun çözümü için sisteminin bütününü gören bir yaklaşıma ihtiyaç var. Ancak kısa vadede İkinci Çevre Yolu ve Körfez Geçiş Projesi, Halkapınar-Otogar Metrosu, Karabağlar Metrosu, Havaalanına ulaşım için alternatif güzergâh gibi yatırımlar devreye alınmalı.

Su Güvenliği: Su güvenliği İzmir’in ana gündem maddelerinden biri olmalı. Bu kapsamda, tarımsal üretim başta olmak üzere suyun verimli kullanımını sağlayan teknolojiler yaygınlaştırılmalı, içme suyu şebekelerindeki kayıp-kaçak oranları azaltılmalı, denizden su artıma konusu da değerlendirilmeli.