Harşit Zaferi’nin Tarihî Önemi Akademik Çalışmada Ele Alındı; “Çanakkale Kadar, Sakarya Kadar Önemli”

Gümüşhane Üniversitesinde düzenlenen “Doğu Cephesi Direnişi: Harşit Savunması” panelinde, Rus işgaline karşı yürütülen savunmanın tarihî, askerî ve t...

Gümüşhane Üniversitesinde düzenlenen “Doğu Cephesi Direnişi: Harşit Savunması” panelinde, Rus işgaline karşı yürütülen savunmanın tarihî, askerî ve toplumsal boyutları ele alındı. Rektör Prof. Dr. Oktay Yıldız, yaklaşık iki yıl boyunca Rus kuvvetlerinin ilerleyişini durduran Harşit Savunması’nın Türk tarihindeki önemine dikkat çekerek, “Harşit Zaferi, Çanakkale Zaferi kadar önemlidir” dedi.

Gümüşhane Üniversitesinde düzenlenen “Doğu Cephesi Direnişi: Harşit Savunması” başlıklı panelde, Birinci Dünya Savaşı’nın Doğu Cephesi’nde yaşanan gelişmeler, Rus işgaline karşı verilen mücadele ve Harşit Savunması’nın tarihî önemi masaya yatırıldı.

Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen panelin moderatörlüğünü üniversitenin öğretim üyelerinden Doç. Dr. İlhan Gök üstlendi. Panele Gümüşhane Üniversitesinden Doç. Dr. Recep Çelik, Düzce Üniversitesinden Doç.

Dr. Fatih Özçelik ve Giresun Yağlıdere Millî Eğitim Bakanlığı Şube Müdürü Adnan Yazıcı konuşmacı olarak katıldı.

Panelin açılışında konuşan Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız, Harşit Savunması’nın yalnızca bölge tarihi açısından değil, Türkiye’nin yakın tarihi ve Millî Mücadele süreci bakımından da önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.

Harşit Savunması’nın toplumda yeterince bilinmediğine işaret eden Yıldız, Çanakkale Zaferi ve Sakarya Meydan Muharebesi gibi Türk tarihinin önemli dönüm noktaları arasında Harşit Savunması’nın da hak ettiği yeri alması gerektiğini belirtti.

Yıldız, “Çanakkale Türk tarihinde Millî Mücadele öncesinde ne kadar mühim ve ehemmiyetli ise Harşit Zaferi de o kadar önemlidir. Harşit Savunma Hattı, yaklaşık iki yıl boyunca Rus kuvvetlerinin ilerleyişini durduran önemli bir direniş hattı olmuştur.

Eğer Harşit Zaferi olmasaydı, Rusların payitahta ulaşması durumunda bugün Millî Mücadele'nin başlangıç noktası olarak bildiğimiz Samsun dahi işgal altında olabilirdi” ifadelerini kullandı.

4 bine yakın tarihî belge üniversiteye kazandırıldı

Göreve başladığı günden itibaren Harşit Zaferi’nin tarihî öneminin ortaya çıkarılmasını öncelikli hedeflerinden biri olarak belirlediğini kaydeden Rektör Yıldız, üniversite bünyesinde bu amaçla yürütülen çalışmaları anlattı.

Bu kapsamda akademisyenlerin katılımıyla Harşit Zaferi Araştırma Grubu oluşturulduğunu belirten Yıldız, Devlet Arşivleri ile yapılan çalışmalar sonucunda Harşit Savunması’nı, bölgedeki savaşları ve savunma hatlarını konu alan 4 bine yakın tarihî belgenin üniversiteye kazandırıldığını açıkladı.

Belgelerin akademisyenler tarafından incelendiğini, tercüme ve transkripsiyon çalışmalarının devam ettiğini aktaran Yıldız, savunma hattında yaşananların tarihî belgeler ışığında ayrıntılı biçimde ortaya konulmasının hedeflendiğini söyledi.

Çalışmaların arşiv belgeleriyle sınırlı olmadığını da vurgulayan Yıldız, TÜBİTAK ve Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) destekleriyle Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak Harşit hattındaki mevzilerin ve savaş güzergâhlarının kayıt altına alınmasına yönelik çalışmaların başlatıldığını ifade etti.

Bölgedeki köylerde sözlü tarih araştırmaları da yürütüleceğini belirten Yıldız, geçmişte yaşananların tanıklıklar ve yerel anlatılarla kayıt altına alınacağını, elde edilen bilgilerin ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerinin de okuyabileceği bir tarihî anlatıya dönüştürüleceğini kaydetti.

Çanakkale Savaşları üzerine yapılan bilimsel çalışmaları örnek gösteren Yıldız, bölgede hâlen görülebilen savunma mevzilerinin önemli bir tarihî miras olduğunu dile getirdi. Bu mirasın bilimsel yöntemlerle belgelenerek gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini belirten Yıldız, “50 yıl sonra sizlerin çocukları bu bölgeyle ilgili, Harşit Zaferi ile ilgili çok şeyler anlatacaklar” dedi.

Öğrencilere de önemli sorumluluklar düştüğünü ifade eden Yıldız, “Sizlerden her birinizin okuldan mezun olduktan sonra bir Çanakkale Zaferi bilgisine sahip olmuş gibi Harşit Zaferi bilgisine sahip olmanızı ve Harşit Zaferi elçisi olmanızı arzu ediyorum” diye konuştu.

Osmanlı’nın savaşa giriş süreci anlatıldı

Panelin ilk konuşmacısı Doç. Dr. Recep Çelik, Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyıldaki siyasi ve askerî gelişmelerini, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin devlet yönetimindeki etkisini ve Osmanlı’nın Birinci Dünya Savaşı’na giriş sürecini değerlendirdi.

Dönemin uluslararası siyasi dengeleri içerisinde Osmanlı Devleti’nin konumuna değinen Çelik, savaşın ortaya çıkmasında etkili olan siyasi, askerî ve ekonomik gelişmeler hakkında bilgi verdi.

Düzce Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Fatih Özçelik ise Osmanlı Devleti’nin Kafkas Cephesi’ndeki mücadelesi ve Harşit Savunması üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Harşit Savunması’na ilişkin farkındalığının çocukluk yıllarında aile büyüklerinden dinlediği hatıralarla oluştuğunu belirten Özçelik, tarihî tanıklıkların ve sözlü anlatıların arşiv belgeleriyle birlikte değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti.

Harşit Savunması’nın Rusya ile uzun yıllara yayılan mücadelelerin son önemli aşamalarından biri olduğunu ifade eden Özçelik, yerel halkın hafızasında yaşayan anlatıların bilimsel tarih araştırmalarıyla desteklenmesi gerektiğini söyledi.

Üniversitenin Harşit Savunması üzerine yürüttüğü arşiv, belgeleme ve araştırma çalışmalarını değerli bulduğunu belirten Özçelik, Harşit Savunması’nın Millî Eğitim müfredatındaki tarih kitaplarında müstakil bir konu olarak yer alması gerektiğini dile getirdi.

İşgal yılları ve Harşit hattındaki mücadele anlatıldı

Panelin son konuşmacısı Adnan Yazıcı, yüksek lisans tezi kapsamında yürüttüğü ve kitaplaştırdığı arşiv araştırmalarından hareketle Trabzon ve Gümüşhane çevresindeki işgal sürecini, askerî gelişmeleri ve Harşit Savunması’nın oluşumunu tarihî belgeler ışığında anlattı.

Trabzon Valisi Cemal Azmi Bey’in, Rus ilerleyişi karşısında devlet evrakı ve resmî malzemelerin düşman eline geçmesini önlemek amacıyla Trabzon’un tahliyesine karar verdiğini belirten Yazıcı, Nisan 1916 ile Şubat 1918 tarihleri arasında Trabzon vilayetinin Ordu’dan yönetildiğini ve bu süreçte bölge halkı için zorlu muhacerat yıllarının başladığını aktardı.

Bölgedeki askerî harekâtın Vehip Paşa, Fevzi Paşa ve diğer komutanların sevk ve idaresinde yürütüldüğünü ifade eden Yazıcı, Harşit Çayı’nın kuzeyinde oluşturulan savunma hattının stratejik önemine değindi. Türk birliklerinin Rus kuvvetlerinin cephe gerisine sarkmasını önlemek amacıyla savunma hattını kademeli olarak koruduğunu ve gerektiğinde kontrollü geri çekilme stratejisi uyguladığını anlattı.

Rus kuvvetlerinin 19 Temmuz 1916’da Zigana üzerinden ilerleyerek Ardasa ve Gümüşhane’yi işgal ettiğini belirten Yazıcı, işgal sonrasında kentte yayımlanan bildiriler, Rus yönetiminin uygulamaları ve askerî hareketlilik hakkında bilgi verdi.

Rus kuvvetlerinin Gümüşhane merkezde Daltaban bölgesinde karargâh kurduğunu ve şehrin çeşitli noktalarına Rus bayrakları astığını aktaran Yazıcı, işgalin bölge halkı üzerindeki etkilerini de tarihî belgeler üzerinden değerlendirdi.

Rus kuvvetlerinin Erikbeli ve Ardasa güzergâhlarından ilerleyerek Kürtün ve Araköy’ü işgal ettiğini, ardından Harşit Çayı’nın batısındaki Kabaktepe bölgesine geçtiğini kaydeden Yazıcı, Harşit (Doğankent) çevresine yönelik ilk Rus atışının 2 Eylül 1916’da gerçekleştirildiğini söyledi.

Savunma hattının yeniden yapılandırılan 1. ve 2. Kafkas Kolorduları arasında paylaştırılmasıyla bölgedeki askerî mücadelenin yeni bir aşamaya geçtiğini belirten Yazıcı, Harşit hattında yaşanan gelişmeleri tarihî belgeler üzerinden aktardı.

Panel, katılımcıların değerlendirmeleri, konuşmacıların soruları yanıtlaması ve panelistlere plaket takdim edilmesinin ardından sona erdi.

02 Kas 2026 - 22:59 - Kültür & Sanat Yazdır

Son bir ayda gumuskoza.com.tr sitesinde 619.977 gerçekleşti.