Diploma enflasyonunda eriyen hayaller

Bir zamanlar iyi bir üniversiteden mezun olmak, geleceğe açılan en önemli kapılardan biriydi. Bugün ise elinde diplomasıyla iş arayan, yıllarını eğitime vermiş ama karşılığında beklediği hayatı bulamamış bir gençlik var.

Sorun artık yalnızca iş bulamamak değil; emeğin, bilginin ve eğitimin değerinin giderek azalması. Bir zamanlar çocuklara sorulurdu: “Büyüyünce ne olacaksın?”Doktor, öğretmen, mühendis, avukat… Her mesleğin arkasında büyük hayaller vardı.

Aileler çocuklarının iyi bir eğitim alması için imkânlarını zorlardı. Kimi evini geçindirmek için çalışırken çocuğunun okul masraflarını karşıladı, kimi yıllarca biriktirdiği parayı üniversite hayaline yatırdı. Çünkü inanılan bir şey vardı: Oku, kendini geliştir, meslek sahibi ol ve hayatını kur.

Peki, bugün bu denklem hâlâ geçerli mi? Diploma Var, İş Yok; İş Var, Geçim YokÜniversite kapısından içeri giren gençlerin önemli bir bölümü, mezuniyet gününü hayatlarının dönüm noktası olarak görüyor. Kep atılıyor, fotoğraflar çekiliyor, aileler gururla diplomaya bakıyor.

Ancak o kutlamanın ardından başka bir süreç başlıyor: iş arama maratonu. Gönderilen onlarca özgeçmiş, beklenen telefonlar, sonuçlanmayan mülakatlar…Bazen yıllarca eğitim alınan meslekte iş bulunamıyor. Bazen bulunan iş, alınan eğitimin çok uzağında kalıyor.

Üniversite mezunu bir genç, geçimini sağlamak için bölümünden bağımsız işlerde çalışmak zorunda kalabiliyor. Üstelik mesele yalnızca istihdam da değil. İş bulan gençlerin karşısında da düşük ücretler, yüksek kiralar, ulaşım giderleri ve temel yaşam masrafları duruyor.

Diploma, artık tek başına ekonomik güvence sağlamıyor. Herkes Üniversiteli, Peki Herkes Mutlu mu? Üniversite eğitiminin yaygınlaşması elbette önemli. Daha fazla insanın yükseköğrenime ulaşması, toplumun gelişimi açısından değerli.

Ancak üniversite sayısının, bölüm kontenjanlarının ve mezun sayısının artması tek başına başarı anlamına gelmiyor. Asıl soru şu: Mezun ettiğimiz gençlere nasıl bir gelecek sunuyoruz? Bir ülkede gençler diplomalarını aldıktan sonra mesleklerini yapabilecekleri alan bulamıyorsa eğitim ile istihdam arasındaki bağın yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.

Elbette her üniversite mezununa mezun olduğu gün iş garantisi verilemez. Ancak yıllarını eğitimine ayıran bir gencin, kendi alanında çalışabilmek için sürekli yeni sertifikalar almak, yeniden sınava girmek veya farklı kapıları aşındırmak zorunda kalması da üzerinde düşünülmesi gereken bir tablo.

Bugün diploma sayısından çok, diplomanın ne ifade ettiği konuşulmalı. Ailelerin Fedakârlığı, Gençlerin BekleyişiBu meselenin bir de aile boyutu var. Çocuğunu üniversitede okutabilmek için yıllarca fedakârlık yapan anne babalar, mezuniyet sonrasında onun hâlâ iş aradığını gördüğünde ne hissediyor?

Bir yanda çocuğunun başarısıyla gurur duyan aileler, diğer yanda onun geleceği için endişelenen aynı insanlar…Gençler ise yalnızca işsiz kalmaktan değil, ailelerinin emeklerinin karşılığını verememekten de kaygı duyabiliyor. Kendi ayakları üzerinde durmak, ev kurmak, ekonomik bağımsızlığını kazanmak isteyen bir nesil, bunları gerçekleştirmek için sürekli ertelenen bir tarihle karşılaşıyor.

Hayaller küçülüyor, beklentiler değişiyor. Bir zamanlar kendi işini kurmayı düşünen genç, bugün düzenli bir maaşla ay sonunu getirebilmenin hesabını yapıyor. Çözüm Daha Fazla Diploma Değil, Daha Güçlü Bir GelecekEğitimin değerini korumak için üniversiteler ile iş dünyası arasındaki bağın güçlendirilmesi gerekiyor.

Bölüm kontenjanları, ülkenin ihtiyaç duyduğu meslekler ve geleceğin istihdam alanları birlikte değerlendirilmeli. Gençlere yalnızca diploma değil, uygulamalı beceri, mesleki deneyim ve gerçekçi kariyer imkânları da sunulmalı.

Meslek liseleri ve teknik eğitim yeniden hak ettiği değeri görmeli. Üniversite okumak tek başarılı gelecek seçeneği gibi sunulmamalı. Çünkü bir ülkenin doktorlara ve mühendislere ihtiyacı olduğu kadar nitelikli ustalara, teknisyenlere, üreticilere ve zanaatkârlara da ihtiyacı var.

Gençleri sürekli daha fazla belge almaya yönlendirmek yerine, sahip oldukları bilgiyle hayat kurabilecekleri bir düzen oluşturulmalı. Çünkü bir diploma, duvarda asılı duran bir kâğıttan çok daha fazlası olmalı. O diplomada bir annenin fedakârlığı, bir babanın alın teri, bir gencin uykusuz geceleri ve yıllarca kurduğu hayaller var.

Bugün asıl mesele, gençlerin kaç diploma aldığı değil; o diplomalarla nasıl bir hayat kurabildiğidir. Bir nesle sürekli “Okuyun, çalışın ve başarın.” dedik. Onlar da okudu, çalıştı, mezun oldu. Şimdi sıra, bu emeğin karşılığını alabilecekleri bir gelecek sunmakta.

Çünkü diploma enflasyonunda yalnızca diplomaların değeri düşmüyor; karşılığı bulunamayan her emekle birlikte gençlerin hayalleri de eriyor.