Ankara'da 65 yıllık Coppélia mirası! Baba ve oğul aynı rolde

Ankara Devlet Opera ve Balesi (ADOB), klasik bale repertuvarının önemli eserlerinden Coppélia'yı 7 Kasım 2026 Cumartesi akşamı Opera Sahnesi'nde yeniden sanatseverlerle buluşturdu. Ancak bu prömiyer, yalnızca 12 yıl aradan sonra gerçekleşen bir repertuvar dönüşü değil, Ankara'nın 65 yıllık bale geçmişinin de yeni halkası oldu.

Eserin başkentteki ilk temsili 28 Ocak 1961'de yapılırken 5 Mart 1992 ve 15 Mart 2014 tarihlerinde yeni sahnelemeler gerçekleştirildi. Arşiv kayıtları, Coppélia'nın Ankara'da dört ayrı dönemde izleyici karşısına çıktığını ortaya koyuyor.2026 prodüksiyonunun dikkat çeken yönlerinden biri ise geçmişle kurduğu sanatçı bağı.

1961'de eserin oyuncak ustası Dr. Coppelius karakterini canlandıran Nurtekin Odabaşı'nın oğlu Hakan Odabaşı, 2014'te aynı rolü üstlendi. Hakan Odabaşı, 2026 yapımında da Coppelius'u dönüşümlü canlandıran sanatçılar arasında bulunuyor.

Böylece aynı karakter, Ankara'nın bale tarihinde iki kuşak sanatçının ortak sahne mirasına dönüştü.28 OCAK 1961: ANKARA BALESİNDE TARİHÎ BİR GECECoppélia'nın Ankara'daki ilk sahnelenişi, Türkiye'de profesyonel bale sanatının kurumsallaşma sürecinde önemli bir yere sahip. Devlet Balesinin üç perdelik ilk büyük yapımlarından olan eser, 28 Ocak 1961 tarihinde Ankara'daki Büyük Tiyatro'da seyirciyle buluştu.

Kültür ve Turizm Bakanlığının Türk bale tarihine ilişkin yayınında, Dame Ninette de Valois'nın 1960-1961 sezonunda yardımcısı Ailene Phillips'i Türkiye'ye gönderdiği ve Coppélia'nın üç perde olarak sahneye konulduğu belirtiliyor. Türk balesinin kurucularından Ninette de Valois'nın yeniden düzenlediği koreografik yapı temel alınarak hazırlanan eserde Swanilda'yı Binay Okurer, Franz'ı Ferit Akın, Dr.

Coppelius'u ise Nurtekin Odabaşı canlandırdı. Orkestrayı Türk müziğinin önemli besteci ve orkestra şeflerinden Ulvi Cemal Erkin yönetti. Dekor ve kostüm tasarımında Ulrich Damrau'nun imzası bulunuyordu.1961 TARİHLİ DERGİ ARŞİVİNDE COPPÉLIA'NIN İZLERİCoppélia'nın ilk Ankara temsilinin izleri, dönemin basınında da korunuyor.

6 Şubat 1961 tarihli Akis dergisinin 31. sayfasında, 28 Ocak akşamı gerçekleşen temsile ilişkin ayrıntılı bir değerlendirme yayımlandı. Dergide Binay Okurer'in Swanilda rolündeki dans tekniği ve sahne başarısı, Ferit Akın'ın Franz karakterindeki performansı ve Nurtekin Odabaşı'nın Coppelius yorumuna dikkat çekildi.

Yazıda orkestrayı yöneten Ulvi Cemal Erkin'in katkısı ve Ulrich Damrau'nun dekorları da ele alındı. Bu kayıt, 1961'deki temsilin yalnızca tarihini değil, sahneye çıkan sanatçıları ve yapımın sanatsal kadrosunu da belgeliyor.

Dönemin başka gazetelerinde yayımlanan eleştiriler de genç Türk bale topluluğunun performansını değerlendirdi. Bu eleştiriler, Coppélia'nın henüz gelişmekte olan profesyonel bale topluluğu açısından nasıl bir dönüm noktası olarak görüldüğünü ortaya koyuyor.1992'DE COPPÉLIA YENİDEN ANKARA SAHNESİNE DÖNDÜCoppélia'nın Ankara'daki geçmişi 1961 ile 2014 arasındaki uzun bir sessizlikten ibaret değil.

Bale araştırmacısı Necla Çıkıgil'in 4 Şubat 2015 tarihli incelemesi, eserin 5 Mart 1992 tarihinde Ankara Devlet Opera ve Balesi tarafından yeniden sahnelendiğini gösteriyor.1991-1992 sanat sezonundaki bu yapımı Suna Eden Şenel sahneye koydu. Lev Ivanov ve Enrico Cecchetti koreografisinden yararlanılan yapımın dekor ve kostüm tasarımı Savaş Camgöz tarafından hazırlandı.

Orkestrayı Rauf Abdullayev yönetti. Swanilda karakterini Zeynep Sunal, İpek İpin ve Arzu Dirin; Franz karakterini Armağan Davran, Yener Turan ve Özden Aktürk dönüşümlü canlandırdı. Coppelius rolünde ise İhsan Bengier ve Üstün Öztürk sahne aldı.1992 prodüksiyonu, Ankara'nın klasik bale repertuvarını farklı kuşaklardan sanatçılarla sürdürmesi bakımından önem taşıyor.

Bu kayıt sayesinde Coppélia'nın başkentteki sahne geçmişine ilişkin kronoloji 1961, 1992, 2014 ve 2026 olarak genişliyor.15 MART 2014: MACAR KOREOGRAFİNİN ANKARA'YA DÖNÜŞÜAnkara Devlet Opera ve Balesi, Coppélia'yı 15 Mart 2014 tarihinde bir kez daha repertuvarına aldı. Bu kez yapımın başında Macar bale sanatçısı ve koreograf Gyula Harangozó bulunuyordu.2014 prodüksiyonunda eserin güldürü unsurlarının öne çıkarıldığı yeni bir sahne yorumu benimsendi.

Geleneksel Coppélia anlatısındaki bazı dans bölümleri değiştirilirken kasabadaki şenliğin merkezine dans yarışması yerleştirildi. Yapımın dekor tasarımı Talat Ayhan, kostüm tasarımı Gazal Erten ve ışık tasarımı Fuat Gök tarafından hazırlandı.

Orkestra şefleri arasında Bujor Hoinic ve Alessandro Cedrone yer aldı.2014 tarihli sahneleme, 2014-2015 sanat sezonunda da izleyiciyle buluştu. Böylece Coppélia, yeni bir koreografik yorum ve değişen sanatçı kadrosuyla Ankara'nın bale repertuvarındaki yerini korudu.

BABA VE OĞUL AYNI KARAKTERDE BULUŞTUCoppélia'nın Ankara tarihindeki en dikkat çekici ayrıntılardan biri, Nurtekin Odabaşı ile oğlu Hakan Odabaşı'nın aynı karakteri farklı kuşaklarda canlandırması.28 Ocak 1961'de gerçekleşen ilk temsilde Dr. Coppelius rolünü Nurtekin Odabaşı üstlenmişti.

Eserin 2014 yılındaki yeniden sahnelenişinde ise aynı karaktere Hakan Odabaşı hayat verdi. Necla Çıkıgil'in 2015 tarihli eleştirisinde bu baba-oğul ilişkisi özellikle vurgulanıyor. Çıkıgil, 1961'deki Coppelius yorumunun daha ciddi ve ağırbaşlı, 2014'teki Hakan Odabaşı yorumunun ise güldürü yönü daha belirgin bir karakter olduğunu aktarıyor.2026 prodüksiyonunun açıklanan oyuncu listesinde Hakan Odabaşı'nın yeniden Coppelius rolünde bulunması, eserin Ankara'daki geçmişiyle kurduğu bağı güçlendiriyor.

Bu durum, aynı bale eserinin yalnızca repertuvarda değil, sanatçı ailelerinin mesleki geçmişinde de nasıl yaşayabildiğini gösteren somut bir örnek oluşturuyor.