AYM’nin 128. madde kararı ne anlama geliyor?
- Anayasa Mahkemesi, devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasının yasal dayanağını oluşturan düzenlemeyi iptal etti
- Kararda, insan onurunun korunmasına ve bireyleri fuhşa yönelten koşullarla mücadele edilmesine vurgu yapıldı
Anayasa Mahkemesi, devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasının yasal dayanağını oluşturan düzenlemeyi iptal etti. Kararda, insan onurunun korunmasına ve bireyleri fuhşa yönelten koşullarla mücadele edilmesine vurgu yapıldı.
Anayasa Mahkemesi (AYM), 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128’inci maddesinin birinci fıkrasını Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. 16 Temmuz 2026’da oybirliğiyle alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
Mahkeme, fıkranın ilk cümlesinin Anayasa’nın 5 ve 17’nci maddeleriyle bağdaşmadığına hükmetti. İlk cümlenin iptali nedeniyle uygulanma olanağı kalmayan ikinci cümle de iptal kapsamına alındı. BAKANLIKLARA DÜZENLEME YETKİSİ VEREN HÜKÜM KALDIRILDIİptal edilen düzenleme, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığının ortaklaşa çıkaracağı yönetmelikle “umumi kadınlar ve evlerin” tabi olacağı kuralları ve zührevi hastalıkların yayılmasını önleyecek tedbirleri belirlemesini öngörüyordu.
Fıkranın ikinci cümlesinde ise bu yerlerin ve ilgili kavramların yönetmelikte tanımlanacağı belirtiliyordu. AYM, gerekçesinde söz konusu hükmün, Türkiye’de devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılabilmesine imkân tanıyan tek yasal dayanak olduğuna dikkat çekti.
SÜREÇ, KAPATMA VE MÜHÜRLEME DAVALARIYLA BAŞLADIİptal incelemesinin temelini, konut ve iş yerlerinin belirli sürelerle kapatılarak mühürlenmesine ilişkin işlemlere karşı açılan davalar oluşturdu. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3’üncü İdari Dava Dairesi, Mardin 3’üncü İdare Mahkemesi ve Danıştay Dördüncü Dairesi, uyuşmazlıklarda uygulanacak hükmün Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM’ye başvurdu.
Mahkeme, üç başvuruyu birleştirerek değerlendirdi. KAMU SAĞLIĞI AMACI, İNSAN ONURU AÇISINDAN YETERLİ BULUNMADIKararda, fuhşun kamu güvenliği ve sağlığını korumak amacıyla yasal kurallara bağlanmasının, bu faaliyeti insan onuruyla bağdaşır hâle getirmeyeceği belirtildi.
Birleşmiş Milletlerin insan ticareti ve fuhuş yoluyla sömürüye ilişkin sözleşmesinin başlangıç bölümüne de atıf yapan Mahkeme, değerlendirmesini insan onurunun korunması çerçevesinde yaptı. AYM’ye göre kişinin çaresizliğinden veya ekonomik güçlüklerinden yararlanılarak bedeninin metalaştırıldığı bir alanın devlet tarafından düzenlenmesi, insan onurunu zedeleyen bir yapıya dolaylı meşruiyet kazandırıyor.
DEVLETİN SORUMLULUĞUNA SOSYAL POLİTİKA VURGUSUMahkeme, devletin bu alandaki temel görevinin bireyleri fuhşa yönelten yapısal sorunları gidermek olduğunu ifade etti. Bu kapsamda sosyal politikaların geliştirilmesi, fuhşa aracılık eden kişilerle ve örgütlerle mücadele edilmesi gerektiği belirtildi.
Gerekçede, yalnızca faaliyetin koşullarını düzenleyen bir yaklaşım yerine, bireylerin sömürülmesine yol açan nedenlerin ortadan kaldırılmasına dikkat çekildi. RIZANIN ÖZGÜRLÜĞÜ DE DEĞERLENDİRİLDİAYM, fuhşa zorlamanın insanlık dışı veya onur kırıcı muamele oluşturduğu konusunda tereddüt bulunmadığını belirtti.
Yetişkinlerin kendi rızalarıyla fuhuş yapmasının hukuken korunabilecek bir değer sayılıp sayılamayacağını da tartıştı. Kararda, kişinin bedeni üzerinde tasarruf yetkisine sahip olmasının sınırsız bir kullanım hakkı anlamına gelmediği ifade edildi.
Ekonomik ve sosyal baskılar, istismar ya da insan ticareti kapsamında ikna edilme gibi koşulların bulunduğu durumlarda, rızanın özgürce oluştuğundan söz etmenin güç olduğu kaydedildi. İPTALİN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ ERTELENMEDİMahkeme, iptal hükmü için ileri bir yürürlük tarihi belirlemedi.
Anayasa’nın 153’üncü maddesi uyarınca düzenleme, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 17 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükten kalktı. AYM’nin gerekli gördüğü durumlarda iptal kararının yürürlüğünü bir yıla kadar erteleme yetkisi bulunuyor.
Ancak bu kararda erteleme yapılmadığından, yeni bir düzenleme hazırlanması için ayrıca geçiş süresi tanınmadı.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Asayiş
Yayın: 17 Kasım 2026 07:48 · Kaynak: yeniankara.com.tr