15 Yaşın Dijital Kırılganlığı: Beyin Gelişimi ve Sosyal Medya Riski

Sakarya Üniversitesi Psikoloji Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Sümeyye Derin, güncel sosyal medya düzenlemeleri ve 15 yaş sınırının tartışıldığı bir dönemde, ergenlik çağındaki bireylerin nörolojik gelişim süreçlerine dair kritik uyarılarda bulundu.

Derin, insan beyninin olgunlaşma sürecinin 25 hatta 30 yaşına kadar devam ettiğini hatırlatarak, bu biyolojik gerçekliğin gençleri dijital platformların sunduğu tehlikelere karşı daha kırılgan kıldığını ifade etti. Beyin gelişiminde iki temel bölge arasındaki dengesizliğe dikkat çeken Doç.

Dr. Derin, mantıklı karar verme ve dürtü kontrolünden sorumlu olan prefrontal korteksin, 15 yaş civarında henüz tam olarak gelişmediğini belirtti. Buna karşılık, duygusal ve tepkisel süreçleri yöneten limbik sistemin bu yaşlarda çok daha baskın çalıştığını vurgulayan uzman, gençlerin eleştirel düşünme ve sağlıklı karar alma mekanizmalarının bu nedenle yeterli düzeyde işlemediğini açıkladı.

Sosyal medyanın hızlı tüketilen içerik yapısının, gençlerin dikkat ve odaklanma becerileri üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu belirten Derin, bu durumun öğrenme süreçlerini baltaladığını dile getirdi. Enstrüman çalmak, problem çözmek veya satranç gibi uzun süreli çaba ve odaklanma gerektiren faaliyetlerin, sosyal medyanın hızlı ve dikkat dağıtıcı ortamıyla çatıştığını ifade eden Derin, gençlerin bu tür derinlikli uğraşlardan uzaklaşma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.

Ebeveynlerin dijital dünyadaki risklere karşı tutumunun hayati önem taşıdığını vurgulayan Doç. Dr. Derin, herhangi bir olumsuzlukla karşılaşan çocuğa karşı yargılayıcı veya eleştirel bir dil kullanılmaması gerektiği konusunda uyardı.

Çocuğun yaşadığı bir taciz veya siber zorbalık durumunda ebeveynin güven verici bir liman olması gerektiğini belirten uzman, ekran görüntüsü alma gibi delil toplama yöntemlerine başvurulması ve gerektiğinde hukuki yolların izlenmesi gerektiğini hatırlattı. Son olarak, teknolojinin içine doğan yeni neslin sosyal medyayı sadece eğlence değil, aynı zamanda sosyalleşme ve bilgi edinme alanı olarak gördüğünü kaydeden Derin, ebeveynlere önemli tavsiyelerde bulundu.

Anne ve babaların, çocuklarının dijital dünyada hangi psikolojik ihtiyaçlarını giderdiğini gözlemlemeleri gerektiğini belirten Derin, kısıtlamaların yanı sıra çocukların ilgi ve yeteneklerine uygun fiziksel faaliyetlere yönlendirilmesinin, dijital bağımlılıkla mücadelede en etkili yöntemlerden biri olduğunu sözlerine ekledi.