Türkiye’nin Ar-Ge faturası açıklandı: Sakarya’nın yer aldığı bölge kaçıncı sırada?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Ülke genelinde Ar-Ge harcamaları, bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon TL artış göstererek toplamda 980 milyar 428 milyon TL seviyesine yükseldi.

Bu yatırımların gayrisafi yurt içi hasıla içerisindeki payı ise 2024 yılındaki yüzde 1,46 seviyesinden yüzde 1,55'e çıktı. Bölgesel bazda yapılan incelemelerde, İstanbul'un bulunduğu TR10 bölgesi yüzde 31,8'lik payla ilk sırada yer alırken, Ankara'yı kapsayan TR51 bölgesi yüzde 30'luk oranla ikinci sırada konumlandı.

Sakarya, Kocaeli, Düzce, Bolu ve Yalova illerini içine alan TR42 bölgesi ise Türkiye'nin toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 9,5'ini gerçekleştirdi. Bölge, ülke genelindeki Ar-Ge personeli istihdamında da yüzde 8,4'lük bir paya sahip oldu.

Harcamaların finansman ve uygulama yapısı incelendiğinde, mali ve mali olmayan şirketlerin yüzde 65 ile en büyük payı aldığı görülüyor. Yükseköğretim kurumları yüzde 30,3 ile ikinci sırada yer alırken, devlet ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar yüzde 4,7'lik bir dilimi oluşturdu.

Finansman tarafında ise şirketler yüzde 52,5 ile liderliği elinde tutarken, devletin katkısı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı yüzde 14,1 ve yurt dışı kaynakların payı yüzde 2,3 olarak gerçekleşti. 2025 yılında Türkiye genelinde tam zaman eşdeğeri bazında 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak görev yaptı.

Bu personelin 108 bin 453'ünü, yani yüzde 34,1'ini kadınlar oluşturdu. Kadın çalışanların oranı yükseköğretim kurumlarında yüzde 48,1'e kadar yükselirken, şirketlerde bu oran yüzde 28,2 seviyesinde kaldı. Toplam harcamaların yüzde 58,8'i personel giderlerinden oluştu.

İmalat sanayisinde faaliyet gösteren girişimlerin toplam Ar-Ge harcaması 322 milyar 656 milyon TL olarak kaydedildi. Bu harcamaların yaklaşık yarısına yakın kısmı, yüzde 47,7 ile yüksek teknoloji alanındaki faaliyetlere ayrıldı.

Ayrıca, şirketlerin Ar-Ge harcamaları içerisinde dolaylı teşviklerin payı 2015 yılında yüzde 14,8 iken, 2025 yılında yüzde 26,5'e ulaşarak Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesinde önemli bir artışa işaret etti.