Trabzon, Samsun’u geride bıraktı!

Trabzon Karadeniz’in sosyoekonomik vitrini oldu TÜİK’in Türkiye’de 26 milyondan fazla haneyi kapsayan sosyoekonomik seviye araştırması Trabzon’un dikkat çeken konumunu ortaya koydu. Gelir, eğitim ve meslek bilgilerinin birlikte değerlendirildiği araştırmada Trabzon 130 puanlık ortalama skoruyla Türkiye’nin üst sıralarında yer alırken, Karadeniz’de Rize ile birlikte öne çıktı.

Samsun ise 127,2 puanla Trabzon’un gerisinde kaldı. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) hanelerin sosyal ve ekonomik durumunu birlikte ele aldığı” araştırmasında Trabzon dikkat çekici bir sonuç elde etti. Türkiye genelinde milyonlarca hanenin gelir düzeyi, eğitim süresi ve meslek bilgilerinin değerlendirilmesiyle hazırlanan çalışmada Trabzon’un ortalama sosyoekonomik seviye skoru 130 olarak hesaplandı.

Böylece Trabzon, yalnızca Doğu Karadeniz’de değil, Türkiye genelinde de sosyoekonomik seviyesi yüksek şehirler arasında yer aldı. TÜİK’in ilk kez resmi istatistik olarak il ve ilçe düzeyinde paylaştığı çalışmada 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait idari kayıtlar kullanıldı.

Referans dönemi ise bu üç yılın orta yılı olan 2023 olarak belirlendi. Araştırmada Türkiye’deki 26 milyondan fazla hanenin tamamı için sosyoekonomik seviye skoru hesaplandı. Türkiye’nin sosyoekonomik haritasında en yüksek ortalama skor 150 puanla Ankara’da hesaplandı.

Ankara’yı 148 puanla İstanbul, 146 puanla Kocaeli takip etti. İzmir 138, Bursa 137 ve Eskişehir 136 puanla üst sıralarda bulunurken; Tekirdağ, Antalya ve Muğla 135 puan seviyesinde yer aldı. Sakarya’nın 133 puana ulaştığı listede Batman, Bolu ve Düzce 131 puanlık ortalama skorla öne çıktı.

Trabzon ise Rize, Bilecik ve Kayseri ile birlikte 130 puan bandında yer aldı. Böylece Trabzon, sosyoekonomik göstergelerde Türkiye’nin birçok büyükşehrini geride bırakan iller arasında kendisine yer buldu. Araştırmanın Karadeniz Bölgesi’ne ilişkin sonuçları ise Trabzon açısından ayrı bir önem taşıdı.

Trabzon ve Rize’nin ortalama sosyoekonomik seviye skoru 130 olarak hesaplandı. İki kent bu sonuçla bölgenin en dikkat çeken şehirleri arasına girdi. Özellikle Trabzon’un bölgenin en büyük kentlerinden Samsun’un önünde bulunması dikkat çekti.

Samsun’un ortalama sosyoekonomik seviye skoru 127,2 seviyesinde kaldı. Böylece Trabzon, nüfus ve ekonomik büyüklük bakımından Karadeniz’in önemli merkezlerinden biri olan Samsun’un yaklaşık 3 puan üzerinde yer aldı. Ortaya çıkan tablo, Trabzon’un nüfus büyüklüğünün ötesinde eğitim, mesleki yapı ve hane gelirlerinin birlikte oluşturduğu sosyoekonomik göstergelerde bölgesel ağırlığını koruduğunu gösterdi.

Araştırmanın Trabzon’a ilişkin ayrıntılarında yalnızca ortalama puan değil, hanelerin sosyoekonomik gruplara dağılımı da dikkat çekti. Trabzon genelinde hanelerin yüzde 10,3’ü üst sosyoekonomik seviyede yer aldı. Üst altı seviyede bulunanların oranı yüzde 16,9 olarak hesaplanırken, orta gruptaki hanelerin oranı yüzde 36,3 oldu.

Alt sosyoekonomik seviyedeki hanelerin oranı yüzde 19,7, en alt seviyedeki hanelerin oranı ise yüzde 16,8 olarak kayıtlara geçti. Bu rakamlar Trabzon’daki hanelerin önemli bir bölümünün orta ve üzerindeki sosyoekonomik gruplarda toplandığını ortaya koyarken, şehir içerisindeki ilçeler arasında önemli farklılıkların bulunduğunu da gösterdi.

Trabzon genelinde ortalama skor 130’a ulaşmasına rağmen ilçeler bazındaki sonuçlar şehrin kendi içerisinde homojen bir yapıya sahip olmadığını ortaya koydu. Örneğin Akçaabat’ın ortalama sosyoekonomik seviye skoru 132 olarak hesaplanırken, Beşikdüzü 129 puanla şehir ortalamasına yakın bir seviyede yer aldı.

Arsin’de skor 119, Araklı’da 117, Çaykara’da 111 ve Dernekpazarı’nda 105 olarak hesaplandı. Bu veriler sahil hattında ve kent merkezine yakın bölgelerde sosyoekonomik seviyenin genel olarak daha yüksek seyrettiğine, bazı iç ve kırsal ilçelerde ise farkın belirginleştiğine işaret etti.

Trabzon’un genel ortalamada Türkiye’nin üst sıralarında bulunmasına rağmen ilçeler arasındaki bu fark, şehrin ekonomik ve sosyal kalkınmasında ilçe bazlı politikaların önemini de bir kez daha ortaya koydu. TÜİK’in sosyoekonomik seviye araştırması doğrudan bir “zenginlik sıralaması” anlamına gelmiyor.

Sosyoekonomik seviye; hane halkını oluşturan bireylerin gelir seviyesi, ortalama eğitim süresi ve meslek bilgilerinin birlikte değerlendirilmesiyle hesaplanıyor. Dolayısıyla bir şehrin yüksek puan alması yalnızca gelir seviyesinin yüksekliğini değil, eğitim ve çalışma hayatındaki yapısının da diğer kentlerle karşılaştırıldığında güçlü bir konumda bulunduğunu gösteriyor.

TÜİK verilerinin ortaya koyduğu genel tablo, Trabzon’un Karadeniz’in sosyoekonomik açıdan öne çıkan merkezlerinden biri olduğunu gösterdi. 130 puanlık ortalama skorla Türkiye’nin üst grubunda bulunan Trabzon, Rize ile birlikte Karadeniz’de dikkat çekerken, 127,2 puanda kalan Samsun’un da önüne geçti.

Kentte üniversitelerin varlığı, kamu ve hizmet sektörünün ağırlığı, ticaret hayatı ve nitelikli iş gücü gibi unsurların ortaya çıkan sosyoekonomik yapıda etkili olduğu değerlendirilirken, ilçeler arasındaki farkların azaltılması Trabzon açısından önümüzdeki dönemin önemli başlıklarından biri olmaya devam edecek.