CHP'den HABAŞ faciası raporu:'Bakan göndermekle sorumluluk sona ermez

CHP Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Serkan Sarı başkanlığındaki heyet, İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik tesislerinde 18 işçinin hayatını kaybettiği faciaya ilişkin raporunu tamamladı. CHP Genel Başkanı ve MYK'ya sunulan raporda, aynı tesiste daha önce yaşanan işçi ölümlerine ve artan iş kazalarına dikkat çekilerek işverenin yanı sıra kamu otoritesinin sorumluluğunun da araştırılması istendi.

Raporda, "İktidarın hesap vermesi gereken, işçiler yaşamını yitirmeden önceki dönemdir" ifadeleri kullanıldı.

CHP Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Serkan Sarı başkanlığındaki heyetin hazırladığı HABAŞ faciası raporunda, işverenin ve kamu otoritesinin sorumluluğunun birlikte araştırılması istendi. Önceki işçi ölümlerine ve şirketin açıkladığı kaza verilerindeki artışa dikkat çekilen raporda, “Bu kadar uyarıya rağmen işçilerin hayatını korumak için ne yapılmıştır?” sorusu yöneltildi.

CHP Genel Başkanı ve CHP MYK’sına sunulan raporda, İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik tesislerinde 9 Kasım’da meydana gelen patlamanın ardından bölgede çalışmalar yürüten CHP heyeti, tespit ve değerlendirmeleri yer aldı. Serkan Sarı başkanlığındaki heyette CHP Adana Milletvekili Müzeyyen Şevkin, CHP Yüksek Disiplin Kurulu Başkanı ve İzmir Milletvekili Mahir Polat, CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü ve CHP Aliağa İlçe Başkanı Engin Gündüz yer aldı.

Yaralı işçileri hastanede ziyaret eden, sağlık görevlilerinden bilgi alan ve hayatını kaybeden işçilerin cenaze törenlerine katılan heyetin 11 Kasım tarihli raporunda; geçmiş kazalar, çalışma koşulları, bakım ve güvenlik uygulamaları, kamu denetimi ve soruşturmanın kapsamı ele alındı.

“BİR İŞÇİNİN ÖLÜMÜ, BÜTÜN ÇALIŞMA DÜZENİNİN YENİDEN İNCELENMESİ İÇİN YETERLİ OLMALIYDI”

Raporda, aynı tesiste 21 Ekim’de Hakan Doğan’ın, 5 Kasım’da ise Eyüp Eğinli’nin hayatını kaybettiği hatırlatıldı. Son ölümün üzerinden yalnızca dört gün geçtikten sonra büyük patlamanın meydana geldiğine dikkat çekilerek şu değerlendirmeye yer verildi:

“Bir işçinin ölümü, bütün çalışma düzeninin yeniden incelenmesi için yeterli olmalıydı. Önceki ölümlerden sonra hangi önlemlerin alındığı, hangi eksikliklerin giderildiği ve bunların kim tarafından kontrol edildiği açıklanmadan, bu facia karşısında sorumluluk yerine getirilmiş sayılamaz.”

KAZA SAYISI BİR YILDA YÜZDE 55,8 ARTTI

Heyet raporunda aktarılan şirketin 2025 Sürdürülebilirlik Raporu verilerine göre, kayıp günlü iş kazalarının toplamı 2024’te 147 iken 2025’te 229’a yükseldi. Bir yıllık artış yüzde 55,8 oldu. Alt işveren çalışanlarında ise kaza sayısı 38’den 83’e çıkarak yüzde 118,4 arttı.

Bu veriler karşısında şirket yönetiminin ve denetim makamlarının hangi önlemleri aldığı sorulan raporda, eğitim ve toplantı sayılarının tek başına güvenli çalışma koşullarının sağlandığını göstermediği vurgulandı:

“Eğitim verildiğini, toplantı yapıldığını, denetim gerçekleştirildiğini söylemek yeterli değildir. Bütün bunlar yapılmışsa işçiler neden daha fazla kaza geçirmiştir? Alınan önlemler neden çalışanları koruyamamıştır?”

Raporun sonuç bölümünde, AKP iktidarının sorumluluğunun patlama sonrasında olay yerine bakan göndermekle sona ermeyeceği belirtildi. Arama kurtarma çalışmalarının yürütülmesinin, yaralıların tedavi edilmesinin ve soruşturma açılmasının devletin temel görevleri olduğu hatırlatılarak şu ifadeler kullanıldı:

“İktidarın hesabını vermesi gereken, işçiler yaşamını yitirmeden önceki dönemdir. Kamu gücü, işçinin hayatını tehlikeye atan koşulları ortadan kaldırmak için kullanılmış mıdır? Eksiklikler tespit edilmişse giderilmesi sağlanmış mıdır? Tespit edilmemişse denetim sistemi neden bu tehlikeleri görememiştir?”

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın işletmenin denetlendiği ve ciddi bir sorun görülmediği yönündeki açıklamasına da değinilen raporda, bu açıklamanın Bakanlığı sorumluluktan kurtarmadığı, denetimin niteliğini tartışmanın merkezine taşıdığı savunuldu.

“ARAŞTIRILMASI GEREKEN KARARLAR, VİNÇ OPERATÖRÜNÜN BULUNDUĞU KABİNLE SINIRLI DEĞİLDİR”

Patlamanın nedenlerinin bağımsız teknik incelemelerle ortaya çıkarılması istenen raporda, sorumluluğun yalnızca olay sırasında sahada bulunan çalışanlara yüklenemeyeceği vurgulandı.

Bakım bütçesini, ekipmanların yenilenmesini, üretim takvimini, personel sayısını ve taşeron çalışma düzenini yönetimin belirlediği hatırlatılarak, “Dolayısıyla araştırılması gereken kararlar, vinç operatörünün bulunduğu kabinle sınırlı değildir. Yönetim odalarında alınan kararların işçinin çalışma koşullarına nasıl yansıdığı da incelenmelidir” denildi.

Raporda, şirket sahibi Mehmet Rüştü Başaran’ın da aralarında bulunduğu yöneticilerin gözaltına alınması, soruşturmanın yönetim kademelerine uzanması bakımından önemli bulundu. Bununla birlikte, gözaltı işlemlerinin bütün sorumlulukların ortaya çıkarıldığı anlamına gelmediği belirtildi.

Denetim görevini yerine getirmediği belirlenen kamu görevlilerinin de soruşturma kapsamında ele alınması istendi.

İŞTEN ÇIKARILMA KORKUSU VE ÜRETİMİN SÜRDÜRÜLMESİ İDDİALARI ARAŞTIRILMALI

Kıdemli çalışanların işten çıkarılarak daha düşük ücretlerle yeniden işe alındığı yönündeki işçi anlatımları ile işten çıkarılma korkusu nedeniyle güvenlik sorunlarının bildirilemediğine ilişkin aile beyanlarının araştırılması talep edildi.

Raporda, “Bir işçi tehlikeyi bildirdiğinde işini kaybetmekten korkuyorsa, güvenlik mekanizmasının işlemesi güçleşir” değerlendirmesi yapıldı.

Aileler cenazelerini teşhis etmeye çalışırken üretimin ve ek vardiyanın sürdürüldüğüne ilişkin heyet açıklamalarına da yer verildi. Daha sonra üretimin durdurulduğunun bildirilmesinin, aradaki süreçte hangi faaliyetlerin yürütüldüğünün açıklanması gereğini ortadan kaldırmadığı belirtildi.

Can güvenliği sağlanana kadar riskli faaliyetlerin durdurulması, bu sürecin bedelinin ücret kesintileriyle veya işten çıkarmalarla çalışanlara ödetilmemesi istendi.

BAKAN IŞIKHAN’A İSTİFA ÇAĞRISI, MECLİSE DENETİM TALEBİ

Serkan Sarı’nın Bakan Işıkhan’a yönelik istifa çağrısının gerekçelerine de yer verilen raporda, Bakanlığın çalışanların hayatını koruyacak denetim düzeninin siyasi sorumluluğunu taşıdığı vurgulandı. Cumhurbaşkanının da yürütmenin başı olarak iş güvenliği politikasının sonuçları konusunda hesap vermekle yükümlü olduğu belirtildi.