Habermetrik
← Ana Sayfa
17 Kasım 2026 12:26 · Güncelleme 12:28
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Ankara’nın 1924 haritasındaki çeşmelerin kaçı bugün hâlâ ayakta?

Ankara’nın 1924 haritasındaki çeşmelerin kaçı bugün hâlâ ayakta?
Görsel kaynağı: yeniankara.com.tr
⏱️ 4 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Ankara'nın 1924 tarihli şehir haritasında 84 çeşme işaretlenirken, 2019'da yayımlanan kapsamlı bir araştırma Cumhuriyet öncesinden kalan 39 çeşmeyi belgeliyor
  • Ancak iki sayı farklı kapsamları içeriyor

Ankara'nın Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki sokaklarını, mahallelerini ve su kaynaklarını gösteren 1924 tarihli şehir haritası, başkentin kaybolan mimari mirasına ilişkin önemli bilgiler barındırıyor. Haritada kent merkezinde 84 çeşmenin bulunduğu görülürken, tarihi çeşmeler üzerine yapılan kapsamlı bir araştırma, Cumhuriyet öncesine ait 112 mahalle çeşmesinden yalnızca 39'unun 2019 itibarıyla günümüze ulaştığını ortaya koyuyor.

Bu veriler, Ankara'nın tarihi çeşmelerinin önemli bölümünü kaybettiğini gösteriyor. Ancak 39 çeşmenin tamamının 1924 haritasındaki 84 yapıyla birebir örtüştüğü doğrulanamadığından, haritada işaretlenen çeşmelerin bugün ayakta kalan kesin sayısını vermek mümkün değil.1924 HARİTASINDA 84 ÇEŞME İŞARETLENMİŞTİ2019 yılında yayımlanan Osmanlı Dönemi'nde Ankara'nın Mahalle Çeşmeleri adlı araştırmanın yazarı İbrahim Yavuz İşçen, 1924 Ankara Haritası'nda şehir merkezinde 84 çeşme gösterildiğini belirtiyor.

Araştırmaya göre bu çeşmelerin yalnızca 16'sının adı haritada yazılıydı. İsimsiz gösterilen 68 çeşmeden 49'unun adı sonraki çalışmalarla belirlenirken, 19'unun ismi tespit edilemedi. Haritada Ankara'nın su ihtiyacını karşılayan üç önemli kaynak da yer alıyordu: Elmadağ Suyu, Öksüzce Suyu ve Hanımpınarı Suyu.

Kentin doğusundan gelen bu su hatları, özellikle mahalle çeşmelerine su ulaştırıyordu.112 TARİHİ ÇEŞMEDEN 39'U GÜNÜMÜZE ULAŞMIŞTIİşçen'in çalışması yalnızca haritaya işlenmiş yapıları değil, Cumhuriyet öncesi Ankara merkezinde varlığı belgelenen diğer mahalle çeşmelerini de inceliyor. Araştırmada 112 çeşmenin 39'unun günümüze ulaştığı, 73'ünün ise ulaşmadığı kaydediliyor.

Bu, incelenen yapıların yaklaşık yüzde 65'inin kaybolduğu anlamına geliyor. Araştırma, 1924 haritasında işaretlenmesine rağmen adı belirlenemeyen ve günümüze ulaşmayan 19 çeşmenin geçmişteki yerlerini de inceleyerek kentin değişen sokak dokusuna ışık tutuyor.

HARİTADAKİ BAZI ÇEŞMELER BUGÜN DE GÖRÜLEBİLİYOR1924 haritasında yer alan ve sonraki araştırmalarda varlığını koruduğu belgelenen yapılardan biri Albukrek Çeşmesi. Yahudi Çeşmesi adıyla da bilinen yapı, eski Yahudi Mahallesi'nde Kargı Sokak ile Birlik Sokak'ın kesiştiği noktada bulunuyor.

Çeşmenin 2025 yılında çekilmiş fotoğrafları da Kültür Envanteri'nde yer alıyor. Bununla birlikte yapı ayakta olsa da suyunun akmadığı belirtiliyor. ALBUKREK ÇEŞMESİ (YAHUDİ ÇEŞMESİ)1924 haritasında adı bulunan çeşme, Ankara'nın eski Yahudi Mahallesi'ndeki tarihi su yapılarından biri olarak varlığını koruyor.

Araştırmada Acı Çeşme'nin de günümüze ulaştığı belirtiliyor. Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Eskiden sokakta olduğu düşünülen çeşmenin, daha sonra Şengül Hamamı'nın kadınlar bölümüne taşındığı değerlendiriliyor.

Bu örnek, bir çeşmenin ayakta kalmasının her zaman özgün konumunu koruduğu anlamına gelmediğini gösteriyor. KAYBOLAN ÇEŞMELERİN YERİNDE BUGÜN NE VAR?1924 haritasındaki çeşmelerin izleri, günümüzün cadde ve sokaklarıyla karşılaştırıldığında kentin geçirdiği dönüşüm daha belirgin hale geliyor.

İşçen'in çalışmasında adı belirlenemeyen 19 çeşmenin tamamının kaybolduğu ifade ediliyor. Bunlardan bazıları Augustus Tapınağı'nın güneyinde, Posta Caddesi üzerinde, Çıkrıkçılar Yokuşu'nda, Denizciler Caddesi yakınında ve Hacettepe Üniversitesi'nin bugünkü kampüs alanında bulunuyordu.

Örneğin haritada Hacı Bayram Camisi yakınlarında gösterilen isimsiz bir çeşmenin Augustus Tapınağı'nın güneyinde yer aldığı tespit edilmiş durumda. Posta Caddesi üzerindeki başka bir çeşmenin konumu ise eski Gökçeoğlu Mescidi çevresindeki kayıtlarla karşılaştırılarak belirlenmiş.

Bu örnekler, yalnızca su yapılarının ortadan kalkmasını değil, eski Ankara'nın mahalle sınırlarının, sokaklarının ve kamusal alanlarının zaman içinde değişmesini de belgeliyor. KESİN SAYI İÇİN GÜNCEL ENVANTER GEREKİYORAraştırmanın ortaya koyduğu en önemli eksikliklerden biri, tarihi çeşmelerin bugünkü durumuna ilişkin güncel ve karşılaştırılabilir bir envanter ihtiyacı.2019'da yayımlanan araştırmadaki 39 çeşmelik liste, Haziran 2018 itibarıyla varlığını sürdüren yapılara dayanıyor.

Dolayısıyla bu rakamın Kasım 2026 için geçerli olduğu söylenemiyor.1924 haritasında gösterilen 84 çeşmenin hangilerinin bugün özgün yerinde bulunduğunu, hangilerinin taşındığını, hangilerinin yeniden yapıldığını ve kaçının su akıtmaya devam ettiğini belirlemek için yapı bazında güncel kontrol yapılması gerekiyor. Böyle bir çalışma, Ankara'nın yalnızca kaybolan çeşmelerini değil, korunmuş olmasına rağmen işlevini yitirmiş tarihi su mirasını da görünür kılabilir.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: yeniankara.com.tr
Haber metni ve görseller yeniankara.com.tr sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Genel
Yayın: 17 Kasım 2026 12:26 · Kaynak: yeniankara.com.tr
Kaynağı Oku ↗