Kanko’dan Ticaret Bakanı Bolat’a sert sorular

YENİ Parti Kocaeli Milletvekili Prof. Dr. Mühip Kanko, Ticaret Bakanlığının 2025 yılı kesin hesabı ve 2027 yılı bütçesini TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda değerlendirdi. Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın da hazır bulunduğu komisyonda konuşan Kanko; dış ticaret açığı, protestolu senetler, Kocaeli’deki ödeme sorunları, Türk gemilerine yönelik saldırılar, Sayıştay raporlarındaki bulgular ve güvensiz ürün denetimleri üzerinden Bakanlığa önemli sorular yöneltti.

Ticaret Bakanlığının bütçesinin yalnızca ihracat rakamları üzerinden değerlendirilemeyeceğini belirten Kanko, üreticinin rekabet gücü, esnafın ayakta kalma mücadelesi, KOBİ’lerin finansmana erişimi ve tüketicinin korunmasının da bütçenin temel başlıkları olması gerektiğini söyledi.

Kanko, Türkiye’nin ekonomik sorunlarının başarı sunumlarıyla örtülemeyeceğini belirterek, “Her bütçe görüşmesinde muhtemelen başarı hikâyeleri anlatacağız, ancak gelecek yıl yine aynı sorunlarla karşı karşıya kalacağız. Sanayinin sorunlarını dinleyip ardından aynı sorunları büyüten politikaları sürdürerek üretimi koruyamayız.” dedi.

Dış ticaret verilerine dikkat çeken Kanko, 2026 yılı Ekim ayı itibarıyla dış ticaret açığının 78 milyar dolara ulaştığını ve geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 arttığını ifade etti. İhracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 75 seviyesinde kaldığını belirten Kanko, yerli ara malı üretimini ve yüksek katma değerli ihracatı artırmaya yönelik politikaların sonuçlarının açıklanmasını istedi.

Kanko, “Her 100 dolarlık ithalatın yalnızca yaklaşık 75 dolarını ihracatla karşılayabiliyoruz. Aradaki farkı kalıcı biçimde azaltacak üretim dönüşümümüz nerede? Yerli ara malı üretimini ve yüksek katma değerli ihracatı artıracak politikaların somut sonuçlarını görmek istiyoruz.” ifadelerini kullandı.

“KOCAELİ’DE 9 AYDA 2,1 MİLYAR LİRALIK SENET PROTESTO EDİLDİ!”

Ticari hayatta ödeme ve tahsilat sorunlarının büyüdüğüne dikkat çeken Kanko, Ocak-Eylül 2026 döneminde Türkiye genelinde 248 bin 643 senedin protesto edildiğini açıkladı.

Kocaeli’de ise aynı dönemde 4 bin 995 senedin protesto edildiğini, bu senetlerin toplam tutarının 2 milyar 154 milyon lirayı aştığını belirten Kanko, bu verilerin ticari hayattaki ödeme zincirinde yaşanan sorunların önemli bir göstergesi olduğunu vurguladı.

Çeklerin karşılıksız çıkması, senetlerin protesto edilmesi, konkordato başvuruları ve işletmelerin kapanma riskiyle karşı karşıya kalması konusunda Bakanlığa somut tedbirlerini soran Kanko şöyle konuştu:

“İş insanı tahsilat derdinde, sanayici işletme sermayesi arayışında, esnaf borcunu çevirmeye çalışıyor. Siz ise başarı sunumları yapıyorsunuz. Krediye ulaşamayan işletmeye ‘Üret’, yüksek finansman maliyetinin altında kalan sanayiciye ‘Rekabet et’, alacağını tahsil edemeyen esnafa ‘Ayakta kal’ diyorsunuz.

Bu bütçede esnafın, KOBİ'nin ve ihracatçının uygun koşullarda finansmana erişimini güçlendirecek kaynakları ve hedefleri göstermeniz gerekiyor. Bakanlık bu sorunlara seyirci kalamaz.”

“TÜRK GEMİLERİNE YÖNELİK SALDIRILAR İÇİN NE YAPIYORSUNUZ?”

Karadeniz'de Türk sahipli ve Türk kontrollü ticari gemilerin karşı karşıya kaldığı güvenlik risklerini de gündeme getiren Kanko, Türk Armatörler Birliği raporuna göre 24 Şubat 2022 ile 26 Ağustos 2026 tarihleri arasında Karadeniz, Kerç Boğazı ve Azak Denizi'nde 146 ticari gemiye yönelik saldırı ve hasar olayı yaşandığını; bunların 34'ünün Türk sahipli veya Türk kontrollü, 5'inin ise Türk bayraklı olduğunu belirtti.

5 Ekim'de Karadeniz'de “Royad Mammadov” isimli geminin batması ve iki denizcinin hayatını kaybetmesine de değinen Kanko, gemiyi işleten Palmali Grubu'nun geminin drone saldırısına uğradığını açıkladığını hatırlattı.

Kanko, Ticaret Bakanlığına Dışişleri Bakanlığı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığıyla koordinasyon içinde hangi önlemlerin alındığını ve Türk deniz ticaret filosunun güvenliği için nasıl bir çalışma yürütüldüğünü sordu.

“KAMU GELİRLERİNİ SÜRESİZ DEVRETME YETKİSİNİ KİM VERDİ?”

Sayıştay raporlarındaki tespitleri de komisyonda gündeme taşıyan Kanko, 2001-2024 yılları arasında 50 gümrük müdürlüğüne ait bazı hizmetler ve bunlara bağlı gelirleri tahsil etme yetkisinin çeşitli kuruluşlara devredildiğini, bunlardan 7'sinin süresiz olarak devredildiğini ifade etti.

Kanko, “Kamuya ait gelir toplama yetkisi hangi gerekçeyle süresiz olarak devredilebilir? Kamu gelirlerini devrediyorsanız, kamu yararının nasıl korunduğunun da hesabını vermeniz gerekir.” diyerek Bakanlıktan açıklama istedi.

Sayıştay raporlarında yer alan diğer bulgulara da dikkat çeken Kanko, 2025 yılında 50 milyon 492 bin 343 lira giriş-çıkış ücreti tahsil edildiğini, yaklaşık 164 milyon 888 bin liralık ardiye tahsilatında kullanılan hesaplama formülünün ise mevzuatta düzenlenmediğinin tespit edildiğini belirtti.

Kanko, “Esnaftan belge düzenine uymasını isteyen Bakanlık, kendi işlemlerinde belge ve mevzuat düzenini neden eksiksiz uygulamıyor?” sorusunu yöneltti.

“GÜVENSİZ ÜRÜNLERLE MÜCADELENİN BEDELİNİ VATANDAŞIN SAĞLIĞI ÖDEMEMELİ!”

Bir hekim olarak güvensiz ürünlerle mücadelenin yalnızca ticari bir mesele olmadığını, doğrudan halk sağlığını ilgilendirdiğini vurgulayan Kanko, çocuk oyuncaklarından elektrikli ev aletlerine, internet üzerinden satılan ürünlerden günlük tüketim mallarına kadar bütün ürünlerin etkin biçimde denetlenmesi gerektiğini ifade etti.

Kanko, güvensiz ürünlerle mücadelede yaşanacak gecikmelerin bedelini vatandaşların sağlığıyla ödememesi gerektiğini belirterek, Bakanlığın denetim mekanizmalarının etkinliği ve tüketiciyi korumaya yönelik çalışmalarının açıklanmasını istedi.

Kanko, Ticaret Bakanlığının bütçesinin yalnızca ihracat rakamları ve başarı tablolarıyla değil; üreticinin, esnafın, sanayicinin, ihracatçının ve tüketicinin gerçek sorunlarına getirilen çözümlerle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.