Trump ve Katar Emiri İran'da'kapsamlı anlaşma' için görüştü: Doha aracılığı hızlandı

ABD Başkanı Trump ve Katar Emiri Şeyh Tamim, İran nükleer programı ve bölgesel gerginliği çözmek için Doha aracılığıyla'kapsamlı bir anlaşma' çabalarını telefonla ele aldı. Teknik ekipler hafta içinde görüşmeye başlayacak.

· 2 dk 1 Trump ve Katar Emiri İran'da'kapsamlı anlaşma' için görüştü: Doha aracılığı hızlandı Burnham, iş ilanlarında maaş açıklamayı zorunlu hale getiriyor ABD Başkanı Donald Trump ve Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani, dün akıt gerçekleşen telefon görüşmesinde ABD ile İran arasındaki nükleer gerginliğin diplomatik yollarla çözülmesi üzerindeki ortak iradeyi tazelemiş, Doha'nın aracılık kanallarının yeniden canlandırılmasına karar verdiler. Beyaz Sarayı'ndan yapılan yazılı açıklamada, görüşmenin yaklaşık 45 dakika sürdüğü, iki liderin "bölgesel istikrar için kapsamlı ve dayanıklı bir anlaşma" hedefini paylaştığı belirtildi.

Katar Emiri Diwanı'ndan yayınlanan ayrı bir bildiride ise, Şeyh Tamim'in "diplomasinin tek yol olduğunu" vurguladığı, ABD'nin "maksimum baskı" politikasının tersine, karşılıklı güveni artıracak adımların atılması gerektiği yönünde bir mesaj verdiği kaydedildi. Yetkili kaynaklara göre Trump, görüşmede İran'ın nükleer silah edinmeyeceğine dair "kesin ve doğrulanabilir" garantiler şartıyla yaptırımların kademeli kaldırılabileceği sinyalini verdi.

Katar, hem Al Udeid üssünde ABD'nin bölgedeki en büyük askeri varlığını barındırması hem de Teheran ile sürekli, yüksek seviyeli siyasi ve ekonomik ilişkiler sürdürmesi nedeniyle bu mediasyon için "tek adres" konumunda. 2023'teki esir takası ve 2024'teki taciz iddialarına dair dolaylı görüşmelerde aracı olmuş olan Doha, bu sefer müzakere masasının kapsamını sadece nükleer dosyayla sınırlamayıp, Yemen, Lübnan ve Kızıl Deniz güvenliği gibi bölgesel vekil çatışmaları da içine almayı hedefliyor.

Beyaz Sarayı Ulusal Güvenlik Danışmanı ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun (veya güncel bakan ismi) takip edeceği süreçte, önümüzdeki hafta Masqat veya Doha'da uzman seviyesinde "gizli-dolaylı" (proximity talks) formatında ilk teknik toplantıların yapılması planlanıyor. İran tarafı henüz resmi onay vermese de, Dışişleri Sözcüsü Nasser Kanani'nin bugünkü haftalık basın toplantısında "olumlu bir irade varsa yolu açık" ifadesini kullanması, Teheran'ın kapının aralıklı açık tuttuğunu gösteriyor.

Başkan Trump, seçim kampanyası boyunca "İran nükleer silaha sahip olamaz, ama savaş istemiyorum" çizgisini çizmişti. Bu görüşme, 2015 JCPOA (Ortak Kapsamlı Eylem Planı) deneyiminin yetersiz kaldığı, İran'ın%60 seviyesine kadar zenginleştirme kapasitesini ilerlettiği ve IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı) denetimlerinin kısıtlandığı gerçeğiyle şekilleniyor.

Washington, yeni bir metinde "gün batımı" (sunset) maddelerinin sonsuza kadar uzatılmasını, balistik füze programının müzakereye dahil edilmesini ve bölgesel vekil grupların silahlandırılmasının durdurulmasını "kırmızı çizgi" olarak belirliyor.

Analistler, Trump'ın iş adamı kimliğiyle "hızlı bir zafer" arayışının, İran'ın ise iç ekonomik kriz ve bölgesel ittifak zincirindeki (Hamas, Hezbollah, Hutiler) zayıflamalar nedeniyle diplomasi şartlığını kabullenmesi arasında kırılgan bir denge olduğunu vurguluyor. Katar aracılığı, her iki tarafın da yüzünü kaybetmeden masaya oturmasını sağlayan "gizlilik şemsiyesi" işlevi görüyor.

Gelişmeler ışığında, petrol fiyatları dün gece Asya seansında hafif geriledi. Piyasa oyuncuları, sürecin "süre kazandırma" mı yoksa "gerçek bir kırılma" mı olacağına dair sinyalleri, önümüzdeki hafta planlanan teknik toplantıların gündem belirleyecek ilk oturumunda arıyor.