İklim politikalarının küresel ekonomiyi parçalamamasını sağlamalıyız

Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen "Uygulama için Küresel Çağrı: İklim Eylemi için Ticaretten Yararlanmak" programında konuşan Ticaret Bakanı Prof. Dr.

Ömer Bolat, iklim politikalarının uluslararası ticaret üzerindeki etkilerine dikkati çekerek, "İklim politikalarının küresel ekonomiyi parçalamamasını sağlamalıyız. Bunun yerine, açık ve dayanıklı küresel piyasaları korurken iklim hedeflerini ilerletmek için ticaret politikalarını ve uluslararası iş birliğini kullanmalıyız" dedi.

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Genel Direktörü Dr. Ngozi Okonjo-Iweala ise ticaret ve çevre bakanlarının yeterince bir araya gelmediğini belirterek, "Bence sorunun bir parçası da bu" ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Ticaret Bakanlığı tarafından "Uygulama için Küresel Çağrı: İklim Eylemi için Ticaretten Yararlanmak" başlıklı program düzenlendi.

COP31 alanındaki Mavi Bölge'de yer alan Assos Salonu'nda gerçekleştirilen programın moderatörlüğünü DTÖ Genel Direktör Yardımcısı Jean-Marie Paugam üstlendi.

Barbados Başbakanı Mia Mottley'in açılış konuşmasını yaptığı programda, Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat, DTÖ Genel Direktörü Dr. Ngozi Okonjo-Iweala, COP30 Başkanı Büyükelçi André Aranha Corrêa do Lago ve Finlandiya Dış Ticaret ve Kalkınma Bakanı Ville Tavio açıklamalarda bulundu.

Programda uluslararası ticaretin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolü, yeşil dönüşüm, finansmana erişim ve ülkeler arasındaki iş birliği ele alındı.

"Karbonsuzlaşma, çevresel bir mesele olmaktan çıkarak ticaret, yatırım ve üretim meselesine dönüştü"

Programda konuşan Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat, iklim değişikliği politikaları ile ticaret arasındaki ilişkinin özellikle 2021 yılından itibaren önem kazandığını belirterek, düşük karbonlu ekonomiye geçişin uluslararası üretim, yatırım ve ticarette büyük bir dönüşümü beraberinde getirdiğini söyledi.

Karbonsuzlaşma ve karbon emisyonlarının azaltılmasının artık yalnızca çevresel bir konu olmadığını ifade eden Bolat, "Temel düşünce, dünyada düşük karbonlu bir ekonomi ve ticaret yapısına ulaşmaktır. Dolayısıyla bu durum uluslararası üretim, yatırım ve ticarette büyük bir dönüşümü beraberinde getiriyor.

Karbonsuzlaşma ve karbon emisyonlarının azaltılması konusu, çevresel bir mesele olmaktan çıkarak ticaret, yatırım ve üretimle ilgili bir dönüşüm meselesine dönüştü. Dolayısıyla bunlar artık birbirinden ayrılamaz hâle geldi, birbirleriyle bütünleşti" dedi.

Dünya Ticaret Örgütünün bu konulardaki görüşmelerin yürütüldüğü platform olması gerektiğini belirten Bolat, karbonsuzlaşma çalışmalarının ülkeler arasındaki üretim, yatırım ve ticaret ilişkileriyle birlikte ele alınmasının önemine değindi.

"İklim politikalarının küresel ekonomiyi parçalamamasını sağlamalıyız"

Dünya ticaretinde korumacılık, ticaret savaşları ve artan gümrük vergilerinin ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediğini belirten Bolat, "Şu anda dünya ticaretinde korumacılık, ticaret savaşları ve artan gümrük vergileri yönünde güçlü eğilimler bulunuyor. Bütün bunlar uluslararası büyüme oranlarının düşmesine neden oluyor.

Dolayısıyla büyüme ve ticaret birbiriyle çok yakından ilişkili hâle geldi" ifadelerini kullandı.

Düşük karbonlu üretim, yatırım ve ticaretin hem ekonomik büyümeyi nasıl artırabileceği hem de karbon emisyonlarının azaltılmasına nasıl katkı sağlayabileceği sorusunun önemine dikkati çeken Bolat, sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu nedenle iklim politikalarının küresel ekonomiyi parçalamamasını sağlamalıyız. Bunun yerine, açık ve dayanıklı küresel piyasaları korurken iklim hedeflerini ilerletmek için ticaret politikalarını ve uluslararası iş birliğini kullanmalıyız.

Bu nedenle ticaret bakanları, iklimle bağlantılı ekonomik tedbirlerin yalnızca uygulamaya konulmasından sonra ticari etkilerini ele almak yerine, bu tedbirlerin tasarlanmasının en erken aşamalarından itibaren sürece dâhil edilmelidir."

Türkiye'nin bu alanda doğrudan deneyime sahip olduğunu belirten Bolat, çevre politikalarının uygulanmasında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığının farklı sorumluluklar üstlendiğini, uluslararası ticaretle bağlantılı çalışmaların DTÖ, Avrupa Birliği, Gümrük Birliği ve G20 gibi platformlarla koordinasyon içerisinde yürütüldüğünü ifade etti.

"11 öncelikli alan, 41 hedef ve 142 eylem"

Türkiye'nin yeşil dönüşüm kapsamında yürüttüğü çalışmalara değinen Bolat, 2021 yılında kabul edilen Yeşil Mutabakat programıyla Ticaret Bakanlığının sürecin ticaret boyutunda koordinasyon görevi üstlendiğini belirtti. 2021-2025 dönemini kapsayan eylem planının sona erdiğini aktaran Bolat, "Sadece iki gün önce Cumhurbaşkanımız, Ticaret Bakanlığımız tarafından hazırlanan gelecek beş yıllık eylem planına ilişkin bir kararname imzaladı" dedi.

Bolat, 2026-2030 dönemini kapsayan yeni Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nda 11 öncelikli alan, 41 hedef ve 142 eylem bulunduğunu ifade etti.

Türkiye'nin Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na yönelik uyum çalışmalarına da değinen Bolat, Emisyon Ticaret Sistemi ve karbon düzenlemeleri konusunda Avrupa Birliği ile koordinasyon içerisinde olduklarını söyledi. Bolat, ayrıca Ticaret Bakanlığı tarafından Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında Responsible programının uygulamaya alındığını belirtti.

İklim politikalarının ticaret üzerindeki etkilerinin Dünya Ticaret Örgütü çatısı altında ele alınması gerektiğini belirten Bolat, "Çevreyi korumaya yönelik bütün bu tedbirlerin dünya ticaretini parçalamamasını, yerli sanayileri korumak için engel olarak kullanılmamasını nasıl sağlayacağımız, çevreyle bağlantılı ticari konuların uluslararası ticaretin önünde engel oluşturmamasını nasıl temin edeceğimiz ve farklı aşamalarda bulundukları için daha az gelişmiş ülkeler ile gelişmiş ülkeler arasında nasıl uyum sağlayacağımız konuları da önem taşıyor" dedi.

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin farklı aşamalarda bulunduğunu belirten Bolat, çevreye duyarlı yatırımların teşvik edilmesi, bu yatırımların yeşil finansman yoluyla desteklenmesi ve ülkeler arasında uyum sağlanması konusunda uygulanabilir çözümler bulunması gerektiğini ifade etti.

Türkiye'nin uluslararası iş birliğine hazır olduğunu belirten Bolat, "Türkiye, bu diyaloğu ilerletmek, COP31'in başarılı olmasını ve iklim hedeflerinin daha etkili ve kapsayıcı biçimde uygulanması yönünde anlamlı bir adım atılmasını sağlamak için Dünya Ticaret Örgütü, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı ve bütün ticaret ortaklarımızla çalışmaya hazırdır" ifadelerini kullandı.